Кіріспе
Француз ақсұлуы Роберт III Артуа (1287 – 6 қазан мен 20 қараша 1342 жылдар аралығында) – Артуа әулетінен шыққан француз ақсұлуы. Ол Конш-ан-Уш, Домфронт және Мехун-сюр-Ивр иелігінде болды, ал 1309 жылы Артуа графтығына талап етуінің орнына Бомон-ле-Рожер графтығын алды. 1341 жылы Джон III, Бретань герцогы қайтыс болғаннан кейін ол қысқа мерзімге Ричмонд графы атанды.
Robert III of Artois (1287 – between 6 October & 20 November 1342) was a French nobleman of the House of Artois. He was the Lord of Conches en Ouche, of Domfront, and of Mehun sur Yèvre, and in 1309 he received as appanage the county of Beaumont le Roger in restitution for the County of Artois, which he claimed. He was also briefly Earl of Richmond in 1341 after the death of John III, Duke of Brittany.
Алғашқы жылдар
Роберт Артуаның Конш-ан-Уш иесі Филипптің және Бретань герцогы Жан II-нің қызы Бланша Бретаньнің ұлы болды. Екеуі де Капетия әулетінен тараған ер адамдар еді. Оның әкесі 1297 жылғы 20 тамыздағы Фурн шайқасында фламандтарға қарсы алысқанда алған жарақатынан 1298 жылғы 11 қыркүйекте қайтыс болды. Әкесінің ерте қайтыс болуы Артуа графтығына мұрагерлік даудың тікелей себебіне айналды. 1302 жылы Кортрай шайқасында Артуа графы Роберт II қайтыс болғаннан кейін, жас Роберттің тәтесі Махаут (кейде Матильда деп аталды) Артуа графтығын дәстүр бойынша мұраға алды, себебі ол оның үлкен баласы еді. Ол кезде Роберт бұл мұрагерлікке наразылық білдіруге тым жас еді, бірақ кейін солай істеді.
Ықпал
Роберт өзінің күйеу інісі Филипп VI-ның Франция тағына отыруында маңызды рөл атқарды және біраз уақыт оның сенімді кеңесшісі болды. Осы ықпалы арқылы Филип 1328 жылғы маусымда Махауттың Артуа мұрасын алғандығының орнына оған Бомонт-ле-Рожер графтығын берді. 1329 жылы Махаут қайтыс болғаннан кейін Артуа титулы оның қызы Жанна II, Бургундия графинясына көшті. Фландрия графтығының үлгісін алған Роберт, мұрагерлік мәселесін қайта қарастырды.
Қалпына келтірілген өсиет
1329 жылы Роберт қайтыс болған әкесінің өсиетнамасын жалған жасады деп айыпталды, осы үшін 34 жалған куәліктер мен Жана де Дивион жасаған жалған құжатты пайдаланды, одан кейін ол өртеуге берілді. Бұл алдап айтушылық ашылғаннан кейін Роберт Артуаны алу үмітінен айырылды. Роберт патшаның алдына төртінші шақыруға жауап бермеді және 1332 жылдың 8 сәуірінде соттан тыс жер аударылып, мүлкі тәркіленді. Қамаудан және өлім жазасынан қашу үшін Роберт Франциядан қашып, немере інісі Иоанн II, Намур графының қорғауына өтті. 1334 жылы оның әйелі мен ұлдары, Иоанн мен Шарль, Нормандиядағы Шато-Гейлардқа қамалды. Робертті қуу үшін Филипп Льеж епископынан Намурға шабуыл жасауды сұрады. Содан кейін Роберт немере күйеуі, Брабант герцогы Иоанн III-ке қашып кетті. Филип герцогты Роберттен бас тартуға мәжбүр етті, ол Англияның Эдуард III сарайына Англия арнасымен қашып кетті.
Англиядағы баспана және өлім
Кейінгі аңыздарға сәйкес, Роберт Эдуард III-ге кездесіп, Англия патшасын Франция патшалығын иелену үшін соғысқа шығуға шақырды. Англияда Роберт Эдуардтың патша кеңесінің мүшесі болды және корольге француз сарайы туралы мол мәлімет берді. Көптеген замандас хроникашылар Роберттің ықпалы Жүз жылдық соғыстың басталуына тікелей қалай әкелгенін баяндайды, әсіресе Филипп VI Эдуардтың Робертті қуғынға салудан бас тартуын 1337 жылдың мамырында Гвиен герцогтығын тәркілеудің себебі ретінде көрсетті. Роберт Эдуардтың соғыстың басындағы жорықтарына қатысып, 1340 жылы Сент-Омер шайқасында ағылшын-фламанд әскеріне басшылық етті. 1342 жылы қарашада Бреттондық мұрагерлік соғысы кезінде Ванн қаласынан шегіну кезінде жараланғаннан кейін дизентериядан қайтыс болды. Ол бастапқыда Лондонның Блэкфриарс шіркеуіне жерленген, бірақ оның қабірі қазір Санкт-Пол соборында орналасқан. 1340-жылдардың соңында Франция мен Англияда «Героннің анты» (Voeux du héron) деп аталатын поэтикалық серт тарады, ол Эдуардтың Францияға басып кіруін Робертке француз тағын өз династиялық құқығы ретінде иеленуге берген рыцарлық анттың орындалуы ретінде бейнеледі.
Отбасы
1320 жылы Роберт Валуаның ұлы Карл мен оның екінші әйелі Куртеняның Екатеринасының қызы Жоаннаға үйленді. Олардың ұлдары мен қыздары: Луи (1320–1326/29). Джон (1321–1387), Эу графы. Жоанна (1323–1324). Жаков (шамамен 1325–1347). Роберт (шамамен 1326–1347). Карл (1328–1385), Пезен графы.
Louis (1320–1326/29). John (1321–1387), Count of Eu. Joan (1323–1324). Jacques (c. 1325–1347). Robert (c. 1326–1347). Charles (1328–1385), Count of Pezenas.
Көркем шығармаларда
Роберт III Артуа – Морис Дрюонның «Көсілген патшалар» (Les Rois maudits) атты француз тарихи романдары сериясындағы маңызды кейіпкер. Ол 1972 жылғы француз мини-сериалында Жан Пиат, ал 2005 жылғы бейімдеуде Филипп Торретон сомдады.