Кіріспе

Тейлор тауы – Австралияның Австралия астанасы аумағындағы Канберра қаласындағы Вудэн аңғары, Уэстон Крик ауданы және Туггерананг аңғары арасында орналасқан көрнекті төбе. Тейлор тауы Канберра табиғи паркінің құрамына кіреді және оның төңірегінде , , , , және елді мекендері орналасқан. Шыңына дейін жаяу жүргін жолдары бар. Шыңына қоғамдық көлікпен баруға жол жоқ, бірақ Уолдок көшесінің соңынан тауға дейін өрттен қорғау жолы салынған, онда автотұрақ пен демалысқа арналған үстелдер бар. Өрттен қорғау жолы (басқару жолы деп те аталады) әдетте жабық қақпалармен жабылады, бірақ қақпаларда жаяу жүргіншілерге арналған кіру орындары бар. Бұл жол отбасылар мен егде жастағы жаяу жүргіншілердің арасында ең оңай және ыңғайлы жол болғандықтан аса танымал. Бұл жол бастапқыда топырақ жол болған, бірақ 2009 жылы жаяу жүргіншілер мен тау велосипедімен жүретіндер үшін қауіпсіздікті арттыру мақсатында тік беткейлері ішінара асфальтталған.

Мекемелер

Туггерананг (Камбаг) жағынан тауға көтерілетін танымал жаяу жол бар, оған Сулвуд драйвінің жанындағы тұрақтан кіруге болады. Жақында ғана тұрақ жаңартылды, бұрын ол шұңқырлы болып, қауіпті еді және көптеген жол апаттары орын алған. Тауға осы жаяу жолмен Гудгер көшесінен, Торренстен де келуге болады. Өрт жолынан ерекшелігі, бұл дұрыс салынған, нығайтылған жаяу жол, көбінесе бетоннан, бірақ басқа жерлерде тығыз балшық пен ұсақ шағылдан жасалған. Бұл жол өрт жолынан ұзын және көбінесе тік, сондықтан фитнеспен айналысатындар арасында ерекше танымал, олар жаттығуларына жолмен жүгіріп-түсуді қосады. Ит иелері де жануарларын жаттықтыру үшін осы жолды пайдаланады. Жолдың бір бөлігі 750 метрлік контур бойымен өтеді және жол бойында демалуға арналған орындықтар орналасқан. Бұл өте көркем жер, шыңға жақын орналасқан тығыз ағаштардан өтеді, тік болғандықтан осы жерде сатылар бар. Шыңға жақын жерде Туггеранангтан басталатын жаяу жол Воден жағынан келетін жабық өрт жолымен бірігеді. Таудың солтүстік бетінде 2007 жылы салынған зигзаг жол (Тейлор тауының жаяу жолы) орналасқан. Бұл жолдың әр бұрылысында тарихи суреттер мен жануарлар туралы ақпарат бар белгілер қойылған. Бірінші бұрылыстан кейін жол казуарина ағаштарының арасынан өтеді. Жолдың үштен екі бөлігінде теміржол шпалынан жасалған орындық орналасқан. Шыңға жақын жерде жол тастан жасалған табиғи сатылармен кішкентай тасты үстінен өтеді. Бұл жол тауға тік көтерілетін ескі, қиын жолды (Ричмонд Феллоушип жолы) алмастырды, оның қалдықтары әлі де алыстан көрінеді. 1990 жылдардың басында Ричмонд қорының басшылығымен ұзақ уақыт жұмыссыз қалғандардың жобасы аясында бұл жолды қауіпсіз етуге тырысты. Ағаш тақталардан жасалған сатылар орнатылып, жоғарғы сатыға "Сен жеңдің!" деген жазу жазылған. Алайда, жол ылғалды ауа райы мен тік еңістіктен эрозияға ұшырады, сатылар қауіпті болып, ойықтар пайда болды, бұл қоғамдық қауіпсіздікке қаукел келтірді. Зигзаг жолы нығайтылған және әлдеқайда қауіпсіз, сонымен қатар ұзақ болғанымен, шыңға оңай және жайлы жол ұсынады. Таудың шығыс бетінде шыңға жететін төртінші жол бар. Бұл жол нашар дамыған, қиын, өте тік және Хокер көшесіндегі (Торенс) сумен жабдықтау резервуарынан тікелей шыңға көтеріледі. Оның тік және қиындығына байланысты, 2007 жылы Ричмонд қоры жабылып, құқықтары шектеліп қалған көптеген жаяу жүргіншілер қазір осы жолды пайдаланады. Жолдың ортасында 1969 жылы қатты жаңбырдан кейін пайда болған, дөңгелек пішіндес эрозиялық ойыс – "Құмдық" деп аталатын айманың жанынан өтеді. Уақыт өте келе табиғат осы аймақтың бір бөлігін қалпына келтірді, бірақ оны әлі де алыстан көруге болады. Шыңға жақын жерде 1970 жылдардың ортасында ұлттық тарату стансасына электр энергиясын жеткізу үшін орнатылған электр тірегі орналасқан. Тейлор тауының шыңында тригонометриялық нүкте, Туггерананг аңғарына және Воден/Уэстон аймасының бөліктеріне теледидар мен FM радиосын таратуға арналған ұлттық тарату стансасы, сондай-ақ екі орындық және екі панорамалық карта орналасқан, біреуі Воденге, екіншісі Туггеранангқа қарап тұр.

Тарих

Тейлор тауына 1829 жылға дейін осы ауданда алғашқы шаруа болған Джеймс Тейлордың құрметіне ат қойылған. Геодезист Уайт салған «Моромбиджи және Джордж көлінің оңтүстігіндегі жерлерді зерттеу» атты ерте картада Тейлордың Яралумла шаруашылығының жанындағы үйлері көрсетілген. Тейлор – 1808 жылғы Ром бүлігі кезінде губернатор Уильям Блайды қызметтен шеттетуге қатысқан Жаңа Оңтүстік Уэльс корпусының командирі полковник Джордж Джонстонның күйеу баласы болған. Тейлор тауы алғашқыда Тейлор төбесі деп аталған, бірақ Канберраның алғашқы жылдары Тейлор тауы деп қайта аталды.

Жабайы табиғат

Тейлор тауы Канберраның оңтүстігіндегі ең көрнекті нысан ретінде Ұлттық мұралар тізіліміне енгізілген, ал жақын орналасқан Оки төбесі, Ванниасса төбелері және Исаакс қырқасымен бірге Канберра ландшафтының маңызды бөлігі болып саналады. Онда ұлттық деңгейде жойылу қаупі төніп тұрған қызғылт құйрықты аяқсыз кесіртке (Aprasia parapulchella) және ұлттық деңгейде жойылу қаупі төніп тұрған кішкентай күлгін бұршақ (Swainsona recta) өседі. Бұдан өзге, екі ұлттық деңгейде жойылу қаупі төніп тұрған өсімдік қоғамдастығының мысалы бар – Eucalyptus melliodora — E. blakelyi ормандық қоғамдастығы және жазық далалық қоңыржай шөптесін қоғамдастығы, сондай-ақ құрғақ склерофилл орманы мен орман арасындағы маңызды аймақтық вегетациялық кезең кездеседі. 1989 жылы Тейлор тауы саябағын күту тобы құрылды. Ол арамшөптерді жоюға, құстар популяциясын бақылауға және қорыққа келушілерге нұсқау беруге көмектеседі. Таудың өзінде және оның айналасында 85-тен астам құс түрі анықталған.

Геология және география

Тейлор тауы солтүстік-солтүстік-батыс бағытта созылған. Бұл Мюрумбидж өзенінің жалпы бағытына параллель. Солтүстікке қарай созылатын жота Оки төбесіне жетеді. Ол Вудэн аңғары мен Уэстон сағасын бөліп тұрады. Тағы бір жота оңтүстік-шығыстан басталып, шығысқа қарай иіліп, Фаррер жотасын құрайды. Шығыстан су ағындары Вудэн аңғарындағы Яралулла сағасына құяды. Батыс және оңтүстік беткейлерден ағып жатқан су Камбадағы Village Creek өзеніне құяды. Тейлор тауындағы тау жыныстары 420 миллион жыл бұрынғы Силур дәуіріне жатады. Олар қышқыл вулканикалық тау жыныстары. Таудың үстіңгі және батыс бөліктерінде игнимбрит деп аталатын тас кездеседі. Ол құрамында қызған вулканикалық бөлшектер болған күшті жанартау жарылыстарынан пайда болған. Бұл тау жыныстары жиынтығы Лейдлау вулканикалық формациясы деп аталады. Солтүстік және төменгі шығыс беткейлеріндегі тау жынысы риодацит. Ол Дикин вулканикалық формациясынан шыққан. Сонымен қатар, шығыс және оңтүстік беткейлеріндегі вулканикалық тау жыныстарының арасына порфирдің интрузиясы (тесігі) енген. Тау жыныстары 20° бұрышпен оңтүстік-батысқа қарай еңкейген. Бұл еңкейіс таудың созылған бөлігіне перпендикуляр келеді, яғни таудың пішіні тау жынысының қабаттарымен анықталғанын көрсетеді.

Адамның өзгеруі

Туггерананг саябақ жолы солтүстік-батыста табиғи парктің шекарасын құрайды. Сульвуд Драйв парктің оңтүстік-батыс және оңтүстік шекарасын анықтайды. Шығыс жағында Торренс, Пирс және Чифли елді мекендеріндегі үйлердің артқы аулалары тікелей саябаққа қарап орналасқан. Уолдок көшесі таудың солтүстік бөлігіне қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Лион және Ванниасса подстанцияларын байланыстыратын жоғары кернеулі электр сызықтары таудың батыс және оңтүстік бөлігімен өтеді. Воден аңғарының арғы бетінде Тайлор тауының оңтүстік-шығыс қыратындағы аттарды ұстау алаңына жалғасатын ат жолы бар. Субұрқап жатқан елді мекендердің артындағы төбеде бірнеше су сақтағыштары орналасқан. 1971 жылғы Австралия күні болған су тасқынынан кейін, Пирс және Торренс елді мекендерін судан қорғау мақсатында таудың төменгі жағында, шекара сызығынан жоғары су тасқынына арналған арна салынды. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында, бастапқы қоршаулар күшінде болған кезде, Woden аймағындағы бұрынғы жер иесіне жер дамытылмас бұрын таудың бір бөлігінде қойларын жаюға рұқсат берілді. Бұл практика тау қорығы Канберра табиғи паркінің құрамына кіргеннен кейін тоқтатылды.