Кіріспе
Канадалық қоғамдық көлік қызметі
Halifax Transit – Канаданың Жаңа Шотландия провинциясындағы Галифакс қаласында автобустар мен паромдарды пайдаланатын қоғамдық көлік қызметі. 1981 жылдың наурыз айында Metro Transit ретінде құрылған бұл агенттік екі паром бағытын, 66 стандартты автобус бағытын (оның ішінде магистральдық, жергілікті және экспресс қызметтері), үш аймақтық экспресс бағытын (MetroX деп аталады) және үш ауылдық бағытты басқарады. Halifax Transit сонымен қатар Access a Bus қызметін ұсынады, ол қарттар мен мүмкіндігі шектеулі азаматтарға арналған есіктен есікке дейінгі паратранзит қызметі болып табылады. 2019/20 есептік жылындағы жалпы жолаушылар саны шамамен 30,4 миллион адамды құрады, ал жүйе жұмыс күндері күніне орташа есеппен 99 320 жолаушыны тасымалдады. name="covid" Есеп беру кезеңі Halifax Transit қаржы жылына сәйкес келді (яғни 2019 жылдың 1 сәуірінен 2020 жылдың 31 наурызына дейін). 2020 жылдың наурыз айында COVID-19 пандемиясының басталуы жолаушылар санына әсер етті.
Алдыңғы қызметтер
Галифакс Канаданың Торонто, Монреаль және Квебек қалаларынан кейін біріктірілген қоғамдық көлік жүйесімен қызмет көрсететін алғашқы қалаларының бірі болды. Қаланың алғашқы көлік қызметі 1752 жылы алғаш рет жалға алынған Дартмут паромдық қызметінің құрылуымен басталды. 1816 жылы желкенді паромдар атпен тартылатын қайыққа, ал 1830 жылы бумен тартылатын паромға алмастырылды. Жеке автобус қызметтерінің қалада кем дегенде 1854 жылдан бері жұмыс істегені белгілі болса да, Галифакс Транзитінің тамыры 1866 жылдың 11 маусымына дейін жетеді. Галифакс қалалық теміржол компаниясы (HCR) оңтүстік жағындағы Баррингтон көшесі мен Инглис көшесінің қиылысынан солтүстік жағындағы Дюфус көшесі мен Кэмпбелл жолының (қазіргі Баррингтон көшесі) қиылысындағы қаланың алғашқы теміржол станциясына дейін созылған рельстерде бес атпен тартылатын трамваймен жұмысын бастады. Он жылдық үзіліске қарамастан, атпен тартылатын көшелік теміржол қызметі Галифакста 1896 жылдың сәуіріне дейін жалғасты, одан кейін жүйе, енді Halifax Electric Tramway Company компаниясы басқаратын, электр қуатымен жұмыс істеуге толық көшті. Көшелік теміржол 1949 жылдың наурызына дейін Галифакс қаласын қызмет етті, содан кейін ескірген трамвайлар «рельссіз» электр троллейбустарымен ауыстырылды. Жаңа Шотландияның Жарық және Энергия компаниясы басқаратын ашық сары түсті троллейбустар 1963 жылға дейін қала көшелерінде ғана жүрді, содан кейін олар алғаш рет дизельді автобустармен толықтырылды. Жүйе 1970 жылдың 1 қаңтарында толығымен дизельді автобустарға көшті, сонымен бірге Халифакс қаласы «Халифакс Транзит» деген атпен қызметті өз қолына алды. Галифакстың T 44 троллейбустарының бір бөлігі Торонто көлік комиссиясына олардың Western Flyer E 700A модельдеріне қосалқы бөлшектер алу үшін сатылды. Дартмут Транзит сол кездегі жеке қала Дартмут қаласында көлік қызметін ұсынды.
Біріктіру
Metro Transit, үлкен Галифакс-Дартмут қалалық аймағының барлық бөліктерін қамтамасыз ететін бірыңғай көлік агенттігі, 1981 жылдың наурыз айында Галифакс көлік корпорациясы мен Дартмут көлігінің қызметін біріктіру үшін жұмысын бастады. 1994 жылы Metro Transit бұрын Дартмут қаласы басқарған Дартмут паромдарының қызметін қабылдау арқылы кеңейді. 1996 жылы Галифакс, Дартмут, Бедфорд және Галифакс округі біріктірілген кезде көлік қызметінің меншігі жаңадан құрылған Галифакс аймақтық муниципалитетіне берілді. Осы уақыттан бері қызметті тікелей муниципалитет басқарып келеді және 2010 жылдың қазанынан бастап агенттік Галифакс аймақтық кеңесінің көлік тұрақты комитетіне есеп береді. Муниципалитет 2014 жылдың 15 шілдесінде қаланың жаңа имиджін көрсету мақсатында қызметтің атын Галифакс көлігі деп өзгертетінін хабарлады.
MetroLink желісі
MetroLink қызметі, автобус жылдам транзит (BRT) экспресс автобус қызметі, 2003 жылы Галифакс өңірлік муниципалитеті, Новая Шотландия провинциясы және Канаданың қалалық көліктерді көрсету бағдарламасы арасында әзірленді – бұл бағдарлама бес жылдық жоба болып, қалалық көлік стратегияларын көрсету және жартас газдарының шығарылуын азайтуға бағытталған. Бағдарлама парниктік газдарды азайту бойынша түрлі бастамаларды көрсету үшін елдің түрлі қалаларын іріктеді. Галифакс өңірлік муниципалитеті ұсынған 13,3 миллион долларлық BRT жүйесі таңдалып алынды, ал Канада үкіметі осы жобаға 4,1 миллион доллар бөлді. Қалған қаражат Галифакс өңірлік муниципалитеті (8,06 миллион доллар), Новая Шотландияның көлік және қоғамдық жұмыстар департаменті (785 000 доллар) және Новая Шотландияның энергетика департаменті (80 000 доллар) тарапынан қаржыландырылды. MetroLink қызметі үшін New Flyer Industries компаниясынан 20 төмен қабатты автобус сатып алынды. Бұл автобустарда кондиционер, аяқ тірегі бар жоғары спинкалы орындықтар, жол шуын және дірілді азайту үшін кілемделген қабырғалар мен төбе, ерекше безендіру және логотип, сондай-ақ ішкі және сыртқы жарнамалар болмады. Осы автобустардың бірі, #600, 2005 жылдың 12 сәуірінде қалалық әкімдіктің алдында көпшілік назарына ұсынылды. Автобусқа бұқаралық ақпарат құралдары мен жалпы жұртшылық экскурсияға қатысып, жаңа қызмет туралы хабардар болуға мүмкіндік алды. Қызмет кезең-кезеңмен іске қосылды, алғашқы кезең 2005 жылдың 21 тамызында басталды. Бірінші кезеңде Коул-Харборда Портленд-Хиллз терминалы деп аталатын жаңа автобус терминалы салынды, онда 230 орындық тұрақ, оның ішінде бірлесіп жүруге арналған орындар бар. Осы кезде екі бағыт құрылды: 159 Портленд-Хиллз Линк және 165 Вудсайд Линк. Екінші кезең 2006 жылдың 20 ақпанында басталды. Бұл кезеңде Лоуэр Саквиллде Уолкер даңғылында Саквилл терминалы деп аталатын жаңа автобус терминалы салынды, онда 315 орындық тұрақ бар. 185 Саквилл Линк деген жаңа бағыт ашылды.
Көлік құралдары
2005 жылы Галифакс аймақтық муниципалитеті Виннипег, Манитоба штатының New Flyer Industries компаниясынан жиырма жаңа автобусты сатып алды. Ол кезде HRM New Flyer-дің BRT қызметтерін насиптеп сатқан D40i Invero моделін сатып алады деп күтілген, алайда HRM қарсылық танытып, оның орнына 20 модель D40LF тапсырыс берді және оларға 600–619 автопарк нөмірлері берілді. D40LF сол кезде Halifax Transit тұрақты автопаркі үшін басты таңдау болғандықтан, олар қолданыстағы жағдайды сақтауды жөн көрді. Бұл жиырма автобустың сыртында жаңа ливрея, ішінде кондиционер (Halifax Transit үшін алғашқы рет), велосипедтерге арналған тіреулер, жол шуын және дірілді азайту үшін қабырғалар мен төбеге төселген кілемдер, қол және аяқ тіреуіштері бар үлкен, жоғары сүйеніші бар, артқа жатар орындықтар және арнайы дизайнмен жасалған мата қолданылды. Бұл автобустар Halifax Transit автопаркінің қалған бөлігінен 3M Opticom жүйесіне арналған борттағы хабар тарату құрылғыларымен де ерекшеленеді. Opticom – өрттен қорғау қызметі мен MetroLink қолданатын, Галифакс аймағында қолданылатын жүйе. Ол жедел жәрдем және қоғамдық көлік құралдарына жасыл жарықты ұзартуға және көлік қиылыстан өткенше қызыл жарыққа ауыспауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, жүйе белгілі бір қиылыстарда қоғамдық көлікке басымдық беретін сигналдарды іске қосу үшін пайдаланылды, бұл MetroLink автобустарына қалған көліктерге рұқсат берілмей тұрып, арнайы автобус жолақтары арқылы қиылысқа кіруге мүмкіндік берді. Осылайша, қызыл жарықта тұрған MetroLink автобустары күтіп тұрған көліктердің алдынан "өтіп" кете алатын болды.
Автобус аялдамалары
Галифакс өңірлік муниципалитеті MetroLink қызметін Halifax Transit жүйесінің қалған бөлігінен ерекшелендіру жоспарларының бір бөлігі ретінде MetroLink аялдамаларында арнайы автобус аялдамаларының белгілерін, автобус күту орындарын және ақпараттық тұғырларды орнату көзделді. Жаңа аялдама белгілері автобустардың сыртқы бояуындағы түстер мен дизайнды қайталайды, жаңа күту орындарының артқы қабырғасында алтын және көк түсті MetroLink "спиралі" бейнеленген, ал жаңа ақпараттық тұғырларда бұрынғы үш MetroLink бағыты бойынша карталар мен кестелік ақпарат орналастырылған. Олар да сол алтын және көк спиральмен жасалған, аялдаманың атауы бүйір бойы тік бағытта жазылған.
Жол қозғалысының өзгеруі
MetroLink автобустарының басқа көліктерден озып кетуіне көмектесу үшін бағыттар бойындағы көшелер мен қиылыстарда бірқатар өзгерістер жасалды. Келесі өзгерістер енгізілді:
159 және 165 маршруттары бойынша Дартмут қаласындағы Портленд көшесінде автобустарға арналған жеке жолақтар және көлік қозғалысына басымдық беретін сигналдар. Жолақтар мен сигналдар Портленд көшесі мен Вудлон жолының қиылысында орналасқан. Автобустарға арналған жеке жолақтар MetroLink автобустарына қызыл шамда тұрған көліктерді айналып өтуге мүмкіндік берді. Шам жасыл түске енуге аздай қалғанда, арнайы қоғамдық көлікке басымдық беретін сигнал (қызыл шамның үстіндегі ақ тік сызық) қосылып, автобустың күтіп тұрған көліктердің алдынан қиылысқа кіруіне мүмкіндік береді. 185 маршруты бойынша Бёрнсайд индустриялық паркіндегі Виндмилл жолында автобустарға арналған жеке жолақтар және көлік қозғалысына басымдық беретін сигналдар. Жолақтар мен сигналдар Виндмилл жолы, Райт авенюі және Акерли бульварының қиылыстарында орналасқан. Олар жоғарыда сипатталғандай жұмыс істейді.
Бұрынғы жоспарланған даму
MetroLink қызметінің үшінші кезеңі алғашқы үш желі іске қосылғаннан кейінгі бес жыл ішінде жүзеге асырылуы күтілді. Бұл кезеңде Клейтон Парк және Сприфилд сияқты қыжылған басқа да бағыттарда жаңа терминалдар мен MetroLink бағыттары ашылуы тиіс болған. 185 Sackville Link қызмет көрсетуге кіріскеннен кейін, Lower Sackville-де Cobequid терминалына қызмет көрсету үшін жаңа бағыт енгізу жоспарлары да болды. Автобустардағы ақпарат тақталарында 184 Cobequid бағыты бағдарламаланған, ал MetroLink қызметінің алғашқы карталарында Cobequid терминалы мен Галифакс қаласының орталығы арасындағы 184 бағыты көрсетілген, алайда бұл жоспардан бас тартқан болып көрінеді.
Тиісті әсерлері
185 Sackville Line бағыты Төменгі Саквиллден Галифакс қаласының орталығына қоғамдық көліктің байланысын жақсартты, себебі 87 және 1-бағыттардағы қалыпты автобус қызметі ең қолайлы жағдайда 43 минутқа созылады, ал 80-бағыттың автобус қызметі (Бедфорд арқылы қатынайтын) 1 сағат 10 минутқа жетеді. 159 Portland Hills Link және 185 Sackville Link бағыттары қызмет көрсету басталған алғашқы айларда бұрын-соңды болмаған жолаушылар ағынын көрді. Бастапқыда екі бағыттың да сағат бойынша жүріс кестесі 15 минуттық интервалмен жасалған, бірақ бірнеше айдан кейін ол 10 минутқа өзгертілді. Сонымен қатар, Portland Hills терминалы мен Sackville терминалының тұрақтары кеңейтілді, нәтижесінде екі тұрақтың жалпы сыйымдылығы 545 машинаға жетті. Дегенмен, екі тұрақ та көбінесе толып, адамдар тұраққа жақын жерлерге тікелей тоқтап қоятын.
Отынның шығуы
2014 жылы Halifax Transit-тің Бёрнсайд автобустық депосында шамамен 200 000 литр жанармайдың үлкен ағып кетуі дерлік төрт ай бойы байқалмады. Жоғалған жанармайдың құнына қоса, жергілікті қоршаған ортаға келтірілген зиянды жою және 1 км қашықтыққа дейін жер асты суларының ластануы Галифакс аймақтық муниципалитетіне шамамен 2,5 миллион долларға түсті. Ағып кету анықталғанға дейін Halifax Transit бастапқыда артық жанармай тұтынудың қыс мезгілінде пайдаланудың жоғарылауымен байланысты екенін мәлімдеді. Қалалық бас аудитор оқиғаны тергеп, Halifax Transit-ке жанармайды пайдалану мен қорын қадағалауды және жанармаймен жұмыс істейтін қызметкерлердің біліктілігін арттыруды ұсынды.
Жүйені қайта құру
2014 жылдың қаңтар айында Галифакс аймақтық кеңесі қаланың көлік жүйесін толық қайта жоспарлау бойынша зерттеуді бекітті. «Бірге алға жылжу жоспары» (БАЖЖ) 2016 жылдың сәуірінде кеңес мүшелері тарапынан принцип бойынша қабылданды. Жоспарға ұсынылған түзетулер 2016 жылдың қараша айында қабылданбады, тек Porters Lake MetroX маршрутының өзгеруі және #15 автобусының York Redoubt бағытына сақталғаны үшін жолаушылар санын арттыруға жасалған қысқа мерзімді тырысқана қолдау көрсетілді. «Бірге алға жылжу жоспары» – Галифакс көліктерінің 2016 жылдың соңынан 2020 жылға дейінгі кезеңде көлік желісіне жоспарланған өзгерістерді көрсететін бес жылдық даму жоспары. Жоспардың мақсаты – жолаушылар саны көп маршруттарға бөлінетін ресурстардың үлесін ұлғайту, жүйені қарапайымдастыру және оны түсінуді жеңілдету, қызмет көрсету сапасын және сенімділігін арттыру, сондай-ақ көлік желісінде қоғамдық көлікке басымдық беру. Жоспар автобус маршруттары үшін жаңа классификация жүйесін құрды, оларды магистральдық, жергілікті, экспресс, аймақтық экспресс немесе ауылдық маршруттар деп белгіледі. Магистральдық маршруттар жаңартылған автобус жүйесінің негізін құрайды, олар көлік терминалдарын байланыстыратын үнемі қызмет көрсетеді. Кейбір сыншылар жоспарды жеткіліксіз деп бағалады, тиімсіз және қайталама маршрут жоспарлау, деректер мен талдаудың жетіспеуі, ұзақ іске асыру кезеңінің жолаушыларға ыңғайсыздық тудыруы және желілік байланыстың нашарлығы сияқты түрлі кемшіліктерді атап көрсетті. Сондай-ақ, сыншылар «Бірге алға жылжу жоспарының» Галифакс көліктерінің көп жылдық қоғамдық тыңдаулар мен консультациялар арқылы анықтаған негізгі принциптерін ескермегенін айтты. Бизнес өкілдері аймақтың маңызды магистральдық бағыттарындағы қазіргі қызмет көрсетудің жетіспеушілігін және болашақтағы қызмет көрсету жоспарларының болмауын атап өтті. «Бірге алға жылжу жоспары» аясында ұсынылған өзгерістер жыл сайын кезең-кезеңмен енгізілді, ал өзгерістердің бірінші кезеңі 2017/18 қаржы жылында жүзеге асырылды. Өзгерістердің кезекті ірі кезеңі 2021 жылдың 22 қарашасында күшіне енді. Бастапқыда 2022 жылдың қараша айында күшіне енуі жоспарланған МФТЖ түзетулерінің соңғы кезеңі COVID-19 пандемиясы кезіндегі штаттық қызметкерлердің үнемі жетіспеуіне байланысты (50-ші маршрутты енгізуден басқа) 2023 жылға шегерілді.
Коридорлық бағыттар
Коридорлық бағыттар – күнінің көп бөлігінде жолдардағы жолаушылар саны көп болатын, үнемі қызмет көрсететін бағыттар. Олар маңызды жерлерге және көліктік терминалдарға қызмет көрсетеді. Аймақтық экспресс бағыттарының үшiнiң бiрi – 320-шы бағыт (әуежайға қатынайтын) ғана апта соңында жұмыс iстейдi.
Ауылдық жолдар
Ауылдық маршруттар қалалық көлік шекарасының сыртындағы, бұл шекара қабылданғанға дейін көлік қызметі болған аймақтарға қызмет көрсетеді.
Access-A-Bus (Аудио-видео-автобус)
Halifax Transit сондай-ақ Access A Bus қызметін ұсынады, бұл физикалық немесе когнитивтік мүмкіндіктері шектеулі болғандықтан қалыпты көлік қызметін пайдалана алмайтын адамдарға арналған паратранзит қызметі. Бұл қызмет 1981 жылы құрылды, дәл сол жылы Metro Transit те құрылған еді. 2019/20 қаржы жылында Access A Bus қызметімен шамамен 178 500 жолаушы тасымалданды. Агенттіктің тегін мобильді төлем қосымшасы HFXGO арқылы цифрлық билеттер мен жол ақы төлеу карточкаларын сатып алуға болады. 2023 жылдың 2 қарашасында іске қосылған бұл қосымша Android және iOS құрылғылары үшін қолжетімді. Автобусқа отырғанда цифрлық билеттер немесе жол ақы төлеу карточкаларын автобус жүргізушісіне немесе паром терминалының кезекшісіне көрсету қажет. Болашақта Halifax Transit көлік құралдарында тарифті тексеру құрылғыларын және қайта толтырылатын, контактісіз смарт-карталарды енгізуді жоспарлап отыр. Канадалық Соқырлар Ұлттық институтының (CNIB) куәлігі Halifax Transit автобустары мен паромдарында тегін жол жүруге мүмкіндік береді. Сент-Мэри, Маунт-Сент-Винсент, Кингс колледжі, Далхаузи, Нова-Скотияның қоғамдық колледжінің (Халифакс кампустары) және Нова-Скотия өнер және дизайн колледжінің студенттеріне арналған университет студенттік автобус билеті (U Pass) бар. Бұл құн оқу ақысына кіреді. Halifax Transit жарамды өтініш берушілерге қалыпты бағаның 50 пайызына сатылатын төмен кірісті автобус билеттерін ұсынады. 2021 жылы Halifax Transit орта мектеп оқушыларына тегін жол ақы төлеу карточкаларын ұсыну үшін пилоттық бағдарламаны іске қосты. Бағдарламаның мақсаты – жастарды қолайлы көлікпен қамтамасыз ету және қоғамдық көлікті пайдалануға ынталандыру. Қазіргі уақытта бағдарлама төрт мектепте сынақтан өтіп жатыр: Дартмут орта мектебі, École Mosaïque, École du Sommet және Принс Эндрю орта мектебі. 2022 жылдың қарашасында кеңес бағдарламаны төрт Дартмут орта мектебіне кеңейтуге дауыс берді. Halifax Transit автобустары мен паромдарында трансферлер сұраныс бойынша беріледі. Трансфер пайдаланушыға қосымша жол ақысын төлемей, кез келген бағыттағы бірнеше қалыпты маршрутты автобустар мен паромдар арасында ауысуға мүмкіндік береді. Трансфер сонымен қатар пайдаланушыларға MetroX автобустарына жеңілдетілген бағамен ауысуға мүмкіндік береді. Трансферлер берілген маршруттың ағымдағы рейсіндегі соңғы жоспарланған аялдамадан кейін 90 минут бойы жарамды. Жайлы XPass (MetroX айлық билеті) иелеріне трансфер қажет емес.
Жолдар кестесі мен маршрут туралы ақпарат
Маршрут туралы ақпаратты Halifax Transit-тің 902 480 8000 нөмірі арқылы алуға болады. Жеке маршруттардың кестесі Halifax Transit веб-сайтында қолжетімді. Көптеген терминалдарда автобустардың күтілетін келу уақытын көрсететін экрандар орнатылған.
Кетулер
2016 жылдың басында Halifax Transit компаниясы "Departures" деп аталатын AVL негізіндегі келесі буын жүйесін ұсынды. Жүйе алғаш рет 2016 жылдың 15 мамырында "Departures Line" желісі іске қосылған кезде пайда болды. 2016 жылдың шілдесіне қарай, жүйедегі терминалдардағы ескі GoTime ақпараттық тақталарын алмастырған жаңартылған "Departures Board" тақтасы қолданысқа енгізілді. "Departures Board" тақтасы бұрынғы GoTime ақпараттық тақтасына ұқсас жұмыс істейді, бірақ келесі екі автобустың келу уақытын көрсету орнына, платформа нөмірі мен келесі автобустың атқатын уақытын көрсетеді – келесі сағат пен минутты немесе автобус атқанға дейінгі минуттар санын, не болмаса автобус белгілі бір минутқа кешіксе "кешіктірілген" деген жазбаны көрсетеді. Сондай-ақ, ол тек жақын уақытта келетін автобустарды ғана көрсетеді, ал бұрынғы тақтада сол уақытта жоспарланбаған маршруттар үшін "(жоспарланбаған)" деген жазба шығарылатын. "Departures Line" желісі бұрынғы GoTime IVR (интерактивті дауыстық жауап беру) жүйесіне ұқсас жұмыс істейді. Аялдама таңбаларындағы төрт таңбалы нөмірді қосып (902) 480 нөмірін терудің орнына, (902) 480 8000 нөмірін теріп, дауыстық нұсқауларды орындағаннан кейін, маршруттың атқатын уақытына қол жеткізу үшін аялдама нөмірін енгізу керек. Жүйе мүмкіндігі болса, шамамен атқатын уақытты, автобус нақты уақыт деректерін бермесе немесе бірнеше минутқа кешіксе кесте бойынша уақытын, кестеге түзетулер енгізілген кезде түзетілген атқатын уақытын көрсетеді және автобус бір минут ішінде келе жатса хабарлайды.
Қолжетімділік
2016 жылдың 16 желтоқсанында Halifax Transit бірнеше автобус бағыттарында автоматты аялдама жариялау жүйесін сынақ режімінде іске қосты, ол автобус аялдамаларына жақындау туралы дыбыстық және көру арқылы хабарлауды қамтамасыз етті, сондай-ақ аялдамаға келгенде әр автобустың бағытын хабарлады. 2017 жылдың 30 қаңтарына дейін барлық стандартты автобустар автоматты аялдама жариялау мүмкіндігімен жабдықталды. 2017 жылдың 8 маусымына қарай Halifax Transit автопаркіндегі барлық стандартты автобустар төмен еденді және мүгедектер коляскасына қолайлы болды.