Кіріспе
Филиппиндік эпостық өлең Biag ni Lam ang - Филиппиннің Илокос аймағындағы Илокано халқының эпостық тарихы. Бұл Филиппиннің алғашқы халық эпосы жазу түрінде жазылғандығымен ерекшеленеді және Филиппиннің испан отарлау кезеңінде қолға алынған екі халық эпосының бірі болды. Ол сонымен қатар "христиандық" жазық халық тобының (Илокано халқы) халық эпосы екендігімен белгілі, әңгімеге элементтер енгізілген. Алайда бұл "транскрипция" біяг ни лам анг мәтінінің әлі күнге дейін сақталған көшірмесіне қатысты ма, жоқ па, белгісіз. Кейбір мәтіндер, мысалы, Селедонио Агилардың Филиппин әдебиетіндегі оқулары, бұл транскрипция 1640 жылы болды деп айтады. Бұл Буканег қайтыс болғаннан кейін көп уақыт өткеннен кейін болды. Оның орнына, тарихшы Э. Арсений Мануэль Биаг Ни Лам анның алғашқы жазба құжаттамасын Нарвакан муниципалитеті еншілес діни қызметкері Фр. Герардо Бланкоға және публицист және фольклоршы Изабелло де лос Рейеске. Бұл - әкем . Бланко өлеңнің мәтінін Де Лос Рейеске жіберді, содан кейін ол мәтінді испан тіліндегі испан тіліндегі аудармамен бірге Илокано тілінде өзінің газеті "Эль Илокано" газетінде 1889 жылдан 1890 жылға дейін жариялады.
Biag ni Lam ang is an epic story of the Ilocano people from the Ilocos region of the Philippines. It is notable for being the first Philippine folk epic to be recorded in written form, and was one of only two folk epics documented during the Philippines' Spanish Colonial period, along with the Bicolano epic of Handiong. It is also noted for being a folk epic from a "Christianized" lowland people group (the Ilocano people), with elements incorporated into the storytelling. However, it is unclear whether this "transcription" refers to an extant copy of the Biag ni Lam ang text. Some texts, such as Celedonio Aguilar's Readings in Philippine Literature even state that this transcription occurred in 1640—long after Bukaneg is believed to have died. Instead, historian E. Arsenio Manuel attributes the first written documentation of Biag Ni Lam ang to the parish priest of the municipality Narvacan Fr. Gerardo Blanco and to publicist and folklorist Isabelo de los Reyes. It was Fr. Blanco who sent the text of the poem to De Los Reyes, who then published the text, in Ilocano, along with a Spanish prose translation, in his paper, the El Ilocano, 1889 to 1890.
Лам-анның ерекше тууы
Лам ан ерекше тұлға, ол дүниеге келгенде сөйлей алатын, өз атын таңдап, адамдарға осы есіммен аталуды айтқан.
Лам-Аңның әкесі іздеуде.
Оның оқиғасы әкесі Дон Хуан соғысқа аттанғаннан кейін басталады. Тоғыз айға жетпей Лам ан Дон Хуанды іздеуге барады. Баласының ерекше, ерекше жаратылыс екенін білген анасы Намонган оған жол берді. Содан кейін Лам ан қайғырып жүрген анасын тастап, әкесімен бірге іздестіруге кетеді. Ол әкесі өлтіріліп, басы тік ілінгенін көрді. Басты аңшылар тойлап жатқанда, ашу-ызаға толы ол олардың барлығын дуэльге шақырды. Басты аңшылар оған найзалар лақтырады, бірақ ол оларды ұстап алады және оларды қайтадан бас аңшыларға лақтырады. Ол бас аулаушыларды жеңіп, бәрін өлтіріп, әкесі Аманның басын жазыққа алып кетті. Ол жазыққа түскеннен кейін Амбурайан өзенінде суға түсіп, суға түсуге шешім қабылдады. Оның кірпік-қырпығы соншалық, киіз үйдің балықтары мен жануарлары суға түсіп, өліп қалды.
went off in search of his father, leaving his grieving mother behind. He saw his father beheaded and the head put on a spike. While the headhunters were celebrating, in his anger, he challenged all of them to a duel. The headhunters threw spears at him, but he just catches them and throws them back to the headhunters. He defeated the headhunters, killed them all and took his father's head down to the plains. After he went down the plains, he decided to bathe in the Amburayan River, which the local gals helped him bathe. The dirt was so gross that fishes and animals died upon contact of his bathwater.
Инес Канноянның ізденуі
Үйге келген соң Лам ан Каланутианда (Канлют) тұратын өзінің сүйіктісі Инес Канноянға ғашық болуды шешеді. Анасының қарсылығына қарамастан, ол жүрегінің айтқанын орындап, махаббатына қарай тағы бір сапарға шығады. Ол Инестің бір талапкеріне және түрлі монстрларға тап болады, бірақ оларды оңай жеңе алады. Оған сиқырлы үй жануарлары - ит пен әтеш көмектеседі. Әтеш қанатын шапалақпен қағып, үйдің асты-үстіне құлады. Бұл іс - әрекет барлық қатысушыларды, әсіресе Инесті таңғалдырады. Содан кейін Ламның иті лақтырды да, үйдің бәрі көтерілді. Инес отбасымен түскі асқа шақырылған Лам ан оның ата-анасына өзінің байлығымен таң қалдырады және қайтып оралғаннан кейін отбасына екі алтын кеме береді.
Лам-Аңның өлімі мен сиқырлы қайта тірілуі
Үлкен балық жеп өлгеннен кейін Лам анның сүйектері табылды және ол өзінің сиқырлы үй жануарларының көмегімен қайта тірілді. Инеске әтеш сүйектерді кеудешемен орап алуға бұйырады, ал тауық қанатын шашып, ит ырылдады. Бір сәтте Лам Анг қуана-қуана әйелімен қайта қосылады.
Комедиялық элементтер
"Биаг ни Лам анг" киносы экшн мен трагедияға толы болса да, оның ішінде комедиялық элементтер де бар. Бұған мысал ретінде Лам Анның үйге қайтып бара жатқан жерін келтіруге болады. Ол Амбураян өзенінің жанынан өтеді (біреулер оны Илокос штатындағы ең үлкен өзен деп санайды) және суға түсуге шешім қабылдайды. Оның денесі құлаған топырақ пен қан өзендегі балықтардың, крабтардың және креветкалардың өліміне себепші болады. Ол суға шомылып жатқанда, өзен жағасындағы қыздар оған қызмет көрсетеді.
Рим-католик элементтері
Лам анның ертегісі, ұрпақтан ұрпаққа ауызша әдебиет ретінде беріліп, испан отарлау кезеңінде жазылған, роман католик элементтерін әңгімеге енгізуімен ерекшеленеді, мысалы, Лам ан және Инес Канноян кейіпкерлерінің некеге сакрамент ретінде сілтеме жасауы. Фольклоршы Мели Леандичо Лопес "эпостың кейінгі нұсқалары Лам Ангтың мәдениеті туралы оқиғаларға көбірек христиандық және испандық элементтер қосылғандықтан ерте мәтіндерден ерекшеленеді" деп атап өтті. Бұл кітапқа "Махабхарата" мен "Рамаяна" әсер еткен болуы мүмкін. Филиппиндік антропологтар мен тарихшылар Ф. Ланда Жокано сияқты индуистік ықпал Филиппинде жергілікті мәдениеттердің Маджапахит империясымен 14-16 ғасырларда кеңінен сауда жасауы арқылы келгенін айтады, бірақ бұдан бұрынғы ғалымдар Хуан Р. Франциско және Жозефина Акоста Пастрича осы ықпалдың бұрынғы даталарын ұсынған, біздің заманымыздың тоғызыншы-оныншы ғасырында. 2021 жылы "Жасырын ғибадатхана аңыздары" жандандығының 3-ші бөлімі Лам Анның тарихын айтып берді және оның қиындықтарын сол аңыздың әртүрлі бөліктеріне негіздеді.