Кіріспе

Quercus ellipsoidalis, солтүстік қызыл емен немесе Хилл емені, Солтүстік Америкаға тән емен ағашының бір түрі. Ол негізінен Ұлы көлдер аймағында және Жоғарғы Миссисипи аңғарында, АҚШ-тың солтүстік-орталық және Канаданың оңтүстік-орталық бөліктерінде өседі. Көбінесе құрғақ, құмды топырақта кездеседі.

Сипаттама

Quercus ellipsoidalis – ашық, дөңгелек тәжді, орташа мөлшердегі жапырақты ағаш, биіктігі шамамен метрге жетеді. Жапырақтары жылтыр жасыл, ұзындығы және ені сантиметр аралығында, лобтары бар, бес немесе жеті лобқа бөлінген, ал лобтар арасында терең ойыстар болады. Әр лобтың ұшында 3–7 тік қылшықты тістер орналасқан. Жапырақтар көбінесе түксіз болады, тек лоб тамырлары орталық тамырға қосылған жерде ақшыл-қоңыр түсті ұсақ түктер кездеседі. Жемістері эллипсоид пішіндес (эллипс пішіндес, осыдан ғылыми атауы шыққан), бірақ олардың пішіні әртүрлі болуы мүмкін, шар тәрізді де кездеседі, ұзындығы және ені сантиметр аралығында, үштен бірінен жартысына дейін терең тостағанмен жабылған, жасыл түсті, тозаңданудан кейін 18 айдың ішінде ақшыл қоңыр түске айналады; ядросы өте ащы. Жеміс қабығының ішкі беті түксіз немесе сирек немесе орташа мөлшерде түкпен жабылған, егер түк болса, ол тік емес, иілген болады.

Таксономия

Жалпы атауы шынар дуысына (Q. palustris) ұқсастығын көрсететін болса да, Q. ellipsoidalis дәстүрлі түрде қызыл дуысқа (Q. coccinea) тығыз байланысты деп есептелген, тіпті көптеген ботаниктер оны осы түрдің құрамына кіргізген. Соңғы зерттеулер Хилл дуалы мен қара дуалының (Q. velutina) арасында ген алмасу жиі болатынын көрсетсе де, бұл түрлердің филогенетикалық жағдайы әлі де нақты емес.

Қолданылуы

Солтүстік қызыл емен сәндік ағаш ретінде жиі отырғызылады, ол жарқыраған қызыл күзгі түсімен және құнарсыз құмды топыраққа төзімділігімен танымал. Ағашы қоршау тіректеріне, отынға және жалпы құрылысқа пайдаланылады. 'Hemelrijk' сорты Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сыйлығына ие болды.