Кіріспе

Тжурунга, сондай-ақ Чуринга және Тжуринга деп те жазылады, Орталық Австралияның Арренте (Аранда, Арунта) топтарына жататын аборигендер үшін діни маңызы бар нысан. Бұл сөз Арренте тіліндегі Tywerenge сөзінен шыққан, ол "қасиетті" немесе "қымбат" дегенді білдіреді. Тжурунганың аборигендер үшін кең және нақтыланбаған маңызы болуы мүмкін. Олар қасиетті обрядтарда, бұқа дауысы шығару құралдары ретінде, қасиетті жер суреттерінде, салтанатты тіректерде, салтанатты бас киімдерде, қасиетті әндерде және қасиетті топырақ үйінділерінде түрліше қолданылуы мүмкін.

Мағынасы

Жалпы алғанда, тжурунга – жеке немесе топ иелеріне тиесілі қасиетті тастар мен ағаш заттарды, сондай-ақ олармен байланысты аңыздар, әндер мен рәсімдерді білдіреді. Олар арренте, лурития, каитиш, унматджера және иллпира халықтары арасында кездесетін. Бұл заттар көбінесе жылтыратылған тас немесе ағаштан жасалған сопақ пішіндес болады. Кейбір заттарға шаш немесе жіп тігілген, еуропалықтар оларды "буль реулер" деп атаған. Әр тжурунганың үстінде оған тиесілі топтың тотемі бейнеленген. Тжурунга өте қасиетті, тіпті олар соншалықты қасиетті саналады ki, оларды көруге тек қана бірнеше адамға рұқсат етіледі, ал олардың суретін жариялау дінге қарсы болып есептеледі. Дюркгейм "чуринга" сөзі әдетте зат есім болып табылады, бірақ "қасиетті" мағынасында сын есім ретінде де қолданылуы мүмкін деп санайды. Карл Стрехлоу тжурунга терминін құпия және жеке мағынасында аударған. Тжу – "жасырын" немесе "құпия", ал рунга – "мен үшін жеке" дегенді білдіреді. Кемпе бұл аудармаға қарсы шығып, тжу "үлкен", "қуатты" немесе "қасиетті" мағынасын білдіреді, ал рунга жеке меншікке қатысты емес деп ұсынған.

Меншік

Арренте топтарының арасында киелі тжурунганың иелігі негізінен әрбір жеке мүшесінің "туған орны" арқылы, аталық тотемдік кланға қатысты анықталды. Бұл жәдігерлер қасиетті саналатындықтан, оларға қол жеткізу мүмкіндігі шектеулі, тек шамалы адамдар ғана көре алады. ХХ ғасырдың басында және одан бұрын, тек қана қатырылған еркектер ғана осы қасиетті заттарды көруге немесе ұстауға құқылы болды. Әйелдер мен қатырылмаған еркектерге оларды ұстауға немесе жақыннан көруге рұхсат етілмеді, тек алыстан ғана қарауға болатын. Тжурунгалар тайпаның қалған бөлігінен бөлек, қасиетті жерде сақтауға алынды, ол жерге де қатырылмағандар мен әйелдердің кіруіне тыйым салынды. Стрехлоу сияқты кейбір теоретиктер бұл жәдігерлердің Орталық Австралияда жеке тұлғаларға заңды түрде тиесілі болатын мүліктің өте сирек түрлерінің бірі екенін айтса, Дюркгейм мен Кемпе тжурунганың жеке тұлғаға тиесілі бола алмайтынын мәлімдейді. Мысалы, Дюркгейм былай деп жазады: "Ренга сөзінің мағынасы туралы күмәндануға негіз бар. Эмуның рәсімдері Эму кланының барлық мүшелеріне тиесілі; олардың барлығы оларға қатыса алады; олар ешбір мүшенің жеке меншігі емес." Соңғы онжылдықтарда осы қасиетті заттарды мұражай коллекцияларынан олардың дәстүрлі иелеріне қайтару жөніндегі шаралар қолға алынуда.

Діни аспектілері

Көптеген аңыздарда ата-бабалардың өздері оларды қолданып, ең қадірлі мүліктері ретінде сақтапты. Мұндай аңыздар осы тжурунгалардың өмірді күшейтетін, сиқырлы қасиеттерін баса көрсетеді. Ата-баба өз тжурунгасын өзінің бір бөлігі деп есептеген және бейтаныс адамдар оның өмірінің мәнін ұрлап кетуі мүмкін деп үнемі алаңдайтын. Сондықтан аңыздарда ұрлық және қарақорлық туралы, сондай-ақ одан кез келген кек алу туралы көптеген оқиғалар кездеседі. Тюрингалардың сиқырлы күші бар деп саналған. Оларды денеге ыдыратып, қасиеттілік сыйлау және жараларды жазу сияқты істер үшін қолданған. Тжуринга жеке адамға пайдалы болғанымен, кланның ұжымдық тағдыры да осы заттармен байланысты деп есептелген. Себебі, тжурингада топты бейнелейтін тотемдік сурет болған. Жеке тжурунгаға ие болуға жеткілікті білімді жинау ұзақ, қиын және кейде өте ауыртпалы болған. Практикалар түрлі топтар арасында әртүрлі болған. Тед Стрехлоу Солтүстік, Оңтүстік және Батыс Арренте топтарының ер адамдары соңғы қадамдардан кейін бірнеше жыл бойы сынақтан өтуге мәжбүр болғанын айтады.

Салтанатты маңызы

Тжурунгалар – бұл тотемнің ата-бабасының құнарлылығының белгілі бір бөлігінің айқын көрінісі. Ата-бабаның денесі уақыт, өзгерістер және тозуға төтеп бере алатын нәрсеге ғана айналады. Тас тжурунгалар ата-бабалардың өзі жасаған деп есептелді. Ағаштан жасалған тжурунгалар "табылмаған" нақты тжурунганың символы болып табылады. Бұл "адам қолымен жасалған" тжурунгалар сөзсіз қасиетті заттар ретінде қабылданатын. Жас адам тжурунга денесін алғанда жиырма бес жаста болуы мүмкін. Бірақ ең қасиетті әндер мен оған байланысты рәсімдер оған тиесілі болуы жиі отыз бес немесе қырық жасқа дейін күтеді. Ол өсе келе және лайықты екенін көрсетіп тұрғанда, өзінің тотемдік руына тиесілі тжурунганың үлесі арта түседі. Соңында ол бүкіл рудың ежелгі дәстүрлерін сақтаушы, еңбектің құрметті өкілдерінің құрамына кіруі мүмкін. 1933 жылы Стрехлоу Орталық Австралияға ақ адамдар келгеннен кейін, шетелдік бұзушылар жалдаған жас жігіттерді олардың руының қарттары тығыз бақылағанын атап өтті. Көп жағдайда, егер жас жігіттер ағаларына сыйлықтарын жомарттықпен бермесе, осы лайықсыз жас ұрпаққа билік пен маңызды әндер мен рәсімдер берілмейтін. Қарттардың қайтысымен, мұндай әндер мен рәсімдер ұмытылып, жоғалып кетті.

Абориген өнерінің әсері

Қапа Мбитжана Тжамитжинпа және Анатжари Тжакамарра сияқты ертедегі Папунья суретшілері өз суреттерінде тжурунганы бейнелейді. Бастапқы Папунья суретшілері тжурунгада кездесетін сол символдар мен суреттерді боялған мата мен тақтаға көшірді. Бұл ертедегі суреттер тжурунгадағы ойылған тақталар мен тастардағыдай, сол құпия қасиетті білімді қамтиды. Бұл практика көп ұзамай, Клиффорд Поссум сияқты суретшілердің нүктелердің артына жасыруымен аяқталды. Осы аймақтағы абориген өнерімен байланысты көптеген символдар, мысалы, концентрлі шеңберлер, U пішіндері және толқынды сызықтардың бәрі тжурунганың бұрынғы суреттерінен алынған.

Тарихи зерттеулермен байланысы

Бұл қасиетті жәдігерлер ерте еуропалық антропологтар мен әлеуметтанушылардың қызығушылығын тудырды, олар тотемдік діннің мәнін және қасиеттілік ұғымын зерттеді. Спенсер, Гиллен, Стрехлоу, Кемпе және Дюркгейм сияқты ғалымдар тжурунганы зерттеді. Дюркгейм өзінің "Діни өмірдің бастапқы формалары" (1912) атты маңызды еңбегінде тжурунганың мәнін талқылайды. Ол тжурунганы қасиетті нысанның архетипі деп есептеді.