Кіріспе

Юнионисттік партия (Partido Unionista) – Гватемаладағы консервативті саяси партия, Орталық Америка одағын қайта құруды жақтады. Партия 2008 жылдан бері оңшыл бағытталған Халықаралық Демократиялық Одақтың мүшесі болып табылады және Латын Америкасы партиялары одағымен байланысты. Оны 1920 жылы құрылған, сол атпен аталған партиямен шатастырмау керек.

Тарих

Партия 2000 жылы Ұлттық ілгерілеу партиясының бөлінуінен пайда болды, Альваро Арзу партиядағы беделін жоғалтқаннан кейін, президенттік кезіндегі ескі серіктері мен қызметкерлерімен бірге Юнионист партиясын құруға себеп болды. 2003 жылдың 9 қарашасында өткен заң шығарушы сайлауында партия халықтың 6,2% дауысын және 158 орынның 7-сін жеңіп алды. Оның президенттікке үміткері Фриц Гарсия Галлон сол күні өткен президенттік сайлауда 3,0% дауыс алды. 2007 жылғы сайлауға дейін партия Руди Винисио Позуэлос Алегрияны ұсынды, ол 1998 жылдың 26 сәуірінде епископ Хуан Хосе Герарди Кондераны өлтірудегі рөлі үшін тергелді, бұл оның президенттік штабының бұрынғы басшысы лауазымында болған кезде болған. 2007 жылғы сайлауда партия президенттікке үміткер ретінде қайтадан Гарсия Галлонды таңдады. Ол сайлаушылардың 2,9% дауысын жеңіп алды. Партия ұлттық дауыс берудің 6,2% және конгресс сайлауында 6 орын алды. 2011 жылғы сайлауда партияның жалпыұлттық дауыс үлесі 2,7% дейін төмендеді, осылайша Конгресте бір заң шығарушы қалды. Олардың президенттікке үміткері Патрисия Эскобар болды, ол сайлаушылардың 2,2% дауысын жеңіп алды. 2015 жылғы сайлауда партия «Міндеттеме, жаңару және тәртіп» партиясымен одақ құрды. Бірлескен тізім конгресс сайлауында 5,7% дауыс жинап, өкілдік орындарын 5-ке дейін арттырды. Альянс президенттікке үміткер ретінде Роберто Гонсалес Диас Дуранды ұсынды, ол сайлауда 3,5% дауыс алды. 2018 жылдың қаңтарында президент Джимми Моралеске қолдау көрсеткені үшін Бас хатшы Альваро Арсу Эскобар Конгресс төрағасы болып сайланды. 2019 жылдың ақпанында Арсу Эскобар Гватемаладағы Жазасыздыққа қарсы халықаралық комиссияның (CICIG) ең белсенді қарсыласы болды және БҰҰ мен Гватемала арасындағы келісімді тоқтату туралы жарлықты қолдады. 2019 жылдың маусымында Жазасыздыққа қарсы арнайы прокуратураның бас прокуроры Хуан Франсиско Сандовал Гватемала қаласының мэрі Рикардо Кинонес Лемуске қарсы жемқорлық және алаяқтық айыптарын қойды. 2021 жылдың қаңтарында сот процесі тоқтатылды, себебі CSJ мэрдің прокурорлық иммунитетін жоюға болмайды деп шешті. Партия Адам құқықтары жөніндегі Омбудсмен мен Гватемаладағы АХХР кеңсесі бастаған адам құқықтары бойынша төрт тармақты ең төменгі келісімді қабылдамаған тоғыз партияның бірі болды. Партия 2019 жылғы сайлауда өз бетінше қатысып, заң шығарушы сайлауында ұлттық дауыс берудің 2,9% дауысын алып, Конгреске 3 заң шығарушыны сайлады. Партия президенттік сайлауда Пабло Дуарте мен Роберто Вильдеден бірге бақ сынады, нәтижесінде дауыс 1,4% құрады. Сайлаудан кейін партия үкіметтік фракцияның одақтасы ретінде танылды. 2019 жылдың қазан айында партия Адам құқықтары жөніндегі Омбудсмен Джордан Родасты бес түрлі істе белсенсіздік танытқаны үшін Конгресте импичментке қолдау көрсетті. Ұсыныс қажетті кворумға жетпеді. 2022 жылдың 5 тамызында партия 2023 жылғы сайлауда бірлесіп қатысу үшін «Valor» партиясымен саяси одақ құратынын мәлімдеді. Келісім 2022 жылдың 11 желтоқсанында партияның ұлттық съезінде ресми бекітілді, онда Конгресске және президенттікке кандидаттардың тізімі жарияланды. Альянс президенттікке Зюри Риос пен вице-президенттікке Гектор Сифуентесті ұсынды.

Идеология

Партияның халық қолдауының азаюы оған маңызды мемлекеттік лауазымдарға ие болуға мүмкіндік бермеді, нәтижесінде олар нақты идеологияны қалыптастыра алмады. Дегенмен, партия жетекшілерінің бұрынғы саяси қозғалыстардан шыққандығына байланысты, оны классикалық саяси спектрде оңшыл партия деп жіктеуге болады. Бұл қозғалыс айқын ұлтшылдыққа және әлеуметтік консерватизмге бағытталған, бірақ сонымен қатар еркін нарықтық экономиканы жақтайды.

Президент сайлауы

Сайлау үміткерлері Бірінші кезең Екінші кезең Статус Президент Вице-президент Дауыс % Дауыс % 2003 Фриц Гарсия Галлон Гектор Сифуентес 80,943 3.02 Жеңіліске ұшырады 2007 Энрике Годой Гарсия Гранадос 95,280 2.91 Жеңіліске ұшырады 2011 Патрисия Эскобар Альваро Родас 97,498 2.19 Жеңіліске ұшырады 2015 Роберто Гонсалес Диас Дуран Родольфо Неутсе Агирре 166,960 3.48 Жеңіліске ұшырады 2019 Пабло Дуарте Роберто Вильде 62,679 1.43 Жеңіліске ұшырады 2023 Зюри Риос Гектор Сифуентес 365,028 8.69 Жеңіліске ұшырады

Парламент сайлауы

Сайлау дауыстар % Орындықтар +/- 2003 157,893 6.19 (#5) Жаңа 2007 192,295 6.10 (#6) 1 2011 118,309 2.70 (#10) -5 2015 261,040 5.73 (#7) 4 2019 118,337 2.94 (#15) 2 2023 229,861 5.51 (#6) 1