Кіріспе
Ослодағы метро желісі – Холменколлен желісі (Holmenkollbanen) – Норвегияның Осло қаласындағы Майорстуен мен Нордмарка арасында жүретін Осло метро желісі. Метроның 1-жолы ретінде жұмыс істейді, бұл бағыт бойынша жолаушылар саны ең аз. Платформалар тек екі вагонды қабылдауға арналған, сондықтан үшінші вагонның есіктері стансаларда тоқтағанда жабық болады. Дегенмен, жолаушылар вагондар арасында жүріп үшінші вагонды да пайдалана алады. Желі бойында көптеген теміржол өткелдері бар. Бұл желі Ослоның тығыз қоныстанған аудандарынан өтпейтіндіктен, көлік жүргізушілер саны әдетте басқа желілерге қарағанда азырақ болады. Алайда, маусымдық туристер көптеп келеді, және желі – биікке көтеріліп, Ослоға керемет көрініс ашатындықтан – өзіндік тартымды орынға айналған. Холменколлен шаңғыдан секіру кешені мен Tryvannstårnet хабар тарату мұнарасы да желі бойындағы қызықты орындардың қатарында.
The Holmenkollen Line (Holmenkollbanen) is an Oslo Metro line which runs between Majorstuen and Nordmarka in Oslo, Norway. Operating as Metro Line 1, it is the route with the fewest passengers The platforms are long enough to handle two cars only, so the doors in the third car are kept closed during station stops. Passengers can, however, make use of the third car by walking between the cars once they have boarded. There are numerous level crossings along the line. As the line does not run through densely populated parts of Oslo, traffic is normally lighter than on any other line. However, there is a large amount of seasonal tourist traffic, and the line – climbing as it does to over and providing views over Oslo – is an attraction in its own right. The Holmenkollen ski jump and Tryvannstårnet broadcasting tower are further attractions along the line.
Тарих
Бұл желі 1898 жылғы 31 мамырда Майорстуен мен Бессеруд арасындағы трамвай желісі ретінде ашылды. 1916 жылғы 16 мамырда Frognerseteren бағыты кеңейтілді, ал Majorstuen мен Nationaltheatret арасындағы туннель, қазір ортақ қалалық метро бөлігінің бір бөлігі, 1928 жылғы 6 маусымда ашылды, бұл Скандинавиядағы алғашқы метро желісі болды. 1987 жылғы 22 қазанда желіде қайғылы апат болды, себебі пойыздың тежегіш жүйесі істен шығып, пойыз желі бойымен құлап, соңында Мидтстуенде аударылып кетті. Апаттан бір адам қаза тауып, тағы төрт адам ауыр жарақат алды. Апат желіде пайдаланылған ескі терек вагондардың қауіпсіздігіне күдік тудырды. Ескі пойыздар қызметтен алынды, бірақ 1993 жылы жаңа пойыздар келгенге дейін вагондар жөнделген соң қайта қолданысқа енгізілді. 1991 жылға дейін A/S Holmenkolbanen компаниясы желінің жұмысына жауапты болды, бірақ кейіннен Oslo Sporveier компаниясымен біріктірілді. 2002-2004 жылдар аралығында шығындарды үнемдеу мақсатында желі ортақ учаскеден алынып, тек Майорстуен мен Frognerseteren арасында қозды.
T2000 пойыздары
Oslo Sporveier 1980-ші жылдары трамвайға жеткізілген SL79 буыны бар трамвайлардан өте қанағаттанды. 1985 жылы батыс қала маңы желілері үшін өзгертілген нұсқасын әзірлеу жұмыстары басталды. Бірінші кезекте Холменколлен және Колсес желілеріндегі паркті ауыстыру қажет болды. Жаңа парк шектеулі сынақ ретінде қарастырылды. Егер ол өнімділік талаптарына сай келсе, болашақта T1000 паркін ауыстыру үшін тапсырыс берілуі мүмкін еді, егер ол шамамен 2000 жылы экономикалық қызмет мерзімінің соңына жетсе. Жаңа пойызға қатысты талаптар 1988 жылдың қазан айында жарияланды. 1987 жылдың 22 қазанында HkB 600 ескі бірлігінің бірінің тежегіш жүйесі ауыр бұзылуға ұшырап, Holmenkollen желісінен құлап, ақырында Midtstuen станциясында аударылып кетті. Осы оқиғада бір адам қаза тауып, төртеуі ауыр жарақат алды, нәтижесінде желіде пайдаланылған ескі ағаш вагондардың қауіпсіздігі тексерілді; HkB 600 бірліктері қызметтен алынып, кейбір жөндеулерден кейін қайта қолданысқа енгізілді. Бастапқы ұсыныс бойынша 22 бірлік, Kolsås және Holmenkollen желілеріндегі барлық паркті ауыстыру үшін қарастырылған. Алайда, Sognsvann және Røa желісі 1992 және 1995 жылдар аралығында метро стандартына дейін жаңартылып, үшінші рельстің көмегімен T1000 паркін пайдалану мүмкіндігіне ие болды. Ол кезде шығыс желісі үшінші рельсті, ал батыс желісі жоғары кернеулі сымды пайдаланды. Жаңартуға пайдаланылмаған парк қолданылды, сондықтан T2000-ға тапсырыс 12 бірлікке дейін азайтылды.
Ұсынылған ұзарту
1996 жылы Arkitektskap компаниясы Frognerseteren-нен Tryvannshøgda-ға дейін желіні ұзарту туралы ұсыныс жасады, онда, басқа нәрселермен қатар, жылына 200 000 келуші болатын шаңғы орталығы орналасқан. 2008 жылы Ruter компаниясы бұл жобаның құнын 150 миллион NOK деп бағалады және желіні Tryvann Vinterpark-қа дейін ұзарту үшін әр билетке жұрттан 1500 NOK төлену керектігін мәлімдеді. Сондықтан Ruter және қалалық әкімдік бұл ұсыныстан бас тартты. Метроның қиын тұсы – ортақ туннель, Стортингеттің батысында бір бағытқа сағатына 24 пойыз ғана өткізілуі мүмкін. 2003 жылы Oslo Sporveier Holmenkollen Line пойыздарын Majorstuen станциясында тоқтатуды бастады, осылайша метроның басқа бағыттарына сыйымдылықты пайдалануға мүмкіндік берді. Бір жыл өткен соң, Holmenkollen Line-та жолаушылар саны күрт азайғаннан кейін, пойыздар қайтадан ортақ туннель арқылы жүргізіле бастады.
Метроны жаңарту
2006 жылдың 25 мамырында Осло қаласына 2011 жылғы FIS жүздік шаңғыдан әлем чемпионатының өткізілу құқығы берілді, ол Холменколлен ұлттық аренасында өтеді. Турнирді өткізу үшін он бір күн ішінде 370 000 көрерменнің ешқайсысы жеке көлік пайдаланбауы, барлығының қоғамдық көлікпен жүруі шарт болды. Желінің өткізу қабілетін арттыру үшін оны қалалық трамвай желісімен қосу немесе метро стандартына дейін жаңарту қажет еді. Соңғы жағдайда үшінші рельсті электрмен жабдықтау, платформаларды ұзарту және жаңа сигналдау жүйесін орнату қажет болды. Трамвай жобасы бойынша Холменколлен желісі Фрённен кейін Слемдалсвейен арқылы Брискеби желісімен байланыстырылуы жоспарланған. Жоғарғы сымдар сақталып, платформалар төмен еденді трамвайларға сәйкес келтірілуі керек еді. Трамвайлар Майорстуеннен қала орталығына қалалық трамвай жүйесі арқылы жүретін еді. Сапар уақыты аздап ұлғаюы мүмкін, себебі желі бойында аялдамалар саны көбейеді, оның ішінде Осло университетінің негізгі кампусы мен Богстадвейендегі сауда орталығы да қамтылады. Трамвайға қосылу желідегі айналымды 15 минуттен 10 минутқа дейін қысқартуға мүмкіндік береді. Трамвайды жақтағандар бұл шешімнің арзан екенін және жолаушылар ағынын арттыратынын айтты. Екінші жағынан, желіде жұмыс істеуге жеткіліксіз трамвайлар бар, бұл трамвайлар сатып алу процесін бастау қажеттігін білдіреді. Чемпионат кезінде метро арқылы сағатына 9000 жолаушы тасымалдауға болады, ал трамвай арқылы – 3000 жолаушы. Ruter желіні трамвайға айналдыруды ұсынды. Сәуір айында қалалық кеңес желіні жартылай метро стандартына дейін жаңартуға шешім қабылдады. Жаңарту құны 400 млн NOK құрады, оған жаңа сигналдау жүйесі мен үшінші рельсті электрмен жабдықтау, сондай-ақ рельстерді жаңарту кірді. Станциялар екі вагонды пойызға арналған бірдей ұзындықты сақтады. Сондықтан үш вагонды MX3000 пойыздары Холменколлен желісінде жүргенде артқы вагондағы есіктер жабық күйде болуы керек. 2008 жылдың желтоқсанында Ruter компаниясы Холменколлен желісінен шаңғыдан секіру төбесінің жанындағы аймаққа тоннель салуды қарастырып жатқанын мәлімдеді. Холменколлен станциясы төбеден орналасқан және станциядан көрінбейді. Бұл жобаға қосымша 260 млн NOK жұмсалып, жер астында немесе жер үстінде жаңа станция салынуы керек еді. Сондай-ақ Холменколлен үстіндегі желіні жауып, аймаққа автобуспен қызмет көрсету қажет болар еді. Алайда, қалалық кеңес бұл ұсынысты қабылдамады. Бұл желі метроның жалғыз деңгейлік қиылысы болып табылады, өйткені басқа желілер жаңарту кезінде алынып тасталды. Жергілікті тұрғындар бұл шешімге қарсы шығып, балалар рельстерге түсіп, өлімге әкелетін тоқ соғуы мүмкін екенін және муниципалитет чемпионатқа уақытында дайын болу үшін қысқа жол таңдағанын айтты. Жаңартуды мүгедектердің өкілдері де сынады. 2008 жылғы қалалық кеңес шешімінде барлық станциялардың барлығына қолжетімді болуы тиіс еді, бірақ жаңарту кезінде уақыт тапшылығынан Холменколленнен басқа станциялар өзгеріссіз қалды. Осы себепті станциялар мүгедектер үшін қолжетімсіз болып қала береді. Гүллерасен станциясы қалаға қарай жабылды. Станция өткір бұрышта орналасқан және платформа мен пойыз арасында кеңістік пайда болады. Салыстыру үшін, T2000 пойыздарында бұл станцияда да кеңістік болған. 2009 жылы Холменколлен желісі құрылыс жұмыстарына байланысты жабылды және барлық он екі T2000 бірлігі қызметтен шығарылды, ал соңғысы ескі T1300 пойыздары болды. Гүллерасен станциясын жабуға қарсы наразылық акциялары 2010 жылдың 6 желтоқсанында станция қайта ашылған кезде өтті. Метро стандартына жаңарту T2000 пойыздарын зейнеткерлікке шығаруға мүмкіндік берді, сондықтан бүкіл метро жүйесі тек MX3000 пойыздарымен қызмет көрсететін болды. Kollektivtransportproduksjon компаниясы қосалқы бөлшектерді сатып алудың қиынға айналып бара жатқанын және серияның шағын көлемі жоғары техникалық қызмет көрсету шығындарын талап ететінін мәлімдеді. MX3000 пойыздарына жасалған алғашқы тапсырыстар T2000 пойыздарын ауыстыру үшін жеткілікті санды қамтамады. Kollektivtransportproduksjon компаниясы пойыздарды 15 жылға жалғастыра беру үшін жаңарту құны 50 млн NOK шамасында екенін бағалады. Сонымен қатар, Kollektivtransportproduksjon қалалық кеңеске 250 млн NOK құнында бес жаңа MX3000 үш вагонды пойызын сатып алуды ұсынды. Әлем чемпионатынан кейін Ruter қай станциялар сақталады және қайсысы жабылады деген шешім қабылдап, содан кейін сақталатын станцияларды қайта жаңартуды жоспарлап отыр.