Эрнст Литфасс: Бағаналардың ойластырушысы және баспагер өмірі
Ernst Litfaß
Эрнст Литфасс – неміс баспагері, «Литфасс бағанасын» ойлап тапқан. Газеттерді шығарған, «Экономикалық энциклопедияны» аяқтаған. Тарихы мен жетістіктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс баспагері және баспа иесі (1816–1874)
German printer and publisher (1816–1874)
Эрнст Амандус Теодор Литфасс (немесе Литфасс; 11 ақпан 1816 – 27 желтоқсан 1874) – неміс баспагері және баспа иесі. Ол өзінің атымен аталатын неміс тіліндегі (Litfaßsäule) цилиндрлі, тік тұрған жарнама бағанасын ойлап тапты.
Ernst Amandus Theodor Litfaß (or Litfass; ; 11 February 1816 – 27 December 1874) was a German printer and publisher. He invented the free standing cylindrical advertising column which bears his name in German (Litfaßsäule).
Өмірбаян
Берлинде туған Литфасс 1845 жылы өгей әкесінің бизнесін жалға алып, бірнеше газет пен үнқағаздардың редакторы болды. 1858 жылы баспагер ретінде ол Иоганн Георг Крюництің 1773 жылы бастаған «Экономикалық энциклопедияның» (242 томдық) басылымын аяқтады. Литфасс 1854 жылы өнертапқан жарнама тіректеріне өз атын берді. Бұл тіректер бетоннан жасалған, 3 метр биіктікте және іші қуыс болды. Берлин мен Германияның басқа қалаларында 50 000-нан астам тірек орнатылды. Литфасс 1864, 1866 және 1870–1871 жылдардағы соғыстардың жараланған ардагерлері мен олардың отбасыларын концерттер, фейерверктер, кеме саяхаттарын ұйымдастыру арқылы қолдады және түскен табысты қайырымдылыққа жұмсады. Литфасс Визбадендегі санаторияда емделу кезінде қайтыс болды және Берлиндегі Доротенштадт зиратындағы арнаулы қабірге жерленді.
Born in Berlin, Litfaß took over his stepfather's business in 1845 and became the editor of a number of newspapers and pamphlets. As publisher, he completed, in 1858, the edition of the Oekonomische Encyklopädie (in 242 volumes), which had been started by Johann Georg Krünitz in 1773. Litfaß gave his name to the advertising pillars he invented in 1854. These were made of concrete, 3 m high and hollow. Over 50,000 appeared in Berlin and other German cities. Litfaß supported wounded veterans of the wars of 1864, 1866 and 1870–71 and their relatives by sponsoring concerts, fireworks, boat tours and donating the proceeds to charities. Litfaß died during a spa treatment in Wiesbaden and was buried in an honorary grave in the Dorotheenstadt cemetery in Berlin.
Литфас-Сауле
1854 жылы Литфас Берлиндегі көшелерде хабарландыру және жарнама мақсатында бағаналар орнатуды ұсынды. Деректерге сәйкес, ол қабырғаларға, есіктерге, қоршауларға және ағаштарға жүйесіз және кеңінен жапсырылған жарнама парақшалары мен басқа материалдарды көріп безген. Сол жылдың желтоқсан айында оған Annoncier Säulen бағаналарын орнатуға рұқсат берілді, ал 1855 жылдың 1 шілдесінде алғашқы 100 Litfaß Säulen Берлинде пайда болды. Литфас өзінің жарнама бағаналарына монополия құрып, тез байыды. 1874 жылы Висбаденде қайтыс болғаннан кейін Литфассэйлендер (Литфас бағаналары) орнату идеясы Германияның басқа қалаларына жылдам тарады. Бүгінде оларды басқа елдерде де кездестіруге болады. Кейінгі дамулардың ішінде электр қуатымен жұмыс істейтін, баяу айналатын бағаналар, жер асты коммуникациялары үшін желдеткіш қызметін атқаратын бағаналар және сақтауға арналған жасырын есігі бар бағаналар (көше тазалау құралдары, электр құралдары және т.б.) бар. Берлиннің Вильмерсдорф ауданында танымал Литфассэйуле орналасқан. Ол 1929 жылы Эрих Кастнердің «Эмил және детективтер» атты балалар романының мұқабасында бейнеленген. Аңыз бойынша, бала детектив Эмиль Тишбейн осы бағананы күдікті қылмыскерден жасыру үшін пайдаланған. Бұл бағананың орны көп бұрын қиратылған, бірақ әлі күнге дейін туристерді қызықтырады.
In 1854 Litfaß proposed putting up columns in the streets of Berlin for announcement and advertising purposes. Allegedly, he was disgusted by the unsystematic and ubiquitous posting of pamphlets, notices and other materials on walls, doors, fences and trees. In December that year he was granted permission to erect such Annoncier Säulen columns, and on 1 July 1855 the first 100 Litfaß Säulen were presented in Berlin. Litfaß had a monopoly on his advertising columns and grew rich fast. After his death in Wiesbaden in 1874, the idea of putting up Litfaßsäulen (Litfaß columns or Litfaß pillars) quickly spread to other German cities. Today, they can be found in other countries as well. Later developments include the electrically powered slowly revolving column; columns that serve as vents for underground services; and columns with a hidden door, used for storage (tools for street sweeping, electrical appliances, etc.). A famous Litfaßsäule was located in the western Berlin district of Wilmersdorf. It featured on the cover of the 1929 children's novel Emil and the Detectives by Erich Kästner. The pillar, the story goes, was used by the child investigator Emil Tischbein to hide from the suspected criminal. The site of the original pillar, long since demolished, still regularly attracts tourists.
Мәдени сілтемелер
"Үшінші адам" фильмінде Гарри Лайм (Орсон Уэллс сомдаған) осы бағаналардың бірін Вена қаласының астындағы кәріз жүйесіне қашу жолы ретінде пайдаланады. "Гремлин 2" фильмінде Билли Пелтцер (Зак Галлиган сомдаған) және Дэниел Клемп (Джон Гловер сомдаған) осы бағаналардың біреуін гремлиндерге толы Клемп ғимаратынан қашу үшін қолданады. "Қара киімдегілер II" фильмінде К агенті (Томми Ли Джонс сомдаған) және Ж агенті (Уилл Смит сомдаған) шетелдіктерге толы МиБ штаб-пәтерінен қашу үшін бағананы пайдаланады.
In the movie The Third Man, Harry Lime (played by Orson Welles) uses one of these columns as an escape route to the sewer system under Vienna. In the movie Gremlins 2, Billy Peltzer (played by Zach Galligan) and Daniel Clamp (played by John Glover), use one of these columns as an escape route from the Gremlin infested Clamp Building. In the movie Men in Black II, Agent K (played by Tommy Lee Jones) and Agent J (played by Will Smith), use a column as an escape route from an alien infested MiB Headquarters.