Багиратха патшасы – инду ғасырындағы аңыз кейіпкер. Ол жерге Ганг өзенін әкелу арқылы танымал, сонымен қатар Сагара патшаның шаруашылығы туралы да айтылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бхагиратха (, -) – индуистік дәстүрдегі аңызға толы хан. Ол «Икшваку» әулетінің өкілі ретінде индуистік әдебиетте кеңінен танымал. Бхагиратха қасиетті Ганг өзенін, индустарда өзен құдайы Ганга ретінде бейнеленген, көктен жерге әкелу үшін аскетизм (қатты рухани тәжіриба) жасағандығымен ең көп танылады.
King in Hindu tradition
Bhagiratha (, ) is a legendary king of the Ikshvaku dynasty in Hindu literature. He is best known for his legend of bringing the sacred river Ganges, personified as the Hindu river goddess Ganga, from heaven upon the earth, by performing a penance.
Багиратхапраятнам
Бірде Шағара патшасы, Бхагиратханың арғы атасы, ашвамедха құрбандығын өткізді, бірақ құрбандыққа арналған жылқыны Индра ұрлап кетті. Құдай оны Паталаға жасырды, онда Капила данасы тақуалық танысып жатқан еді. Сагараның 60 мың ұлы Паталадан жылқыны тауып алып, шулы дауыстарымен Капиланың тынысын алды. Ашуға мініп, Капиланың жалындаған көздерімен Сагараның 60 мың ұлы күлге айналды. Осы ұлдардың жаназа рәсімдерін орындау жауапкершілігі ұрпақтан ұрпаққа беріліп, соңында Бхагиратхаға жетті. Ол Айодхья тағына отырғаннан кейін, Ганга девиге жалбарыну үшін Гималайға қажылыққа барды. Ганга Бхагиратхаға, егер ол Сваргадан жерге түсетін болса, құлаудың күшіне төтеп берудің қиын болатынын айтты. Ол одан шашы ұзын, көгілдір мойынды Шиваның қанағаттануын алуын өтінді, өйткені одан басқа ешкім оны ұстап тұра алмайды. Оның сөзін тыңдап, патша Шива үшін мың жылға созылған тақуалық жасады, оның шашы арқылы Ганганың ағуын рұқсат ету үшін оның көмегін сұрады. Шива оған батасын берді және Ганганың ағыны оның шашымен ағып жатқанда да өз орнында тұрды. Ганга Шиваның шашымен мың жыл бойы ағып өтті. Бхагиратха Шиваны қуанту үшін тағы бір тақуалық жасады, сосын құдай шашын шайқап, Индо-Ганга жазығына бір тамшыны жіберуге рұқсат берді, ол Гангке айналды. Бхагиратха үшін өзен жазық бойымен Паталаға дейін ағып, Сагара ұлдарының жаназа рәсімдерін орындады. Бұл оқиға «Бхагиратхапраяйтнам» деп аталады, яғни «Бхагиратханың еңбегі». Оның күш-жігерін еске алу үшін өзеннің бастауы жергілікті тұрғындар Бхагирати деп атайды, ол Девпраягта Алакнанда өзенімен қосылғанға дейін. Капила данасы медитация жасаған мифтік Патала Сагар аралымен байланысты, ол Ганганың Багирати ағысының (Колкатадан өтіп, Ганга ретінде құрметтелген) және Бенгал шығанағының қосылған жерінде орналасқан. Теңіз (сам удрa) Бхагиратханың атасы Шағара патшаның құрметіне Сагара деп аталады. Капиланың ашрамы Сагар аралында орналасқан және жыл сайын Макара Санкранти күні Ганга Сагар Меласы мен суға шомылу рәсімдерін өткізеді. Паталаға қарай ағып жатқанда Ганга дана Жахнудың ашрамын су басты. Құдайдың мақтанышпен қарауына жаза ретінде дана өзенді жұтып қойды. Бхагиратханың жалбарынуымен дана адам өзенді құлағынан шығаруға келісті, осылайша құдайға Жахнави есімі берілді.
King Sagara, the great grandfather of Bhagiratha, once performed the ashvamedha sacrifice, but the sacrificial horse was stolen by Indra. The deity had the animal sequestered in Patala, where Sage Kapila was performing a penance. The 60,000 sons of Sagara discovered the horse in Patala, whereupon they disturbed Kapila with their hoarse noises. Infuriated, the 60,000 sons of Sagara were reduced to ash by the fiery eyes of the sage. The responsibility of performing the funeral rites of these sons passed down from generation to generation, until it was acquired by Bhagiratha, who upon his ascension to the throne of Ayodhya, went to practice austerities in the Himalayas, to invoke the goddess Ganga. Ganga told Bhagiratha that were she to descend from Svarga to the earth, the force of her fall would be difficult to sustain. She asked him to obtain the favour of the matted haired, blue throated deity Shiva, as no one except him would be able to sustain her. Heeding her words, the king then performed a penance that lasted for a millennium for Shiva at Kailasa, and sought his cooperation in allowing Ganga to flow through his hair. Shiva granted him the boon, and stood in position, even as the torrent of Ganga's stream rushed upon his hair. Ganga flowed along the matted hair of Shiva for a thousand years. Bhagiratha performed another penance to please Shiva, until the deity shook his hair and allowed a single drop to descend upon the Indo Gangetic plain, which became the Ganges. For Bhagiratha, the river flowed along the plain to Patala, and performed the funeral rites of Sagara’s sons. This episode is referred to as Bhagīrathaprayatnam, literally meaning, "Bhagiratha's labour". To commemorate his efforts, the head stream of the river is called Bhagirathi by locals, till it meets the Alaknanda river at Devprayag. The mythical pātāla where the sage Kapila meditated is identified with the Sāgar Island, at the confluence of the Bhagirathi stream of the Ganges (flowing by Kolkata and revered as Ganga) and the Bay of Bengal. The sea (sam udra) is called Sāgara in honour of Bhagiratha's ancestor the King Sagara. Kapila's ashrama is located at Sagar Island and hosts the annual Ganga Sagar Mela and bathing rituals on Makara Sankranti day every year. While flowing towards Patala, the Ganga flooded the ashrama of Sage Jahnu. To punish the haughtiness of the goddess, the sage swallowed the river. It was with the insistent entreaties of Bhagiratha that the sage consented to push the river out through his ear, which offered the goddess the epithet Jahnavi.
Билік
Ата-бабаларының жаназа рәсімдерін аяқтаған соң, Бхагиратха қайтадан патша ретінде билік құрады, және оның билігінде халқы бай және гүлденді. Махабхаратада патшаның сиыр сыйлауда зор күші болғаны айтылады. Ол дана Кохалаға жүздеген мың сиыр мен олардың бұзауларын сыйлады. Жер бетінен кету алдында ол өзінің әйгілі қызы Хамсиді дана Каутсаға үйлендіреді.
After completing the funeral rites of his ancestors, Bhagiratha governs once more as king, and his people were wealthy and prosperous under his reign. The Mahabharata states that the king had a great efficacy of gifting cows, offering hundreds of thousands of cows and their calves to the sage Kohala. He marries his famous daughter, Haṃsī, to the sage Kautsa, before departing the earth.
Нарада Пурана
Нарада Пуранада патша Бхагиратха Яманы ынаятқа алып, онымен туралықтың мәні туралы әңгімелеседі. Яма патшаға туралықтың түрлі жолдарын ұсынады, олардың ішінде брахмандарға жұмыс беру және садақа беру, Вишну мен Шива храмдарын салу, осы екі құдайға арналған тиісті рәсімдерді орындау, ашаршыларға тамақ беру және сауап жинау бар. Яма күнәнің мәнін, сондай-ақ барлық тозақтарды сипаттайды. Құдай патшаға Шивамен тең Вишнуға құлшылық етуді бұйырады және Гангты жерге түсіру арқылы ата-бабаларын Наракадан босату болашағын айтады.
In the Narada Purana, King Bhagiratha appeases Yama, and holds a discussion with him regarding the nature of righteousness. Yama offers the king various modes of being righteous, including offering employment and donating wealth to Brahmins, building Vishnu and Shiva temples, rituals that should be performed for the aforementioned two deities, donating food to the hungry, and the acquisition of punya. Yama goes on to describe the nature of sin, as well as the various hells that exist. The deity instructs the king to worship Vishnu, who is the equivalent of Shiva, and informs him of his future of freeing his ancestors from Naraka by causing the descent of the Ganga.
Бенгал әдебиеті
Багиратха туралы көптеген әңгімелерде ол әкесі Дилипадан және аты аталмаған анасынан ерекше есімді болмай дүниеге келеді. Дегенмен, бенгал тіліндегі бірнеше әңгімелер Дилипаның мұрагер қалдырмай қайтыс болғанын айтады. Бұл оқиға алғаш рет санскриттік Падма Пурананың бенгал әрпімен жазылған нұсқасында кездеседі; ол беделді, шамамен XV ғасырға жататын бенгалдық Критива Рамаянында және одан кейін Бенгалиядан шыққан Бхавананданың Хариваншасы, Мукундарама Чакравартиннің Кавиканканачандисі және XVI ғасырға жататын Адбхутачарьяның Рамаянында қайталанады. Дилипаның мұрагерінің болмауы құдайларды алаңдатады, себебі Вишну Дилипаның ұрпағынан туады деген болжам бар, ал бұл болжам Дилипаның баласы болмаса орындала алмайды. Сондықтан, бір дананың немесе құдайдың кеңесімен Дилипаның екі жесірі бір-бірімен қарым-қатынас жасайды, осылайша біреуі жүкті болып, Багиратханы дүниеге әкеледі. Алайда, нәресте деформацияланған (мысалы, Падма Пурана нұсқасында ол сүйексіз, ал Критива Рамаянында ол тек еттен тұратын дөңгелек) ол мүгедек дана Аштавакрамен кездескенше, ол оны әдемі, күшті балаға немесе жасөспірімге айналдырады. Критива Рамаяны тіпті Багиратханың мектепте екі анасы болғандықтан, әдеттегідей әкесі мен анасы болмағандықтан зорлық көргенін айтады. Кейбір мәтіндер бұл оқиғаны Багиратха есімінің халықтық этимологиясын беру үшін пайдаланады, оның «бхага» («кіндік») сөзінен шыққандығын мәлімдейді.
In most accounts of Bhagiratha, he is born to his father Dilipa and his unnamed mother in an unremarkable fashion. However, a number of Bengali accounts tell how Dilipa dies without begetting an heir. This story may first be attested in the Bengali script recension of the Sanskrit Padma Purana; it recurs in the influential, probably fifteenth century CE Bengali Krittivasi Ramayan, and thereafter in other texts from Bengal such as Bhavananda's Harivansha, Mukundarama Chakravartin's Kavikankanachandi, and the sixteenth century Ramayana by Adbhutacharya. Dilipa's lack of an heir troubles the gods, because it has been prophesied that Vishnu will be born to Dilipa's line, and this prophecy cannot come true unless Dilipa has a child. Therefore, through the advice of a sage or god, two of Dilipa's widows have sex with one another and in this way one gets pregnant and gives birth to Bhagiratha. However, the baby is deformed (in the Padma Purana version, for example he is boneless, while in the Krittivasi Ramayan he is merely a lump of flesh) until he encounters the crippled sage Ashtavakra, who transforms him into a beautiful, strong child/youth. The Krittivasi Ramayan even goes on to describe Bhagiratha being bullied at school for having two mothers rather than heterosexual parents. Some of the texts too use the story to provide a folk etymology for Bhagiratha's name, claiming that it comes from bhaga ('vulva').
Галерея
Бхагиратханың мүсіні Непалдың ежелгі елді мекендерінде кездесетін екі түрлі су тартатын бұлақтың – dhunge dhara (hiti) немесе tutedhara (jarun, jahru, jaladroni) – саңылауының астында көрінеді. Бхагиратха отырып, тұрып немесе билеп тұрған күйде бейнеленген, қолында немесе үрлеп тұрған раковина ұстаған. Үндістанның кейбір храмдарында гаргульдердің астында осыған ұқсас бейнелер кездеседі.
A sculpture of Bhagiratha can be seen beneath the spout of almost every dhunge dhara (hiti) or tutedhara (jarun, jahru, jaladroni), two types of drinking fountain found in the old settlements of Nepal. Bhagiratha is pictured sitting, standing or dancing while holding or blowing a conch. A similar figure can be seen below the gargoyles in some temples in India.