Кіріспе

Чилидегі саяси партия

Демократия партиясы (исп. PPD), сондай-ақ «Демократия үшін» (исп.) деп те белгілі, Чилидегі орталық-солшыл саяси партия. Ол либералды прогрессивизм дәстүрінде тұратынын мәлімдейді. Ол 1987 жылдың желтоқсанында Рикардо Лагос тарапынан құрылды, ол Чилидің Социалистік партиясы (PS) сол кезде заңсыз болып қалғандықтан, заңды социал-демократиялық партия құруды көздеді. ППД Пиночеттің жеңілісінен кейін де жұмыс істеуін жалғастырды. 1997 жылға дейін ППД және ПС-ке екі мүшелікке рұқсат етілді. Партия 1999/2000 жылғы президенттік сайлауда «Концертация» (Демократия үшін партиялар коалициясы) аясында партияның басшысы Рикардо Лагос Эскобарды ұсынды. Кейін ол бірінші турда дауыстардың 48,0%-ын алып, екінші турда 51,3% дауыспен сайланды. 2001 жылғы заң шығарушы сайлауда партия «Демократия үшін партиялар коалициясы» құрамында қатысып, депутаттар палатасындағы 120 орынның 20-сын және Сенаттағы 38 орынның 3-ін жеңіп алды. 2005 жылғы сайлауда бұл көрсеткіш 21 және 3-ке өзгереді. 2009 жылғы сайлауда партия депутаттар палатасында 18 орын және Сенатта 4 орын жеңіп алды.

Тарих

Демократия үшін партия (PPD) 1987 жылдың 15 желтоқсанында құрылды. Оның басты мақсаты әскери режимді жою және Чилиде демократияны бейбіт, саяси жолдармен қайта орнату болды. Бұл мүмкіндікті пайдаланып, диктатор Аугусто Пиночет өкілеттігін ұзартуға тырысқан жалпыхалықтық референдумға қатысуға ниет білдірген чилиліктерді жұмылдыру еді. Партияның негізін қалаушы, кейін Чили президенті болған (2000-2006 жылдар) Рикардо Лагос, партияның құрылу салтанатында PPD қатарына қосылудың жалғыз талабы: "Диктатор Пиночеттің институционалдық жүйесіне қарсы болу, себебі ол демократияға жеткізбейді, және оны саяси жолмен жеңгісі келу" екенін айтты. Партияға социализм, радикализм, социал-демократтар, либералды прогрессивтер, солшыл христиандар, мапучистер, коммунистер және 1980-ші жылдардағы ұлттық студенттік қозғалысының Аугусто Пиночетке қарсы оппозициялық топтары, соның ішінде G80 қозғалысы сияқты әртүрлі идеологиялық бағыттардың өкілдері қабылданды. PPD 1988 жылғы референдумда "Жоқ" дауысының жеңіске жетуіне қол жеткізу үшін белсенді жұмыс істеді, бұл елде еркін сайлауды қалпына келтірді. Әскери үкімет аяқталғаннан бастап 2010 жылға дейін Чили үкіметінде үстемдік құрған саяси альянс – Консертасия құруға қатысты, содан кейін Себастьян Пиньера бастаған Өзгеріс коалициясы билікке келді.

Сайлау нәтижелері

Демократия үшін партиялар концертіне мүше болғандықтан, партия бірнеше рет басқа партиялардың үміткерлерін жақтады, сондай-ақ Чилиде президент сайлауы екі кезеңді жүйе бойынша өтетініне байланысты.

Президент сайлауы

+ Чили президенті сайлауы Күні Үміткер Па партиясы I тур II тур Нәтижесі % % 1989 Патрисио Айлвин PDC 55.2 1993 Эдуардо Фрей Руиз Тагле PDC 58.0 1999 Рикардо Лагос PPD 48.0 51.3 2005 Мишель Бачелет PS 46.0 53.5 2009 Эдуардо Фрей Руиз Тагле PDC 29.6 48.4 2013 Мишель Бачелет PS 46.7 62.2 2017 Алехандро Гиллиер Инд. 22.7 45.4 2021 Ясна Провосте PDC 11.6