Кіріспе
DO 178B, Әуе жүйелері мен жабдықтарын сертификаттаудағы бағдарламалық қамтамасыз ету мәселелері – қауіпсіздікке маңызды бағдарламалық қамтамасыз ету стандарты, белгілі бір әуе жүйелерінде қолданылатын қауіпсіздікке маңызды бағдарламалық қамтамасыз етудің қауіпсіздігімен айналысатын нұсқаулық. Оны Аэронавтика радиотехникалық комиссиясының (RTCA) RTCA SC 167 қауіпсіздік жөніндегі жұмыс тобы және Еуропалық азаматтық авиация жабдықтары ұйымының (EUROCAE) WG 12 бірлесіп әзірледі. RTCA құжатты RTCA/DO 178B ретінде, ал EUROCAE ED 12B ретінде жариялады. Техникалық тұрғыдан нұсқаулық болғанымен, ол 2012 жылы DO 178C құжатымен алмастырылғанға дейін авиациялық бағдарламалық қамтамасыз ету жүйелерін жасау үшін де-факто стандарт болып саналды. Федералды авиациялық басқарма (FAA) DO 178B-ні сертификаттауға ұсынылған техникалық стандарттық бұйрықта (TSO) көрсетілген жағдайда, бағдарламалық қамтамасыз етудің әуе ортасында сенімді жұмыс істейтінін анықтау үшін басшылық ретінде пайдаланады. АҚШ-та, ҰҚЖО-ны (TSO) ұшуға жарамдылық сертификаттау процесіне енгізу, және осы арқылы DO 178B, Федералды ережелер кодексінің (CFR) 14-тарауында: Аэронавтика және ғарыш, сондай-ақ Федералды авиациялық ережелер, 21-бөлім, O-қосымшасында нақты белгіленген.
DO 178B, Software Considerations in Airborne Systems and Equipment Certification is a guideline dealing with the safety of safety critical software used in certain airborne systems. It was jointly developed by the safety critical working group RTCA SC 167 of the Radio Technical Commission for Aeronautics (RTCA) and WG 12 of the European Organisation for Civil Aviation Equipment (EUROCAE). RTCA published the document as RTCA/DO 178B, while EUROCAE published the document as ED 12B. Although technically a guideline, it was a de facto standard for developing avionics software systems until it was replaced in 2012 by DO 178C. The Federal Aviation Administration (FAA) applies DO 178B as the document it uses for guidance to determine if the software will perform reliably in an airborne environment, when specified by the Technical Standard Order (TSO) for which certification is sought. In the United States, the introduction of TSOs into the airworthiness certification process, and by extension DO 178B, is explicitly established in Title 14: Aeronautics and Space of the Code of Federal Regulations (CFR), also known as the Federal Aviation Regulations, Part 21, Subpart O.
Процестер мен құжаттар
Бағдарламалық қамтамасыз ету деңгейіне сәйкес процестер мақсаттарды қолдау үшін жасалған (A-ден D-ға дейін – E деңгейі DO 178B шегінен тыс). DO 178B стандартында процестер жұмыс салалары ретінде сипатталған, ал нақты жобаны жоспарлаушылар процесті қалай жүзеге асырудың ерекшеліктерін анықтап, құжаттауға міндетті. Нақты жобада процестің аясында атқарылатын нақты іс-шаралар мақсаттарды қолдайтынын көрсету қажет. Бұл іс-шараларды жобалаушылар жоспарлау процесінің бөлігі ретінде анықтайды. DO 178B-нің мақсатқа бағытталған табиғаты бағдарламалық жасақтаманың өмірлік циклінің әртүрлі стильдерін қолдануда үлкен икемділікке мүмкіндік береді. Процесс ішіндегі іс-әрекет анықталғаннан кейін, жоба осы процесте құжатталған іс-әрекетті сақтауға тиіс. Бұдан әрі, DO 178B стандартына сәйкес процестердің (және олардың нақты іс-әрекеттерінің) нақты кіру және шығу критерийлері болуы керек, ал жоба процестегі іс-әрекеттерді орындау кезінде осы критерийлерді сақтайтынын көрсетуі керек. DO 178B процестерінің және кіру/шығу критерийлерінің икемділігі оларды алғаш рет енгізуді қиындатады, себебі бұл аспектілер абстрактілі және жұмыс істеу үшін іс-шаралардың "базалық жиынтығы" жоқ. DO 178B стандартының мақсаты – міндетті талаптар қою емес. Нақты жобаның осы аспектілерді анықтаудың көптеген мүмкін және қабылданатын жолдары бар. Бұл компания алғаш рет осы стандарт бойынша азаматтық авиациялық жүйені әзірлеуге тырысқанда қиындық тудыруы мүмкін, соның нәтижесінде DO 178B оқыту және кеңес беру нарығы қалыптасты. Жалпы DO 178B негізіндегі процесс үшін, FAA анықтаған "Бағдарламалық қамтамасыз ету және күрделі электронды жабдықтарға арналған нұсқаулар мен жұмыс көмекшілері" бойынша қатысу кезеңдерін (SOIs) қамтитын визуалды қорытынды ұсынылады.
Жоспарлау
Жүйелік талаптар әдетте жобаның барлық бөлігіне беріледі. Бағдарламалық қамтамасыз етудің D деңгейі үшін соңғы 3 құжат (стандарттар) қажет емес.
Сертификаттау байланысы
Әдетте, тағайындалған инженерлік өкіл (ДЭР) техникалық деректерді FAA-ға мақұлдау үшін ұсынылған құжаттардың бір бөлігі ретінде қарап шығады.
Құралдар
Бағдарламалық қамтамасыз ету DO 178B процестерін автоматтандыруға, көмектесуге немесе басқаша басқаруға немесе оларға көмектесуге мүмкіндік береді. DO 178B әзірлеуінде қолданылған барлық құралдар сертификаттау процесінің бір бөлігі болуы керек. Енгізілген кодты жасайтын құралдар, енгізілген кодқа қойылатын талаптармен бірдей шектеулерге бағына отырып, даму құралдары ретінде қарастырылады. Кодты тексеруге арналған құралдар (симуляторлар, тестті орындау құралы, қамтуды бағалау құралдары, есеп беру құралдары және т.б.) тексеру құралдары ретінде саналады, бұл құралдың толыққанды «қара қорап» сынағынан тұратын, әлдеқайда жеңілдетілген процесс. Үшінші тараптың құралы тексеру құралы ретінде саналуы мүмкін, бірақ даму құралдары DO 178 процесіне сәйкес әзірленуі тиіс. COTS түрінде мұндай құралдарды ұсынатын компаниялар сертификаттау органдарынан аудиттен өтеді, оларға бастапқы код, техникалық талаптар және барлық сертификаттау артефактілеріне толық қол жеткізіледі. Осы шеңберден тыс, қолданылған кез келген құралдың нәтижесі адамдармен қолмен тексерілуі керек. Ақаулықтарды басқару құралы өзгерістерді қадағалауды қамтамасыз ете алады. SCI және SECI деректерін нұсқаларды бақылау құралындағы журналдардан жасауға болады.
Талаптарды басқару
Талаптардың іздестірілуі – талаптың өмірлік циклын құжаттаумен байланысты. Әрбір талаптың бастауын анықтау мүмкіндігі болуы керек, сондықтан іздестірілуді қамтамасыз ету үшін талапқа енгізілген әр өзгеріс құжатталуы тиіс. Іске асырылған мүмкіндіктер қолданысқа енгізілгеннен және пайдаланылғаннан кейін талаптың қолданылуы да іздестірілуге тиіс.
Сын
VDC Research DO 178B қазіргі инженерлердің қажеттіліктері мен пікірлеріне толыққанды бейімделмейтіндіктен "біршама ескіргенін" байқады. Сол есепте олар DO 178C осы мәселені шешуге жақсы мүмкіндіктерге ие екенін де атап өтті.