Кіріспе

Неміс суретші-иллюстраторы және карикатурист Рудольф Генрих Зилле (10 қаңтар 1858 – 9 тамыз 1929) – неміс суретші-иллюстраторы, карикатурист, литограф және фотограф.

Балалық шағы мен білімі

Зиль Дрезденге жақын Радебургте сағатшы Иоганн Траугот Зильдің (1854 жылдан бастап Зиль) және Эрнестин Луизаның (Хайниц, Кен тауларынан шыққан кеншінің қызы) ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі бастапқыда темірші болған, алайда техникалық қабілетінің арқасында сағатшы, алтыншы және құралдар ойлап табушы болып жұмыс істеді. Зиль өмірінің алғашқы жылдарын Потшаппельде өткізді. Балалық шағы оңай болмады. Әкесі бірнеше рет борышкерлер түрмесіне түсті, ал кредиторлар отбасын соншалық қинады ki, жас Зильді көбінесе әжесіне жіберуге мәжбүр болды. 1867 жылы отбасы қарыздарынан құтылу үшін қаладан шығып, Берлинге көшті. Оқушы кезінде Зиль сурет салу сабақтарына қатыса бастады. Мұғалімі оны қолдады және болашақ мамандығы туралы сөйлескенде, Зиллге литограф болуға кеңес берді. Зильдің әкесі Генрихтің қасапшы болғанын қалаған, бірақ Генрихтың қанды көруге шыдамы жетпеді. 1872 жылы мектепті бітіргеннен кейін ол Якобштрасседегі суретші Фриц Хехтке барып, литограф шәкірті болып жұмысқа орналасты.

Мансап

1883 жылы ол Хюльда Фрискеге үйленді, олардың үш баласы болды. Ол 1919 жылы қайтыс болды. Зиль ең алдымен (көбінесе күлкілі) суреттерімен танымал болды, ол адамдардың ерекшеліктерін, әсіресе "стереотиптерді" – негізінен Берлиннен – шебер суреттеді, және олардың көптегені неміс апталық сатирикалық газеті Simplicissimus-та жарияланды. Ол Берлиннің Mietskasernen (сөзбе-сөз "пәтерлік казармалар") деп аталатын бейшара әлеуметтік ортасын бейнелеген алғашқы суретшілердің бірі болды. Бұл ғимараттарда кейде бір бөлмеге онға жуық адам сығысып тұратын, олар Gründerzeit дәуірінде ауылдық аймақтардан өркендеп жатқан өнеркәсіптік мегаполиске қашып келген, бірақ дамушы пролетариат класында одан да терең кедейлікке тап болды. Оның ерекше қабілеті – мүгедек сұраныштар, туберкулезбен ауыратын әйелдер, жұмысшылар, әсіресе олардың балаларының өмірге деген құштарлығы мен қайтпайтын жігерін, шындығында мүлдем күлкілі емес жағдайларды өткір юмормен бейнелеу болды. Зилл өзін нағыз суретші деп санамады: ол өзінің жұмысы таланттың емес, тек қана қажырлы еңбектің нәтижесі екенін жиі айтқан. Дегенмен Макс Либерман оны қолдады. Ол оны 1903 жылы Берлин Secession-ға қабылдады, оның туындыларын көрмелерге қойды және суреттерін сатуға ынталандырды. 1910 жылы Зилл литограф ретіндегі жұмысынан айырылғанда, ол оны тек суреттерінен ғана күнкөріс табуға шақырды. Берлиннің "қарапайым халқы" оған ең жоғары құрмет көрсетті, ал өмірінің соңында оның даңқы кедейлік пен сөз бостандығының жаңа биіктерге жеткенімен, 1920-жылдардың шарықталу кезеңінде гүлденді. 1921 жылы Ұлттық галерея оның бірнеше суреттерін сатып алды, 1924 жылы Өнер академиясы оған профессор атағын берді, ал Герхард Лампрехт 1925 жылы оның карикатуралық кейіпкерлері мен оқиғалары негізінде Die Verrufenen фильмін түсірді. Оның 70 жылдығы 1928 жылы бүкіл Берлинде тойланды. Ол бір жылдан кейін қайтыс болды. Ол Берлин маңындағы Штайнсдорфтың оңтүстік-батыс зиратында жерленген.

Мұра мен құрмет

Берлиндегі Митте ауданындағы Бергштрасседе орналасқан Генрих Зиль саябағына 1948 жылы Берлин қаласы оның есімін берді. Бұрын Пауль Кенчтың шеберханасынан шыққан оның мүсіні болған, бірақ мүсіннің қазіргі тағдыры белгісіз. 1964–1965 жылдары Генрих Дрейк жасаған Зилль ескерткіші Миттедегі Кёллишер паркі ішіндегі Лапидарьде орналасқан. Берлиндегі Фридрихсхайн ауданындағы бір бастауыш мектеп оның құрметіне аталған. 2002 жылы Берлиннің Митте ауданындағы Николаивиертте Зилльдің туындыларына арналған музей ашылды, ал 2007 жылы оның жанына Торстен Штегманның мүсіні орнатылды. Зилльдің порнографияға жақын, бірақ сонымен бірге қарапайым халықтың өмірін бейнелейтін көптеген эротикалық суреттер салғаны көпке белгісіз; олардың бір бөлігін Берлиндегі Беате Ухсе эротикалық мұражайында көруге болады. 1983 жылы режиссер Вернер Валлоф Дитер Вардецкий мен Питер Рабенальт жазған мюзикл негізінде Шығыс Германияда фильм түсірді. Бұл фильм, «Zille und Ick» (Берлин диалектісінде «Зилль мен мен»), нағыз өмірбаяны емес, бірақ оқиға үшін Зилль өмірінен алынған эпизодтарды пайдаланады. Зилль салған сурет 55 евроценттік неміс пошта маркасында «Генрих Зиль, 1858–1929» деген жазумен бейнеленген. Зилльдің шөбересі – Хелен Зилль, бұрынғы Кейптаун қаласының мэрі және Оңтүстік Африкадағы Батыс Кейп провинциясының премьер-министрі.