Кіріспе

Америкалық қанағаттылық жақтасы (1830–1906)

Мэри Хант (4 шілде, 1830 – 24 сәуір, 1906) – АҚШ-тағы қанағаттылық қозғалысының белсендісі, алкогольді толық қанағаттандыру және тыйым салуды қолдаған. Ол алкогольдің қауіптілігі туралы өз пікірлерін бейнелеген балалар оқулықтарын қабылдау не қабылдамау құқығына ие болды. Оның қайтысынан кейін ұйымның қаржылық мәселелеріне қатысты сұрақтар туындады.

Өмірбаян

Мэри Ханна Ханчет 1830 жылдың 4 шілдесінде Коннектикут штатының Личфилд қаласында Нэнси Свифт Ханчет (1804–1897) және Ефрем Ханчеттің (1803–1854) қызы болып дүниеге келді. Ол Мэриленд штатындағы Патапско әйелдер институтын бітіріп, содан кейін ғылым пәнін оқыту үшін сол институтта қалды. 1852 жылы Массачусетс штатынан Леандер Б. Хантқа тұрмысқа шығып, Бостонның Хайд-парк қаласына көшті. Ұлы Альфред Е. Хант Массачусетс технология институтында химия курсына дайындалып оқығанда, ол оқулықтарда алкогольдің адам организміне тигізетін әсері қалай сипатталғанына қызығушылық танытты. Ол бастауыш мектеп оқушыларына алкоголь ішудің зияны туралы білім беруге арналған оқу құралдарын әзірледі.

Әйелдер арасындағы христиандық ұстамдылық одағы

1879 жылы Фрэнсис Уиллард Хантты әйелдердің христиандық ұстамдылық одағының ұлттық конвенциясында оның оқу бағдарламасы туралы сөз сөйлеуге шақырды. 1880 жылға қарай Хант әйелдердің христиандық ұстамдылық одағын оқулық комитетін жаңа ғылыми ұстамдылықты оқыту бөліміне дамытуға көндірді. Ұлттық ғылыми ұстамдылықты оқыту бөлімінің басшысы ретінде ол жергілікті басшылармен мемлекеттік, округтік және жергілікті деңгейде оқу бағдарламасын реформалау қалай жүзеге асырылатыны жөнінде жұмыс істеді. Ол WCTU бөлімдерінің білім беру жөніндегі басшыларына білім беру үшін қадамдық нұсқаулар берді, оның ішінде наразылық акциялары, кездесулер, петициялар, буклеттер және хаттар арқылы сайланған өкілдерге тікелей, бір мәселе бойынша қысым жасау қалай жүргізіледі. Ол мектеп оқулықтарының әрбір оқушыға толық ұстамдылықты және алкогольге тыйым салуды насихаттайтын оқу бағдарламасын оқытуды талап ететін заңдардың қабылдануын қамтамасыз ету үшін халық деңгейінен ұлттық деңгейге жетуді көздеді. Ол өзі мақұлдамаған кез келген оқулыққа вето құқығына де-факто ие болды. Хант баспагерлерге қабылдауға болатын кітаптар үшін өзінің критерийлерінің біріншісін жіберді, содан кейін олар оған ұсынымдар мен мүмкін мақұлдау үшін жобаларды тапсырды. Мысалы, WCTU жетекшісі алкогольдің кең таралған емдік қолданысы туралы айтылған немесе ішімдікті шамамен ішудің сөзсіз алкогольге тәуелділікке әкелмейтінін білдіретін кітапты мақұлдамады. 1890 жылдардың ортасына қарай WCTU-ның ұстамдылықты оқыту бағдарламасы және Мэри Хант қолдаған оқулықтар көбінесе сынға ұшырады. 1893 жылы ғалымдар құрған және "арақ мәселесін" зерттеу үшін құрылған "Елу комитеті" Хант ханымның талап еткен идеологиялық тазалығын қатты сынады. Олар балаларды кейінірек бұрыс екенін анықтайтын "фактілерге" үйретудің қажеті жоқ екенін айтты. Комитет WCTU-ның ұстамдылықты оқыту бағдарламасының қателігіне толы және одан кері нәтижелер тууы мүмкін деген қорытындыға келді. Хант ханым "Елу комитетінің" ұстамдылықты оқытуға қарсы болғанын айтып, оны фактілерді бұрмалауда айыптады және бекітілген оқулықтардың толыққанды дұрыс екенін мәлімдеді. Содан кейін ол жауабын Конгресс протоколына енгізіп, 100 000-нан астам данасын таратты.

Өлім және мұра

Бір жазушы, ол көп дау тудырғанмен, «1906 жылы қайтыс болған кезде Мэри Хант міндетті түрде ішімдік ішпеуді үйрету жөніндегі науқаны арқылы білім беру әлемін дүр сілкіндіріп, өзгертті» деп жазды. 1901–1902 жылдары 22 миллион мектеп оқушысы Хант мақұлдаған ұстамдылық сабақтарын оқуға міндетті болды. «WCTU, әлдебір ең ықпалды лобби болды, ол қоғамдық мектептерде оқытылатын мазмұнды қалыптастырды. Бұл еріктік ұйым болғанымен, оқулықтарды цензуралаушы, мұғалімдерді даярлаушы және моральдық өлшемдерді анықтаушы ретінде мемлекеттік билікке жақын болды». Ұстамдылық жазушылары WCTU-ның міндетті ұстамдылық білімін беру бағдарламасын ұлттық тыйым салуды орнатуға бағытталған он сегізінші түзетуді қабылдауға әкелген маңызды фактор деп қарады. АҚШ Білім комиссары сияқты басқа да білушілер де келісті (Timberlake, 1963, 46 б.). 1925 жылы оқу бағдарламасын заңмен реттеу туралы жасалған зерттеу көрсетті, «ішімдік ішпеуді оқыту – ұлттық білім беру тақырыбына ең жақын нұсқа; оны біздің ең төменгі қажеттілік деңгейі деп атауға болады». WCTU «қазіргі күннің күн тәртібінде жоғары тұрған ресми есірткі туралы білім беру бағдарламаларының негізін қалады», және миссис Хант мұрағаттап үгіт-насихат жасаған кейбір заңдар әлі де күшінде. Мэри Ханттың өлімінен кейін де дау-дамай тоқтамады. Өзінің лауазымы мен билігінен пайда тапқан деген айыптаманы жою үшін Мэри Хант жылына сатылатын мыңдаған ұстамдылық оқулықтарының авторлық құқығын қайырымдылыққа берді. Оның жарияланбаған қайырымдылық қоры – Ғылыми Ұстамдылық Қауымдастығы, оған Хант, оның пасторы және бірнеше достары кірді. Ханттың хатшысы Кора Фрэнсис Стоддард ұйымды басқаруды өз мойнына алды. Қауымдастық қаражатын WCTU-ның ғылыми ұстамдылық нұсқаулығының ұлттық кеңсесін, Бостон қаласындағы үлкен үйді, сондай-ақ миссис Ханттың тұратын жерін ұстауға жұмсады. Эмма Ли Бенедикт Трансо Ханттың өмірбаянын Ғылыми Ұстамдылық Федерациясының сериясында жариялады.

Таңдалған шығармалар

Хант, Мэри Х. Мектептер мен колледждерде ғылыми ұстамдылықты оқыту бөлімінің алғашқы онжылдығының тарихы. Бостон, Массачусетс: Вашингтон баспасы, 1892 жыл. Хант, Мэри Х. Он тоғызыншы ғасырдың бір дәуірі: АҚШ мемлекеттік мектептерінде ғылыми ұстамдылық туралы білім беру жұмысының жоспары. Бостон, Массачусетс: Фостер, 1897 жыл. Хант, Мэри Х. Елу комитетінің Физиологиялық кіші комитетіне жауап. Бостон: Әйелдердің Христиандық ұстамдылық одағы, 1904 жыл. Сондай-ақ 58-ші Конгресс, 2-ші сессияны қараңыз. Сенат. Құжат № 171. Хант, Мэри Ханна Ханчетт Хант. Garraty, John A. және Cames Mark C. (ред.) Америка ұлттық биографиясы. Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы, 1999, 11-том, 498–499 беттер.