Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорния штатындағы өзен, АҚШ.
River in California, United States
Өзен Санта-Инес тауларының солтүстік еңісін, Сан-Рафаэль тауларының оңтүстік еңісін, сондай-ақ Санта-Барбара округінің оңтүстік жартысының көп бөлігінен су жинайды. Оның су жиналатын алабының ауданы 896 шаршы миль (2,321 км2) құрайды. Өзеннің су ағыны өте өзгергіш. Ол әдетте жазда толығымен құрғап қалады, бірақ қыста күшті ағысқа айналуы мүмкін. Өзенде үш тоған бар, олар ылғалды жылдары суды жинауға мүмкіндік береді.
The river drains the north slope of the Santa Ynez Mountains, the south slope of the San Rafael Mountains, as well as much of the southern half of Santa Barbara County. Its drainage basin is 896 square miles (2,321 km2) in area. The river's flow is highly variable. It usually dries up almost completely in the summer, but can become a raging torrent in the winter. The river has three dams which can impound a total of of water in wet years.
Тарих
Өзенге алғаш рет испандық Портола экспедициясы, Алта Калифорнияны еуропалықтардың алғашқы құрлықтағы зерттеуі, 1769 жылдың 30 тамызында өзен сағасына жақын жерде орналасқанда ат қойды. Бір атауға келісе алмағандықтан, экспедиция күнделіктерін жазғандар үш түрлі атауды тіркеді. Инженер Мигель Костансо «Рио Гранде де Сан-Верардо» деп жазды. Францискан миссионері Хуан Креспи тағы екі атауды атады: «Сан Бернардо» және «Санта Роза». Осы аймақтағы ешбір нысанға осы үш атаудың ешқайсысы қазірге дейін байланысты емес. Оның орнына, өзен мен таулар 1804 жылы құрылған Санта-Инес миссиясының (Жаңа Испанияда «Йнес» немесе «Йнез» деп те жазылады) атын алды, ол Римнің қасиетті Агнес, таза қыз және шейітке арналған. USGS мәліметтері бойынша, Санта-Инес өзенінің басқа да тарихи атаулары: Ла Пурисима өзені, Рио-де-ла-Пурисима, Рио-де-Калагуаса, Рио-де-Санта-Роза, Рио-де-Санта-Инес және Рио-де-Санта-Инес. Солтүстіктен Занья-де-Кота, Аламо Пинтадо және Зака ағындары қосылады. Бюэллтонның батысында Санта-Инес өзені солтүстіктегі Санта-Рита және Пурисима таулары мен оңтүстіктегі Санта-Роза таулары арасында ағып өтеді. Оған солтүстіктен Санта-Роза ағыны, оңтүстіктен Сальсипуедс ағыны қосылады. Сальсипуедс ағынының батысында Санта-Инес өзені аңғардағы ең ірі қала Ломпок қаласынан өтеді. Ломпоктан батысқа қарай бірнеше шақырым жерде өзен Тынық мұхитына жетеді, бұл жер Серф деп аталады, онда жағажай және Amtrak станциясы бар. Серфке және Санта-Инес өзенінің сағасына қоғамдық қолжетімділік болғанымен, Ломпок пен мұхит арасындағы жердің көп бөлігі Ванденберг ғарыш күштері базасының құрамына кіреді.
The river was first named by the Spanish Portolà expedition, first European land exploration of Alta California, which camped near the river mouth on August 30, 1769. Apparently unable to agree on a single name, expedition diarists recorded three. Engineer Miguel Costansó wrote "Río Grande de San Verardo". Franciscan missionary Juan Crespi noted two additional names; "San Bernardo" and "Santa Rosa". None of the three names remain attached to any feature in the area. Instead, the river and mountains took the name of Mission Santa Inés (also spelled "Ynés" or "Ynéz" in New Spain), which was established in 1804 (dedicated to Saint Agnes of Rome, virgin and martyr). According to the USGS, variant and historical names of the Santa Ynez River include La Purisima River, Rio De La Purisima, Rio De Calaguasa, Rio Santa Rosa, Rio De Santa Ines, and Rio De Santa Ynes. Zanja de Cota Creek, Alamo Pintado Creek and Zaca Creek from the north. West of Buellton the Santa Ynez River flows between the Santa Rita Hills and Purisima Hills to the north and the Santa Rosa Hills to the south. It is joined by Santa Rosa Creek from the north and Salsipuedes Creek from the south. Just west of Salsipuedes Creek the Santa Ynez River flows past the largest city in the valley, Lompoc. A few miles west of Lompoc the river reaches the Pacific Ocean at a location known as Surf, where there is a beach and an Amtrak station. While there is public access to Surf and the mouth of the Santa Ynez River, most of the land between Lompoc and the ocean is part of Vandenberg Space Force Base.
Босату
USGS Санта-Инес өзені бойында бірнеше су өлшеу станциясын (gage) пайдаланады. 11133000 нөміріндегі станция Ломпок қаласының жанындағы Нарроуз ауданында орналасқан. 1952 жылы Качума көлінің су ағынын реттегеннен бастап 2009 жылға дейінгі кезеңде тіркелген орташа жылдық су шығыны құрайды. Ең жоғары су шығыны 1969 жылдың 25 қаңтарында тіркелді. Су өлшеу станциясы орнатылғанға дейінгі ең жоғары су шығыны 1907 жылдың 9 қаңтарында болған су тасқыны кезінде шамамен болған. Жылдың бірнеше айында мүлдем су ағыны болмайды.
The USGS operates several stream gages along the Santa Ynez river. Gage 11133000 is located at Narrows, near Lompoc. The mean annual discharge recorded over the period since flow regulation by Lake Cachuma, in 1952, up to 2009, is The maximum discharge was , recorded on January 25, 1969. The maximum discharge predating the stream gage was an estimated , during the flood of January 9, 1907. There is no flow at all for several months each year.
Өзендердегі өзгерістер
Өзенде үш су қоймасы бар, олардың ішіндегі ең үлкені – Качума көлі. Көлді құрайтын Брэдбери бөгеті АҚШ-тың Су шаруашылығын басқару бюросы салған. Качума көлінен су Санта-Инес тауларының астынан оңтүстікке қарай өтетін Теколоте туннеліне бағытталады. Бұл туннель Санта-Барбара қаласын (ішуге пайдаланады), Голета су ауданын, Карпинтерия аңғары су ауданын және Монтесито су ауданын сумен қамтамасыз етеді. Качума көлінен су Брэдбери бөгеті төменгі жағындағы Санта-Инес өзеніне жіберіледі, бұл төменгі ағыстағы су құқықтарын қамтамасыз ету үшін жасалады. Қалған екі су қоймасы – Гибралтар бөгетімен толы Гибралтар су қоймасы және Джункал бөгетімен толы Джеймсон көлі. Гибралтар су қоймасы Санта-Барбара қаласын Санта-Инес тауларының астынан өтетін Санта-Барбара су туннелі арқылы сумен қамтамасыз етеді. Джеймсон көлі Монтесито су ауданын Санта-Инес тауларының астындағы тағы бір туннель арқылы сумен қамтамасыз етеді. 2004 жылы Гибралтар су қоймасынан және Джеймсон көлінен су алынды.
There are three reservoirs on the river, the largest of which is Lake Cachuma, with a capacity of Bradbury Dam, which forms the lake, was built by the U. S. Bureau of Reclamation. Water from Lake Cachuma is diverted into the Tecolote Tunnel, which passes south under the Santa Ynez Mountains. The tunnel supplies water to the city of Santa Barbara (which uses it for drinking water), the Goleta Water District, the Carpinteria Valley Water District, and the Montecito Water District. Water from Lake Cachuma is released into the Santa Ynez River below Bradbury Dam in order to satisfy downstream water rights. The other two reservoirs are Gibraltar Reservoir, impounded by Gibraltar Dam, and Jameson Lake, impounded by Juncal Dam. Gibraltar Reservoir supplies water to the City of Santa Barbara via the Santa Barbara Water Tunnel under the Santa Ynez Mountains. Jameson Lake supplies water to the Montecito Water District via another tunnel under the Santa Ynez Mountains. In 2004 the diversions amounted to from Gibraltar Reservoir, and from Jameson Lake.
Экология
1940 жылдары Сан-Франциско шығанағынан оңтүстікке қарай Санта-Инес өзеніндегі стальбалықтың (Oncorhyncus mykiss irideus) ең көп саны тіркелген. 1953 жылы Качума тоғаны салынғанға дейін Санта-Инес өзеніндегі стальбалықтың саны 25 000-ға жететін болжанып еді. Одан үш он жыл бұрын, 1920 жылы Гибралтар тоғаны салынды, ол өзеннің жоғарғы бөлігіне шағылысуға кедерілгі келтірді, сондықтан 20 ғасырдың басында стальбалықтың саны одан да көп болған болуы мүмкін. Качума тоғанының үстіндегі жабайы көкбалықтың популяциясы мұхитта стальбалыққа айналатын жас балықтарды қамтамасыз етеді, бірақ көшіп бара жатқан жас балықтардың өте аз пайызы ағынның аздығы немесе жағалау эстуарийіндегі хищтік салдарынан тірі қалады. Санта-Инес өзеніндегі стальбалықтың генетикалық талдауы олардың жергілікті, емес шаруашылықта өсірілгендігін көрсетті. Ломпок ауданындағы төменгі Санта-Инес өзенінде және төменгі саласы Салсипуедес сағасында шамамен он Калифорния алтын бобрының (Castor canadensis subauratus) тоғандары бар. Жақсы жылдары стальбалықтар бобр тоғандарының айналысында, үстінен немесе ішінде өте алады, және бобр көп болатын өзендер мен ағындарда стальбалықтар жиі кездеседі. Сонымен қатар, қысқы жоғары су деңгейі бобр тоғандарын бұзып, стальбалықтардың өтуіне мүмкіндік береді. Бобрлар стальбалық популяциясы үшін маңызды рөл атқарады, өйткені олардың тоғандары жер асты суларын толықтырады, бұл құрғақ жазда өзендерді сумен қамтамасыз етеді және жаз бойы тіршілік ететін жас балықтарға тұрақты су қоймаларын ұсынады. Бобрлардың болуымен сальмонидтердің саны мен балықтың мөлшері артады. Бобрдың бұрын Оңтүстік Калифорнияның жағалау өзендерінде болғандығының дәлелі ретінде 1906 жылдың мамырында маммалог доктор Джон Хорнунг Вентура окрусының Сеспе өзенінің бойынан ер бобрдың бас сүйегін жинады, ол қазір Берклидегі омыртқалы жануарлар зоологиясы мұражайында сақталады. Жақын жердегі Куяма өзеніндегі Боялған таста бобрдың чумаш суреті бар. Барбареньо және Венчуреньо чумаштарында бобр биі бар. Чумша тілінде бобрды «Чипик» дейді, Барбареньо тілінде «č’ǝpǝk», Венчуреньо тілінде «tšǝ’pǝk» және Инесеньо (Самала) тілінде «č’ɨpɨk» деп жазылады (Тимоти Генридің жеке хабарламасы, 2011 жылғы 23 қаңтар). 1776 жылы екінші де Анза экспедициясындағы әйгілі миссионер Педро Фонт жағалаудағы чумаш әйелдерінің бобрдан жасалған плащ кигенін сипаттады. Джон Пибоди Харрингтон 1900 жылға дейін немесе одан бұрын Занжа-де-Кота сағасында бобрды тіркеген. Осы фактілердің барлығы Калифорния штатының Санта-Барбара округінде бобрдың кеңінен таралғандығы туралы гипотезаны қолдайды. Санта-Инес өзеніндегі бобрлар 1940 жылдары Калифорния Балық және ойын департаментімен қайта енгізілгенге дейін ауланған болуы мүмкін. Сонымен қатар, құрып бара жатқан Таидуака (Eucyclogobius newberryi) өзеннің тұзды жағалау лагунасында және бобрлар тоған салған өзеннің бірнеше шақырым жоғарысында кездеседі, бұл гобилер үшін қолайлы, баяу ағынды су ортасын қамтамасыз етеді.
In the 1940s the Santa Ynez River was thought to have the largest run of steelhead (Oncorhyncus mykiss irideus) south of San Francisco Bay. Prior to the completion of Cachuma Dam in 1953, the steelhead run on the Santa Ynez River was estimated to be as high as 25,000 adults. Three decades earlier, in 1920, the Gibraltar Dam was built and blocked access to spawning in the upper watershed, so early twentieth century steelhead runs were likely much higher still. A wild rainbow trout population above the Cachuma Dam probably provides outgoing smolts which become steelhead trout in the ocean, however a low percentage of outgoing smolt survive the migration because of low to no flows or predation in the coastal estuary. Genetic analysis of the steelhead in the Santa Ynez River watershed has shown them to be of native and not hatchery stocks. The lower Santa Ynez River in the Lompoc area, and lower tributary Salsipuedes Creek has about a dozen California Golden beaver (Castor canadensis subauratus) dams, in wet years steelhead can generally get around, over, or through beaver dams, and steelhead are common in rivers and streams where beaver are numerous. In addition, high winter flows disrupt the beaver dams and allow steelhead passage. The beavers may play a critical role for steelhead populations as their ponds replenish aquifers, allowing groundwater to recharge streams in dry summers, and provide perennial pools for oversummering trout smolts. Salmonid abundance and fish size increases when beaver are present. Evidence that beaver were once extant in southern California coastal streams includes an adult male beaver skull collected by mammalogist Dr. John Hornung in May, 1906 "along the Sespe River in Ventura County" which is now housed in the Berkeley Museum of Vertebrate Zoology. There is a Chumash pictograph of a beaver at Painted Rock in the nearby Cuyama River watershed. The Barbareño and Ventureño Chumash have a Beaver Dance. The Chumash word for beaver is Chipik, spelled "č’ǝpǝk’" in Barbareño and "tšǝ’pǝk" in Ventureño, and "č’ɨpɨk" in Ineseño (Samala) (Timothy Henry personal communication 2011 01 23). Father Pedro Font, on the second de Anza Expedition in 1776, described the coastal Chumash women as wearing beaver capes. John Peabody Harrington reported beaver on Zanja de Cota Creek on or before 1900. Taken together, these facts support the hypothesis that beaver ranged throughout Santa Barbara County, California. The Santa Ynez River beaver were likely trapped out until re introduction in the 1940s by the California Department of Fish and Game. The endangered Tidewater goby (Eucyclogobius newberryi) is also found in the creek's brackish coastal lagoon and several miles upstream in sections of stream impounded by beavers which provide ideal slow moving water habitat for gobies.