Фиджи сайлау жүйесіндегі этникалық округтердің тарихы

Кіріспе

Коммуналдық сайлау округтері Фиджи сайлау жүйесінің ең тұрақты ерекшелігі болды. Коммуналдық сайлау округтерінде сайлаушылар этникалық фиджиліктер, индофиджиліктер, ротумалықтар немесе жалпы сайлаушылар (еуропалықтар, қытайлар, банабалықтар және басқалар) ретінде тіркеліп, өз этникалық тобынан үміткерге дауыс береді, бұл округтер этникалық принцип бойынша бөлінген. Парламент мүшелерін сайлаудың басқа тәсілдері пайда болып, жойылды, бірақ бұл ерекшелік 2013 жылғы Конституциямен толық жойылғанша сақталды.

Тарих

1904 жылы британдық колониялық билік еуропалық сайлаушылар үшін Заң шығарушы кеңесте жеті орынды резервтеді; 1929 жылы бай үндістерге де бір өкілді сайлау мүмкіндігі берілді. (Дегенмен, Фиджидің жергілікті тұрғындары Бас кеңестің ұсынуымен тағайындалды және 1966 жылға дейін өз өкілдері үшін тікелей дауыс бермеді). Жылдар өте келе, түрлі этникалық топтарға бөлінген орындардың саны өзгергенімен, сайлаудың негізгі қағидасы өзгерген жоқ. Ол түрлі нәсілдер арасында сайлау бәсекесін болдырмады. 1960 жылдары Индо-Фиджиліктер басымдығымен құрылған Ұлттық федерация партиясы (НФП) жалпы сайлау тізіміндегі жалпы сайлау құқығын талап ете бастады. Фиджидің жергілікті басшылары бұл талапқа қарсы шықты, себебі бұл ел халқының жартысынан астамын құрайтын индофиджиліктерге артықшылық береді деп қорқады. Келісім ретінде бірқатар ұлттық сайлау округтері құрылды, олар этникалық принцип бойынша бөлінді, бірақ жалпы сайлау құқығымен сайланды, алайда Заң шығарушы кеңестің 36 орынының 25-і коммуналдық болып қалды. Ұлыбританиядан тәуелсіздікке қадамдары NFP-нің нәсілдік емес сайлау құқығына қатысты талаптарымен қиындыққа толы болды. Алайда, 1969 жылдың қазанында НФП-нің негізін қалаушысы А.Д. Пателдің қайтысы оның орнына көбірек икемді және премьер-министр және Альянс партиясының басшысы Рату Сэр Камисесе Марамен жеке қарым-қатынаста болған Сидик Кояның келуіне әкелді. 1970 жылдың сәуір айында Лондонда өткен конференцияда Коя мен Мара коммуналдық сайлау округтерінің ұлттық сайлау округтеріне қатысты үлесін төмендету және болашақта жалпы сайлау тізімін құру мүмкіндігін ашық қалдыру туралы келісімге келді. Олар 52 мүшеден тұратын Өкілдер палатасын құруға келісті, оның 27-сі коммуналдық және 25-і ұлттық сайлау округтерінен сайланды. Фиджидің жергілікті тұрғындары мен индофиджиліктерге әрқайсысына 12 коммуналдық сайлау округі, ал азшылық топтарына 3 округ бөлінді. 1987 жылғы Фиджидегі төңкеріс Фиджилік этникалық ұлтшылдардың радикалды топтары ұйымдастырды, олар жергілікті Фиджи қауымдастығын кім білдіретінін жергілікті емес сайлаушылар шешеді деген негізде ұлттық сайлау округтерін таратуға мәжбүр етті. Жаңа конституция барлық парламенттік орындарды коммуналдық деп белгіледі, жергілікті тұрғындардың басымдығын қамтамасыз етті. 37 орын жергілікті фиджиліктерге, ал 27 орын үндістерге бөлінді, олардың сол кездегі халық саны шамалы екеніне қарамастан. 5 орын азшылық топтарына берілді. Конституция 1997-1998 жылдары қайта қарастырылды. Жаңа Зеландияның бұрынғы генерал-губернаторы Сэр Пол Ривз төрағалық еткен конституциялық комиссия жалпы сайлау құқығымен сайланатын және барлық нәсілдерден үміткерлердің қатысуымен жаңадан құрылған 45 ашық сайлау округімен бірге 25 коммуналдық сайлау округін сақтауды ұсынды. Биліктегі Премьер-министр Ситивени Рабуканың Soqosoqo ni Vakavulewa ni Taukei және Ұлттық федерация партиясы (бұрын ортақ тізімді жақтаған) жергілікті фиджиліктерге және индофиджиліктерге бөлінген коммуналдық орындарды өздерінің билік базасы деп қарастырып, үлесті өзгертуге талап қойды. Нәтижесінде 23 орын жергілікті сайлаушыларға, 19 орын индофиджиліктерге, 1 орын ротумандықтарға және 3 орын азшылық топтарына бөлінді, ал қалған 25 орын ашық сайлау округтерін білдірді.

In 1904, the British colonial authorities reserved seven seats in the Legislative Council for European voters; in 1929, provision was made for wealthy Indians to elect one representative also. (Indigenous Fijians, however, were represented by nominees of the Great Council of Chiefs and did not vote directly for their representatives until 1966). Although the number allocated to the various ethnic communities varied over the years, the basic manner of election did not change. It avoided electoral competition between candidates of different races. In the 1960s, the Indo Fijian dominated National Federation Party (NFP) began to press for universal suffrage on a common voters' roll. Indigenous Fijian leaders opposed this demand, fearful that it would favour Indo Fijians, who then comprised more than half of the country's population. As a compromise, a number of national constituencies were established, allocated ethnically but elected by universal suffrage, but 25 of the 36 seats in the Legislative Council remained communal. Negotiations leading to independence from the United Kingdom were complicated by continuing demands from the NFP for a non racial franchise. The death of the NFP founder A. D. Patel in October 1969, however, led to his replacement by Sidiq Koya, who was more flexible and enjoyed a personal rapport with Ratu Sir Kamisese Mara, the Chief Minister and leader of the Alliance Party, which represented mostly indigenous Fijians. Koya and Mara agreed to a compromise at a conference in London in April 1970, which reduced the ratio of communal constituencies over national constituencies and left open the possibility of a future move to a common voters' roll. They agreed to establish a 52 member House of Representatives with 27 communal and 25 national constituencies. Indigenous Fijians and Indo Fijians were each allocated 12 communal constituencies; minority groups were allocated 3. The Fiji coups of 1987 were orchestrated by hardline Fijian ethno nationalists who forced the abolition of the national constituencies, on the grounds that they gave a non indigenous voters a say in who represented the indigenous Fijian community. The revised constitution made all parliamentary seats communal, with a built in indigenous majority. 37 seats were allocated to indigenous Fijians and 27 to Indians, despite the near parity of their population numbers at that time. 5 seats were assigned to minority groups. The constitution was revised again in 1997–1998. A constitutional commission chaired by Sir Paul Reeves, a former Governor General of New Zealand, recommended retaining 25 communal constituencies, along with 45 newly created open constituencies, to be elected by universal suffrage and contested by candidates from all races. The ruling Soqosoqo ni Vakavulewa ni Taukei of Prime Minister Sitiveni Rabuka and the National Federation Party (which had formerly advocated a common roll) saw the communal seats allocated to indigenous Fijians and Indo Fijians respectively as their power base, and insisted on reversing the ratio. Consequently, 23 seats were allocated to indigenous voters, 19 to Indo Fijians, 1 to Rotuman Islanders, and 3 to minority groups; the remaining 25 represented open constituencies.

Көп ұлтты сайлаушылар

Бұрын көп нәсілді азаматтар Бас сайлаушылар тізіліміне немесе олардың әкелерінің нәсіліне сәйкес тіркелуге міндетті болды. 1990 жылдары фиджилік бизнесмен және саясаткер Джеймс Ах Кой бұл ережеге сот арқылы наразылық білдірді. Соның салдарынан заңға, кейіннен Конституцияға бірнеше этникалық тегі бар адамдарға олардың ата-аналарының еркек немесе әйел желісі бойынша кез келген коммуналдық тізімге тіркелуге мүмкіндік беру үшін өзгерістер енгізілді. Көптеген фиджилік-еуропалық текті фиджилік азаматтар, көбінесе Васу деп аталатындар, содан бері Бас сайлаушылар тізімінен фиджилік тізіміне ауысты. Бұл 2006 жылға жоспарланған парламенттік сайлауға дейін дау тудырды. Біріккен халықтар партиясының басшысы Мик Беддос сайлау қызметкерлерінің аз ұлт өкілдерін фиджилік тізіміне тіркеуге ынталандырып, оларға Бас сайлаушы ретінде тіркелуге қажетті нысандарды бермей отырғанына алаңдаушылық білдірді. "Васу қауымының мүшелерінің фиджилік тізіміне тіркелуі жиі кездеседі", - деді Беддос. "Дегенмен, аз ұлт өкілдерін фиджиліктер ретінде тіркеуге шақыру және олардың үйлеріне келгенде Бас тіркеу нысанын бермей, тек фиджилік және үнділік тіркеу нысандарын пайдалану, кем дегенде, ерекше жағдай." Жоғары лауазымды сайлау қызметкері бұл шағымды өте жеке қабылдап жатқанын мәлімдеді.