Кіріспе
Американдық эволюциялық биолог Ричард Ленски, эволюциялық биолог Ричард Эймер Ленски (1956 жылғы 13 тамызда туған) – американдық эволюциялық биолог, Мичиган мемлекеттік университетінің микробиологиялық экология, генетика және эволюция, сондай-ақ патогенді вируленттіліктің эволюциясы саласындағы көрнекті профессоры. Ол Ұлттық ғылым академиясының мүшесі және Макартур стипендиаты. Ленски 36 жылдан бері жалғасып келе жатқан E. coli эволюциялық экспериментімен әйгілі, бұл эксперимент эволюцияның негізгі процестерін – мутация деңгейін, клоналдық бәсекелестікті, антибиотиктерге төзімділікті, жаңа белгілердің эволюциясын және түр пайда болуын түсінуде маңызды рөл атқарды. Ол сонымен қатар Авида деп аталатын өзін-өзі көбейтуге қабілетті организмдерді пайдалана отырып, эволюцияны цифрлық түрде зерттеудегі пионерлік жұмысымен де танымал.
Richard Lenski, the evolutionary biologist
Richard Eimer Lenski (born August 13, 1956) is an American evolutionary biologist, a Hannah Distinguished Professor of Microbial Ecology, Genetics and Evolution, and Evolution of Pathogen Virulence at Michigan State University. He is a member of the National Academy of Sciences and a MacArthur Fellow. Lenski is best known for his still ongoing 36 year old long term E. coli evolution experiment, which has been instrumental in understanding the core processes of evolution, including mutation rates, clonal interference, antibiotic resistance, the evolution of novel traits, and speciation. He is also well known for his pioneering work in studying evolution digitally using self replicating organisms called Avida.
Ерте өмір
Ричард Э. Ленски – социолог Герхард Ленски мен ақын Жан Ленскидің (Каппельман) ұлы. Ол сонымен қатар балалар жазушысы Лоис Ленскидің шөбересі және лютерандық комментатор Ричард Ч. Х. Ленскидің шөпшешесі. 1976 жылы Оберлин колледжінде бакалавр, ал 1982 жылы Солтүстік Каролина университетінде доктор ғылымын қорғады.
Мансап
Ленски 1991 жылы Гуггенхайм стипендиясын, 1996 жылы Макартур стипендиясын жеңіп алды, ал 2006 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Ленски Америка Микробиология академиясының және Америка Өнер және ғылым академиясының мүшесі, сондай-ақ Мичиган штаты университетінде микробиологиялық экология бойынша Ханна есімді көрнекті профессор лауазымын иеленеді. 2010 жылдың 17 ақпанында ол «Эволюцияның іс жүзіндегі зерттеуі» үшін Ғылым және Технология орталығын (BEACON орталығы ретінде танымал) бірлесіп құрды. Ленски 2021 жылы Эволюцияны зерттеу қоғамының өмірлік жетістіктері үшін сыйлығына ие болды.
E. coli эксперименті
E. coli ұзақ мерзімді эволюциялық эксперименті – Ричард Ленски басқаратын, 1988 жылдың 24 ақпанынан бері 12 бастапқыда бірдей жыныссыз Escherichia coli бактериясының популяцияларындағы генетикалық өзгерістерді қадағалап келе жатқан эксперименталды эволюция бойынша ағымдағы зерттеу. 2022 жылы популяциялар 75 000 ұрпаққа жетті. Эксперимент басталғаннан бері Ленски және оның әріптестері генетикалық өзгерістердің кең спектрін хабарлады; кейбір эволюциялық бейімделулер 12 популяцияның барлығында орын алды, ал басқалары тек бір немесе бірнеше популяцияда ғана пайда болды. Ерекше көзге түсетін бейімделудің бірі – E. coli бактериясының аэробты жағдайда цитратты көміртегі көзі ретінде пайдалана алуы болды. E. coli-нің ерекше қасиеті – оның оттегі бар ортада цитратты энергия көзі ретінде қолдана алмауы.
Avida симуляциясы
Ричард Ленски, Чарльз Офриа және тағы басқалар Мичиган мемлекеттік университетінде күрделі жүйелердің эволюциясын егжей-тегжейлі көрсетуге мүмкіндік беретін жасанды өмір компьютерлік бағдарламасын жасады. Жүйе кездейсоқ мутацияларды анықтау үшін белгіленген шамаларды пайдаланады және пайдалы белгілерді сақтау үшін табиғи іріктеудің әсерін қамтамасыз етеді. Бағдарлама "Авида" деп аталды және ол жасанды Петри табағынан басталады, онда организмдер көбейіп, көбейту үшін қосымша компьютер уақытын алу үшін математикалық есептеулер орындайды. Бағдарлама жасанды организмдердің көшірмелеріне кездейсоқ мутацияларды қосып, табиғи іріктеуді жүзеге асырады. Жасанды тіршілік көбейген сайын, әртүрлі топтар өз ортасына бейімделіп, эволюциялай бастады. Бағдарламаның артықшылығы – ол нақты өмірдегі процестерді жылдам темпте қайталайды.
Медиа
2013 жылдың тамызында Титус Браунның ғылымда әлеуметтік медианың рөлі туралы баяндамасынан шабыттанған Ленски Telliamed Revisited блогында жазуды бастады және @RELenski деген атпен Twitter-де жазды. Ленскидің зерттеулері кең назар аударды, оның ішінде Карл Циммердің «E. coli, Microcosm» кітабында және Ричард Докинстің эволюция дәлелдері туралы «Жер бетіндегі ең үлкен шоу» кітабында талқыланды. Докинстің талқылауына 2008 жылы Консервапедияның авторы Эндрю Шлафлаймен Ленскидің өткізген әңгімесінің сипаттамасы енді, Шлафлай бұл әңгімені Ленскидің ұзақ мерзімді эволюциялық эксперименттердің біріндегі аэробты цитратты пайдалану эволюциясы туралы айтқандарына реакция ретінде бастаған. Кейіннен эволюция мәселесі бойынша Билл Наймен дебат кезінде креационист Кен Хам осы нәтижелерді пайдаланды. Ленски Хамның өз жұмысын дұрыс емес пайдаланғанын және осыдан жасаған қорытындыларын қатаң сынады.