Пул Бей шығанағы: Геологиясы, тарихы және жағажайларын қорғау шаралары
Poole Bay
Пуль Бей шығанағы – Англияның оңтүстігіндегі Дорсет жағалауындағы 16 км-лік құмды жағажайлар, Борнмут пен Пул қалаларының арасында орналасқан. Жағажай демалысы үшін тамаша!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пул шығанағы – Англия арнасындағы шығанақ, Оңтүстік Англиядағы Дорсет жағалауында орналасқан. Ол батыста Пул портының аузындағы Sandbanks-тен шығыста Хенгистбери мүйісіне дейін 16 шақырымға созылады. Пул шығанағы салыстырмалы түрде жайлы, терең емес және тік құмтас жартастардан, сондай-ақ төмендегі құмды жағажайларға оңай қол жеткізуге мүмкіндік беретін бірнеше "кине" (шатқалдардан) тұрады. Шығанақ бойындағы жағалау үздірілмей салынған және Оңтүстік-Шығыс Дорсет қалалық агломерациясының бір бөлігін құрайды, оған Пул, Борнмут және Крайстчерч қалаларының аймақтары кіреді. Шығанаққа көбінесе Борнмут шығанағы деп аталады, себебі оның көп бөлігі Борнмут қаласымен жабылған. Англияның оңтүстік жағалауындағы құмды жағажайлардың арасында бұл шығанақ ең ұзын кескінін ұсынады; батысқа қарай көптеген шығанақтар мен қосымшалар арқылы одан ұзақ жағажайлар бар, бірақ шығысқа қарай Авон Бич, Вест Виттеринг және Камбер Сэндс сияқты үш жағажайдан ұзын.
Poole Bay is a bay in the English Channel, on the coast of Dorset in southern England, which stretches 16km from Sandbanks at the mouth of Poole Harbour in the west, to Hengistbury Head in the east. Poole Bay is a relatively shallow embayment and consists of steep sandstone cliffs and several 'chines' that allow easy access to the sandy beaches below. The coast along the bay is continuously built up, and is part of the South East Dorset conurbation, including parts of the towns of Poole, Bournemouth and Christchurch. The bay is sometimes referred to as Bournemouth Bay, because much of it is occupied by Bournemouth. In terms of sand on England's south coast the bay presents the longest stretch; much exceeded by the total to the west across numerous bays and coves but greater than the three such stretches to the east, Avon Beach, West Wittering and Camber Sands.
Тарих
Жағалау эрозиясын болдырмау шаралары 20 ғасыр бойы қолданылып келді. Бетон қабырғалар мен жағалар жартастардың үстінде үйлер мен жолдар салуға мүмкіндік берді, бірақ жағалауға құм мен қиыршық тас табиғи түрде келуіне тосқауыл қойды. 1970 жылдан 2000 жылға дейін 1,5 миллион м³ құм Борнмут және Пул жағалауларын толықтыру үшін қолданылды. Пул шығанағындағы көптеген жағажайлар 2005 және 2006 жылдарының қысында Пул портынан алынған 1,1 миллион м³ құммен және Уайт аралынан алынған 700 000 м³ құммен толтырылды. 2015 жылы келесі ғасырда жағалауларды одан әрі эрозиядан қорғау мақсатында 17 жылдық 43,7 миллион фунт стерлингтік жоба бекітілді. Жоспарға жағалардың ауыстырылуы және жаңа жағалардың салынуы, сондай-ақ әр үш жыл сайын 210 000 текше метр құм мен қиыршық таспен жағажайларды толықтыру кіреді.
Measures to prevent coastal erosion have been deployed throughout the 20th century. Concrete seawalls and groynes allowed the construction of homes and roads on the clifftops, but prevented natural supply of sand and gravel to the shore. From 1970 to 2000 over 1.5 million m³ of sand was used to replenish the beaches at Bournemouth and Poole. Many of the beaches along Poole Bay were replenished during the winters of 2005 and 2006 with 1.1 million m³ of sand dredged from Poole Harbour and 700,000 m³ of sand dredged from a Licensed Area off the Isle of Wight. In 2015 a 17 year £43.7million project was approved to protect the beaches from further erosion over the next century. The plans involve replacing the groynes and adding new ones and replenishing the beaches with 210,000 cubic metres of sand and gravel every three years.
Археология
2022 жылдың шілдесінде Борнмут университетінің теңіз археологтары Дорсет жағалауында 750 жылдық ортағасырлық кеме қаңқасын және оның жүгін қазып шығарды. Кеменің нақты жасалған мерзімі ағаш сақиналарын зерттеу әдісі арқылы анықталды. Археолог Том Кузинс айтқандай, оттегі аз су, құм және тас салдарынан кеменің бір жағы жақсы сақталған және корпусы анық көрінеді. «Клинкер» типтес кеме деп аталатын бұл кеме Пурбек тастарын тасыған. Жүктің көп бөлігін Пурбек тас ұнтақтағыштары – астық ұнын алу үшін диқандар қолданған ірі тастар құрады.
In July 2022, marine archaeologists from Bournemouth University unearthed the relics of a 750 years old medieval shipwreck and its cargo off the coast of Dorset. Definite date of the ship was determined by tree ring dating method. Due to the combination of low oxygenated water, sand and stone, one of the whole sides of the ship was well preserved and the hull was prominently visible, according to archaeologist Tom Cousins. Known as the Clinker ship in its design, the ship was carrying a load of Purbeck stones. Much of the cargo included many Purbeck stone mortars, large stones used by mills to grind grain into flour.
Геология
Пул шығанағының аймағы негізінен плейстоцен кезеңінде қалыптасқан, сол кезде Солент өзені бүкіл Оңтүстік-Шығыс Дорсет және Батыс Гэмпшир арқылы, Уайт аралынан тысқары ағып өткен. Тасқақтардың қатты геологиясы және Пул шығанағының астындағы теңіз түбі, ірі, орташа және ұсақ құмдардың тізбегінен тұратын Үшінші дәуірге жататын Bracklesham тобының жыныстарынан құралған. Хенгистбери мүйісінде Бартония тобының жас тау жыныстары кездеседі, олар бөлек жатады. Мұндағы Бартон балшығы құм мен аралас балшықтардан тұрады, және төрт анық темір кентасты түйінді қабаттары бар. Бұл құрылымдар шығысқа қарай еңіседі және солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған жарылыммен кесіледі. Бұл Крайстчерч тірегінің шығыс шекарасын анықтайды, ол Хенгистбери мүйісінде ашылған темір кентасты қабаттардың теңізге қарайғы жалғасы болып табылады.
The area of Poole Bay was predominantly created during the Pleistocene period, when the Solent river ran across the whole of South East Dorset and West Hampshire, out past the Isle of Wight The solid geology of the cliffs, and the seabed beneath Poole Bay, is composed of rocks of the Tertiary Bracklesham Group, consisting of a sequence of fine, medium and coarse sands. At Hengistbury Head there are younger rocks of the Bartonian group, forming an outlier. The Barton Clay here is made up of a series of sands and interbedded clays, with four distinct bands of ironstone nodules. These formations dip eastwards and are cut out by a north west to south east trending fault. This defines the eastwards boundary of Christchurch Ledge, which is a seawards continuation of the resistant ironstone strata exposed in Hengistbury Head.