Португалияның бас телеарнасы – RTP1 — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Rádio e Televisão de Portugal RTP1 (RTP um) – Португалияның Rádio e Televisão de Portugal (RTP) мемлекеттік телерадиокомпаниясының меншігіндегі және басқаратын, ашық эфирдегі португалиялық телеарна. Бұл компанияның флагмандық телеарнасы болып табылады және Telejornal жаңалықтары, прайм-тайм драмалары, кино және ойын-сауық, сондай-ақ маңызды жаңалықтар, спорт және арнайы іс-шаралар сияқты бағдарламаларды көрсетумен танымал. Арна 1957 жылдың 7 наурызында Португалиядағы тұрақты теледидар вещарының алғашқы қызметі ретінде іске қосылды. 1968 жылдың 25 желтоқсанына дейін ол жалғыз арна болды, содан кейін RTP екінші арнаны іске қосты. Одан кейін екі аймақтық арна пайда болды: RTP Madeira 1972 жылдың 6 тамызында және RTP Açores 1975 жылдың 10 тамызында. RTP елдегі теледидар вещарында монополияға ие болғандықтан, 1992 жылдың 6 қазанында SIC жалпыұлттық эфирде хабар таратуды бастағанға дейін ол жалғыз телеарна болды. Бастапқыда арна жай ғана "RTP" деп аталды. Кейіннен ол "I Programa" және "RTP Canal 1" сияқты атауларды алды, содан соң қазіргі "RTP1" атауын қабылдады. Бұл елдегі ең танымал телеарналардың бірі. 2002 жылы арна тәулік бойы хабар таратуды бастады, бірақ қазіргі уақытта таңғы сағат 3:56-дан 5:59-ға дейінгі уақытты Galeria (Galería del Coleccionista компаниясына тиесілі) инфорекламалық өндірушіге және тікелей жауап берушіге жалға береді. Осыған дейін RTP1 ұлттық әнұранмен жабылатын болған, бірақ инфорекламалар түнгі эфирді толтырғаннан кейін бұл практика тоқтатылды. RTP2-ден айырмашылығы, RTP1 коммерциялық жарнама таратады, ол лицензиялық төлемдермен бірге арнаны қаржыландырады.

Алғашқы жылдар

Тұрақты хабар тарату 1957 жылдың 7 наурызында басталды. Эфирдің басында жасалған хабарламада бұл хабарлар әлі нақты емес екені, сынақтар тағы бірнеше айға созылатыны айтылды. Хабар тарату сағат 21:30-да басталды, сомен бірге Роберт Фарнонның «Дерби күні» маршы алғаш рет теледидардан ойнатылды. RTP күнделікті эфирін ашу үшін марш тапсырыс беруді жоспарлаған, бірақ бұл жұмыс көп уақыт алғандықтан, мәселе кейіннен Чапелл дискілерінен трек таңдау арқылы шешілді. Тұрақты эфирдегі алғашқы диктор Мария Хелена Варела Сантос кешкі бағдарламаны жариялады, одан кейін Домингос де Маскаренхас RTP-нің болашағы туралы сөз сөйледі. Түн бойы техникалық проблемалар болды, оның ішінде дыбыспен байланысты бірнеше мәселелер туды. Алғашқы телеспектакль («Monólogos do Vaqueiro») 11 наурызда көрсетілді. Алғашқы фильм («Fado: História de uma Cantadeira») 13 наурызда көрсетілді. Португалиядан тыс алғашқы операцияларын жаңалықтар тобы Барселонада жүзеге асырды, содан кейін 1957 жылдың маусымында президент Крейвейро Лопестің Бразилияға жасаған ресми сапары туралы хабар таратты. Тағы бір топ қазан айында Азор аралдарындағы Капелинхос жанартауының атқылауын түсіру үшін жіберілді. Бастапқыда RTP-нің қамту аймағы шектеулі болды, 5 хабар тарату станциясы (Monsanto, Montejunto, Lousã, Monte da Virgem және Foia) ел халқының шамамен 60%-ын қамтыды. 1956 жылғы жылдық есепте 1957 жылдың наурызына дейін бес станцияны іске қосудың бастапқы мақсаты станцияларды салуға арналған жер учаскелеріне байланысты мәселелер туындағандықтан орындалмады. Негізгі желі 1958 жылдың сәуірінде ғана толыққанды құрылды. Желі құрылғаннан кейін сигналды халықтың 58%-ы қабылдады. 1957 жылы RTP-нің 665 сағаттық бағдарламасының ондаған сағаты спорттық бағдарламаларға арналды. Ойын-шоулар да RTP-нің басталу жылында маңызды рөл атқарды, алғашқы ойын-шоу 1957 жылдың 5 сәуірінде көрсетілді, жеңімпаз сыйлығы – телевизор болды. RTP алғашқы жылдары жиі техникалық қиындықтарға тап болды. Жоао Виллареттің бағдарламасына 1960 жылдың 21 қазанында жәндіктер шабуыл жасады. 1958 жылдың қазанында басшылық теледидарға арналған жарнамалар жасауды талап етті, ал 1958 жылдың 31 желтоқсанында Пуль мүшелері радиостанциялары арасында келісімге қол қойылды. Жаңалықтарды тарату үшін қолданылатын теледидар салығының салыстырмалы түрде жоғары болуына байланысты туындаған проблемаларды шешудің жолы – жарнама. 1958 жылдың 9 ақпанында алғашқы футбол матчы эфирге шықты. Сол жылы «Натал дос госпитайс» теледидар арқылы алғаш рет көрсетілді, ал 1959 жылы мазмұнын әртараптандыру үшін сыртқы бағдарламалауға баса назар аударылды. Мұндай бағдарламалардың бірі – 17 мамырда Христо Рей мүсінінің ашылуы болды. 1959 жылдың 12 маусымында «TV Rural» алғаш рет эфирге шықты. Инженер Соуза Велосо оны барлық өмір бойы жүргізді, бағдарламаны бастаған кезде өндіріс салыстырмалы түрде арзан болды. Associated Rediffusion сол айда Лиссабонға сапар шегіп, арнайы бағдарламалық сағатты қабылдады, ол оның көрермендерінің көпшілігі үшін тартымды болмады, бірақ «Hora Inglesa» бағдарламасындағы бірнеше деректі фильмдер бір апта бойы көрсетілді. 18 қазанда «Jornal de Actualidades» тележурналмен екі басылымда алмастырылды, негізгі басылымы сағат 20:30-да жарты сағатқа созылды, ал кешкі басылымы 23:30-дан кейін сирек болды. Алғашқы жүргізушілер Марио Пирес және Альберто Лопес болды, бірақ RTP жасаған таңдау кемшілік деп танылды. Жаңалықтар контенті үнемі цензорлардың кесілуіне және техникалық проблемаларға ұшырады.

Regular broadcasts commenced on 7 March 1957. An announcement made at the start of the broadcast stated that these broadcasts weren't definitive as of yet, seeing that the tests would run for a few more months. The broadcast started at 21:30, and with that came the first airing of the Derby Day march (by Robert Farnon) on television. RTP wanted to commission a march used to open its daily schedule, but since the task was time consuming, the problem was then solved upon finding a bunch of Chapell discs to later select the track. The first announcer in the regular period, Maria Helena Varela Santos, announced the evening's line up and was followed by a speech by Domingos de Mascarenhas about RTP's future. Technical problems were seen throughout the night, including a number of issues with sound. The first televised play (Monólogos do Vaqueiro) was broadcast on March 11. The first film (Fado: História de uma Cantadeira) ran on March 13. Its first operations outside Portugal were done by the news team in Barcelona, followed by coverage of the official visit of President Craveiro Lopes to Brazil in June 1957. Another crew was sent to capture the eruption of the Capelinhos volcano in the Azores in October. Initially, RTP had a limited coverage area, using 5 transmitters (Monsanto, Montejunto, Lousã, Monte da Virgem and Foia) that covered about 60% of the country's population. Per the 1956 yearly report, the initial goal of starting all five transmitters by March 1957 was failed, due to issues regarding the terrain that was going to be used for the building of the transmitters. The basic network wasn't complete until April 1958. By the time the network was finished, the signals were received by 58% of the population. Out of RTP's 665 hours of programming in 1957, dozens were devoted to sports programming. Game shows were also central to RTP's launch year, the first game show was broadcast on April 5, 1957; the winning prize being a television set. Technical difficulties hit RTP frequently in its early years. João Villaret's program was hit by a swarm of bugs on October 21, 1960. In October 1958, the administration demanded the creation of commercials made specifically for television; on December 31, 1958, an agreement was made between the radio stations members of the Pool. Advertising was the solution to curb the problems caused by the relatively high television tax. On February 9, 1958, the first soccer match was broadcast. That same year, Natal dos Hospitais was broadcast on television for the first time, and in 1959, emphasis was put on outside programming, in order to diversify its contents. Among such broadcasts was the inauguration of the Cristo Rei statue on May 17. On June 12, 1959, TV Rural was first broadcast. Engineer Sousa Veloso hosted it throughout its existence; the program was also relatively cheap to produce at the time of starting. Associated Rediffusion visited Lisbon in the same month and accepted a special hour of programming, that wasn't attractive for most of its viewers, aside from a few documentaries in the Hora Inglesa strand that ran for a week. On October 18, Jornal de Actualidades was replaced by Telejornal with two editions, the main one at 20:30 with half an hour, and a late edition before sign off, that rarely happened after 23:30. The first presenters were Mário Pires and Alberto Lopes, but the choice made by RTP was seen as flawed. The newscast suffered constant cuts from the censors, as well as technical problems

Вила-Нова-де-Гайядағы Монте-да-Виргем студиясынан хабар тарату 1959 жылдың 20 қазанында басталды. Португалияның «Евровидение» желісіне қосылуы 1965 жылдың 1 желтоқсанында аяқталды, ал Португалия мен Испания арасындағы алғашқы тәжірибе 1966 жылдың 31 қаңтарында жасалды. Желіден алғашқы хабарлар 1960 жылы таратылды, олардың сапасы әртүрлі болды. 1961 жылдың 1 қарашасынан бастап ауа райы туралы хабарлар метеорологтардың тікелей эфирінде көрсетілді, бұл жолы негізгі жаңалықтардан кейін, бұрынғыдай кешкі жаңалықтарда емес. Ең танымал метеоролог Антимио де Азеведо 1964 жылға дейін RTP-ге қосылмады. 1960 жылдары телерадиокомпанияға бейнетаспа технологиясы да келді. 1962 жылдың 26 қыркүйегінде Movierecord Portuguesa SARL компаниясымен жарнамалық орындарды пайдалану туралы келісімшартқа қол қойылды. 1963 жылдың соңында Lever теледидарда ең көп жарнамаланған компания болды, бірақ ең көп жарнамаланған өнім Sical кофе бренді болды. Осы уақытта Ұлыбритания мен АҚШ-тан көптеген импорттық фильмдер көрсетілді. Үкімет бастамасымен мектептерге арналған бағдарламалардың алғашқы сынақ кезеңі 1964 жылдың 6 қаңтарында басталды.

Бір әкімшілікте екі арна

1968 жылдың 25 желтоқсанына дейін Португалияда RTP2 телеарнасы хабар тарата бастағанға дейін бұл жалғыз телеарна болды. Осыған байланысты RTP екі арнаны да I және II бағдарлама деп атауға мәжбүр болды. 1969 жылы португал теледидарындағы алғашқы табысты ток-шоулардың бірі, мамыр мен желтоқсан аралығында өткен Zip Zip атты шоу, сондай-ақ Айға қону оқиғасын тікелей эфирде жариялады. Күндізгі хабар тарату 1970 жылдың мамыр айында басталды, екі сағаттық кезең әртүрлі уақытта, көбінесе 12:45 мен 14:30 аралығында өтті. Бұған дейін Telescola (білім беру сабақтары) әдетте күннің алғашқы бағдарламалары болды және тұрақты кесте 19:00-де басталып, түнгі жартысына дейін жалғасты. Бразилиялық техниктермен "бір жақты" көмек 1972 жылдың 22 сәуірінде Бразилияға император Педро I-нің мәйітін жеткізуге RTP-ге көмектесті. Бірнеше күннен кейін жаңалықтар тобы сол кездегі португал президентінің Бразилияға жасаған сапары туралы мәліметтерді де ұсынды. Telejornal 1972 жылы ғана 1486 нұсқасын шығарды, барлығы 380 сағат, ал спорттық іс-шаралар 409 сағатқа жетті, бұл 1972 жылы Мюнхенде өткен Жазғы Олимпиада ойындарының арқасында мүмкін болды. 1974 жылдың 25 сәуірінде "Шегілдірген гүлдер революциясы" кезінде RTP-ді Қарулы Күштер қозғалысының өкілдері басып алды. Басып алу салдарынан арнаның бағдарламалық құрамы өзгерді. 1974 жылы RTP рейтингісі елдегі теледидар жинақтарын сатып алудың кеңеюімен бірге өсті. Бірінші түсті хабар тарату 1976 жылы, заң шығарушы сайлау кезінде жүргізілді. RTP 1 Португалиядағы алғашқы теленовеланы, бразилиялық "Габриэла" сериалын, 1977 жылдың мамыр айында TV Globo телеарнасынан көрсетті. Оның табысы өте жоғары болды, саясатшылар сериалды үзбей қарады. Дүйсенбі күндері теленовеладан кейін сәтті ойын-шоу "А Visita da Cornélia" көрсетілді.

1978 жылдың 16 қазанында арна RTP 1 деп аталды (алғашқыда дефиспен). Түсті бағдарлама енді өндіріске енгізілген еді, ал "Шекарасыз ойындар" бағдарламасының бір бөлігі сол технологияда Еуропаның басқа бөліктеріне тарату үшін берілуі керек болды, ол кезде түсті хабар тарату тұрақты түрде жүргізіліп жатқан. Айлар өткен сайын, түсті хабарлар көбірек енгізіліп, 1980 жылдың 7 наурызында жүйелі түрде басталды. 1983 жылдың қазан айында энергияны үнемдеу мақсатында күндізгі кезең жойылды. Апта күндері хабар тарату сағат 17:00-ден 23:00-ге дейін шектелді. Аталған хабар тарату 1985 жылы қайта басталды, RTP күндізгі блокты Портудан хабарлауға шешім қабылдады. Білім беру бағдарламалары (сол кезде Ciclo Preparatório TV деп аталған) 1988 жылы жойылды. Сол кезде күндізгі уақыттағы тоқтату жойылды. 1980 жылдардың соңында RTP жеке телерадиокомпаниялардың келуіне байланысты қиындықтарға тап болды. Нәтижесінде, RTP 1990 жылдың 17 қыркүйегінде үлкен ребрендингке дайындық үшін RTP1-ді RTP Canal 1 деп қайта атауға шешім қабылдады, онда арна жаңа телерадиокомпаниялардың алдындағы позициясын нығайту үшін ресми түрде Canal 1 деп қайта аталды. 1994 және 1995 жылдар аралығында SIC-тің табысына байланысты көшбасшылық мәртебесін баяу жоғалтып алғаннан кейін, ол TVI рейтингті көтеру арқылы үшінші орынға дейін көшбасшының орынбасары болды. 1996 жылдың 29 сәуірінде Canal 1 RTP1 телеарнасына қайта оралды. 2004 жылдың 31 наурызында RTP1 толыққанды ребрендингтен өтті, енді RTP-нің жаңа штаб-пәтерінен хабар таратады. Арна 2012 жылдың 8 маусымында Еуро-2012 ашылу салтанаты мен алғашқы матчта (Польша – Грекия) кең экранды сынақтарды бастады. 2013 жылдың 14 қаңтарында арна ресми түрде кең экранды арнаға айналды.

Даулар

1976 жылы RTP Португалиядағы заңсыз аборт саудасын көрсеткен бағдарламаның даулы эпизодынан кейін «Nome Mulher» бағдарламасын тоқтатуға мәжбүр болды. 1988 жылы RTP «Humor de Perdição» бағдарламасынан бірнеше эскиздерді алып тастады: «Тарихи сұхбаттар» сериясының соңғы эскиздері. 1995 жылы католик ұйымдары мен «Rádio Renascença» станциясы RTP-ге Герман ZAP-тың «Соңғы кешкі ас» атты әйгілі арнайы бағдарламасын эфирге шығарғаны үшін қысым көрсетті. Осының салдарынан, ол және «Парабен» бағдарламалары эфирден алынды.