Сараевоға деген құрмет: Білл Картердің тарихы

Кіріспе

Американдық кинорежиссер, ұқсас есімді адамдар. Билл Картер (1966 жылы туған) – жазушы және режиссер. Ол Сараево қаласы қоршауда болған кезде түсірген әуесқой видеоматериалдан құралған «Мисс Сараево» деректі фильмінің режиссері. «Ақымақтар асығады» атты Босния соғысы кезінде гуманитарлық көмек агенттігінде жұмыс істеген кездері туралы естеліктерінің авторы. Қазір Солтүстік Аризона университетінде журналистика және кино сабақтарын оқытады.

Өмірбаян

Картер Балқан қақтығысына 1991 жылы, қарындасы көлік апатында қайтыс болғаннан кейін әлемді аралап жүргенде қатысты. Сплитке барғаннан кейін ол "The Serious Road Trip" атты гуманитарлық көмек ұйымына қосылды, ол Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Қызыл Крестке бармайтын жерлерге азық-түлік пен дәрі-дәрмек жеткізіп берді. Сараевоға келген соң, ол қала тұрғындарымен бірге қалуға шешім қабылдады, олардың қамалданудың алдындағы өмірін сақтап қалуға жасаған тырысыстары оған үлкен әсер етті. Картер Сараевоны маңызды орын деп санады, себебі сараевтықтар этникалық принцип бойынша бөлінуге қарсы болды, көптеген сербтер серб ұлтшылдарының қамалына қарсы қаланың қорғанысына қосылды. Картер Сараево теледидарында жұмыс істей бастады және U2 тобының Боносымен сұхбат алуға қол жеткізді. Билл Картердің тарихына қатты риза болған Боно, Сараеводағы поп-музыканың маңыздылығын естіп, Сараевода концерт беруге ниеттенгенін айтты. Картер бұл өте қауіпті екенін түсінді, себебі көптеген жанкүйерлердің жиналуы қамалдаушы серб ұлтшылдарының оққа түюі мүмкін еді. Оның орнына, Картер рок-музыканы сараевтықтармен байланыстырудың басқа жолын тапты: "U2-ді Сараевоға әкелудің" орнына ол "Сараевоны U2-ге әкеледі", U2 Zoo TV Tour концерттеріне спутниктік байланыс арқылы, сараевтықтарға өздерінің оқиғаларын әлемге жеткізуге мүмкіндік берді. 1995 жылы Картер өзі түсірген видеоматериалдардан "Мисс Сараево" атты деректі фильмін жасады. Боно фильмді қамалдану кезінде сараевтықтар ұйымдастырған сұлулық конкурсының атымен атауға уәде берді және фильмге сол аттас ән жазды. "Мисс Сараево" Халықаралық Монитор сыйлығын, Алтын Хьюго сыйлығын және Ньюпорт Бич кинофестиваліндегі Маверик режиссер сыйлығын жеңіп алды. 1997 жылы U2 тобы PopMart турнесі аясында Сараевода концерт бергенде, Картер қамалдану кезінде танысқан достарымен кездесіп, зал ішінде болды. Картер осы оқиғалар туралы "Fools Rush In" атты естелік кітап жазды, ол жарық көргеннен кейін BBC кітап клубының тізіміне енді және Боно, Джон Кракауэр, Джим Харрисон және Чарльз Боуден сияқты сыншылардың жоғары бағасын алды. 2009 жылдың 6 сәуірінде Картер Сараево қаласының құрметті азаматы атанды, бұл Босния соғысында Сараево қамалы кезінде қалаға көмектескендерге берілетін ең жоғары награда. Картердің екінші кітабы "Қызыл жаз" төрт жыл бойы Алясканың шалғай ауылында коммерциялық лосось балықшысы болып жұмыс істеген кезін баяндайды. Екі кітап та Нэнси Перлдің "үйден шықпайтын саяхат кітаптарының" тізіміне енді. Билл Картердің жаңа кітабы "Бум, Баст, Бум: Мыс туралы әңгіме, әлемді басқаратын металл" 2013 жылы Аризона/Нью-Мексико кітап сыйлығын жеңіп алды. "Бум, Баст, Бум" – біздің өміріміздегі мыстың кең таралғандығы және оның денсаулығымызға, экономикамызға және қоршаған ортаға тигізетін әсері туралы әңгіме, бұл әңгіме Картердің отбасы бағында өсірілген көкөністерден уланғаннан кейін басталатын жеке бақылаулармен толыққанды. Кітап Аризонадан Индонезияға, Бристоль шығанағына, Аляскаға және кері жолға дейін саяхаттайды және Себастьян Юнгер, Луис Альберто Уреа, Джим Харрисон және тағы басқалар сияқты белгілі авторлардан жоғары баға алды.

Carter became involved in the Balkan conflict when he was traveling the world after his girlfriend died in a car crash in 1991. After traveling to Split, he joined The Serious Road Trip, a humanitarian aid organization distributing food and medicine to places the United Nations and the Red Cross would not go. Arriving in Sarajevo, he decided to stay with the Sarajevans, inspired by the way they tried to maintain the life they had before the siege began. He saw Sarajevo as key because Sarajevans refused to be divided along ethnic lines with many Serbs joining the defence of the city against the Serb nationalist besiegers. Carter began to do some work for the Sarajevan television, and he managed to get an interview with Bono from rock group U2. Bono, who later admitted that he was deeply touched by Bill Carter's story, heard about the importance of pop music in Sarajevo and said that he would love to play in Sarajevo. Carter quickly concluded that this was too dangerous—not least because the large gathering of fans that would assemble might be shelled by the besieging Serb nationalists. Instead, Carter came up with another way of connecting rock music with Sarajevans; instead of "bringing U2 to Sarajevo" he would "bring Sarajevo to U2", by means of satellite linkups to U2's Zoo TV Tour concerts, giving the people of Sarajevo a chance to tell their story to the world. In 1995, Carter made the documentary film Miss Sarajevo out of the video material he recorded. Bono insisted that he would call the film Miss Sarajevo, after the beauty contest Sarajevans organized during the siege, and wrote a song by the same title as soundtrack to the film. Miss Sarajevo won the International Monitor Award, the Golden Hugo Award and the Maverick Director Award, Newport Beach Film Festival. In 1997, when U2 finally performed in Sarajevo during their PopMart Tour, Carter was in the audience, meeting with the friends he had made during the siege. Carter wrote an acclaimed memoir about these experiences titled Fools Rush In that was shortlisted for a BBC book club upon first publication and received critical praise from Bono, Jon Krakauer, Jim Harrison and Charles Bowden among others. On April 6, 2009, Carter was awarded honorary citizenship by the city of Sarajevo, the highest civilian award possible for those that helped the city during the siege of Sarajevo in the Bosnian War. Carter's second book, Red Summer, tells the story of his time as a commercial salmon fisherman in a remote Alaskan village over a four year span. Both books were shortlisted by Nancy Pearl as among her top "armchair travel books." Bill Carter's newest book, Boom, Bust, Boom: A Story About Copper, The Metal That Runs The World won the Arizona/New Mexico Book Award for nonfiction in 2013. "Boom, Bust, Boom" is an account of the all pervasive presence of copper in our lives and its cost on our health, economy, and our environment with a beautifully interwoven personal discovery that begins after Carter is poisoned by the vegetables grown in his family garden. The book goes from Arizona to Indonesia to Bristol Bay, Alaska and back again and has received high marks from renowned authors including Sebastian Junger, Luis Alberto Urrea, Jim Harrison and more.