Бедеулер және ойын консоліне қосымша жабдықтар

Кіріспе

Видео ойын консолін пайдалану немесе ойын тәжірибесін жақсарту үшін қажетті жабдық.

Видео ойын аксессуары – видео ойын консолін пайдалануға қажетті немесе ойын тәжірибесін байытатын жеке жабдық. Негізінен, видео ойын аксессуарлары консольдің өзінен басқа, контроллерлер, жад, қуат адаптері (AC) және аудио/бейне кабельдері сияқты құрылғыларды қамтиды. Көптеген видео ойын консольдері ойын ойнау үшін қажетті аксессуарлармен бірге келеді (бағдарламалық жасақтамадан басқа): бір аудио/бейне кабель, бір АЖ кабель және контроллер. Ойын деректерін компакт-дискілерге сақтау мүмкін болмағандықтан, жад мұндай жағдайларда ең қажетті аксессуар болып табылады. Видео ойын консольдарын шығаратын компаниялар осы аксессуарларды ауыстыру мақсатында (AC сымдары мен аудио/бейне кабельдері) және жалпы тәжірибені жақсарту үшін (көп ойыншыға арналған қосымша контроллерлер немесе жарық тапаншалары мен би кестелері сияқты ерекше құрылғылар) жасайды. Консольдерге арналған аксессуарларды шығаратын үшінші тарап компаниялары да бар. Олардың бағасы көбінесе консоль өндірушісінің (бірінші тарап) бағасынан төмен болады. Бұл әдетте лицензия алудан бас тарту немесе арзан материалдарды пайдалану арқылы қол жеткізіледі. PlayStation Portable және Game Boy сияқты мобильді жүйелер үшін, оларды мобильді ортада пайдалануды жеңілдету үшін көптеген аксессуарлар бар, мысалы, мобильді зарядтағыштар, көрінуді жақсартуға арналған жарықтандыру және жүйелік перифериялық құрылғыларды сақтауға және ұйымдастыруға көмектесетін қорғау қаптамалары. Жаңа аксессуарларға өндіріс қорғанысын айналып өтуге арналған модульді микросхемалар немесе қолмен жасалған бағдарламалық жасақтама сияқты үйде жасалған көптеген құрылғылар кіреді.

Ойын контроллері

Видео ойын консольдарының ең көп таралған аксессуары – ойын ойнауға арналған контроллерлер. Контроллерлер Понг пен спиннер заманынан бері дамып келеді. Қазір бағытты басқару элементтерімен қатар, көптеген басқа да кіріс түрлері бар. Бағытты басқарудың бір түрі – бағытты тақташа немесе D-Pad. D-Pad әр тармағы төрт негізгі бағыттың бірін көрсететін – солға, оңға, жоғары және төмен – қосу белгісіне ұқсайды. Ол алғашқы Nintendo Entertainment System-нен бері пайда болды және содан бері барлық Nintendo жүйелерінде кездеседі. Жаңа консоль контроллерлерінің тағы бір мүмкіндігі – 360 градусқа бұрылуға мүмкіндік беретін аналогты таяқшалар. Көбінесе камера бұрышын басқару үшін қолданылады, мақсаты – ойыншыға кез келген бағытты пайдалану арқылы толық бақылауды беру. Аналогтық басқару элементтері алғаш рет 1970-ші жылдардағы консольдарда джойстик деп аталып пайда болды, ал Nintendo 64 арқылы консольдік жүйелерде қайтадан қолданысқа енді. Аналогтық таяқшалар содан бері барлық заманауи консольдарда қолданылып келеді. Wii Remote-та аналогтық таяқша жоқ, бірақ ол Wii консолімен бірге келетін Nunchuk қосымшасында бар. Бағытты басқарудың ең соңғы жетістігі – еркін қозғалыспен басқару. Wii Remote және Nunchuk-тағы акселерометрлерді пайдаланып, кез келген бағыттағы үдеуді анықтауға және өлшеуге болады. Бұл әлі де басқару схемасының жаңа түрі және Wii-де, сондай-ақ PlayStation 3-тің SIXAXIS контроллерінде, еңіс сезгіші бар PlayStation Move контроллерінде толыққанды пайдаланылады. Бағытты басқару элементтері контроллерлердің маңызды бөлігі болғанымен, әдетте контроллердің алдыңғы немесе үстіңгі жиектерінде (қайырықтарында) орналасқан батырмалар түріндегі жалпы кіріс элементтері де бар. Бұл батырмалар әдетте түс, пішін немесе әріп арқылы белгіленеді. Батырмаларды секіру немесе қарапайым соғыс шабуылын орындау сияқты қарапайым әрекеттер үшін қолдануға болады, бірақ оларды жекпе-жек өнерінің шабуылдары сияқты маневрлердің комбинацияларын жасау үшін де пайдалануға болады. Super Nintendo жүйелерінен бастап, контроллердің иығындағы батырмалар кең таралды. Xbox жүйелерінің (және Sega Dreamcast) жағдайында, иық батырмалары қарудың құрсауыншасына ұқсас пішінге ие және солай қолданылады.

The most common accessory for video game consoles are the controllers used to play the games. The controllers have evolved since the day of Pong and the spinner. Now there are direction controls as well as many types of other inputs. One type of directional control is the directional pad or D Pad. The D Pad is designed to look like an addition sign with each branch being one of the four cardinal directions; left, right, up, and down. It has been around since the original Nintendo Entertainment System, and has been in every Nintendo system since. Another feature in the recent console controllers are the analog sticks, used for 360ْ directional control. Often used for camera angle control, the idea is to give the player full control by allowing any direction to be used. The analog controls made their first appearance in the 1970s consoles under the name joystick; they made a reappearance in console systems with the Nintendo 64. Analog sticks have been used in every modern console since. There is no analog stick on the Wii Remote, but it is present on the Nunchuk attachment bundled with the Wii console. The most recent development in directional controls is free motion control. Using accelerometers in the Wii Remote and Nunchuk, acceleration in any direction can be detected and measured. This is still a new type of control scheme and is fully taken advantage of in the Wii as well as the PlayStation 3's SIXAXIS controller, and PlayStation Move controller that has tilt detection. While directional controls are one important part of controllers there are also general inputs, usually in the form of buttons either on the front or on the tope edges (shoulders) of the controller. These buttons are simply designed usually labeled either by some color, shape, or letter identification. The buttons can be used for simplistic one action ideas like jumping or performing some kind of generic mêlée attack, but they can also be used to string together combinations of maneuvers like a martial artist's attacks. In systems beginning with the Super Nintendo, buttons on the shoulders of the controller have become commonplace. In the case of the Xbox series of systems (and Sega Dreamcast), the shoulder buttons are shaped and used more like a gun trigger.

Жады құрылғылары

Бастапқыда консоль ойындарында ойынмен байланысты деректерді сақтауға арналған қосымша жад болмаған. Nintendo Entertainment System нарықта болған кезде, шектеулі сандағы ойын файлдарын сақтай алатын, батареямен қамтамасыз етілген картридж ойындары пайда болды. PlayStation-ның алғашқы нұсқасы шыққанда, ол сыртқы жад көзін қолдады, ол жад картасы деп аталды. Оның мақсаты – ойын күйі немесе ұпай жинауы сияқты ойындар туралы маңызды ақпаратты сақтау болды. Бұл жад картасы EEPROM типіндегі жадты пайдаланды. Осы карталарды ойын барысында кеңінен қолдануды және сақталуға тиіс деректердің әртүрлі көлемін қамтамасыз ету үшін үлкен жад карталары жасалды. Басқа консольдер де жад карталарын қабылдады, мысалы, Sega Dreamcast, оның жад картасы Visual Memory Unit немесе VMU деп аталды. Dreamcast-тің жад бөлімі ерекше болды, себебі оның монохромды LCD дисплейі, бағыттайтын панелі (D-pad) және екі түймесі болды. Ресми жад карталарынан әлдеқайда арзан және үлкен карталарды ұсынатын үшінші тарап жад карталарының кең нарығы пайда болды. Кейбір ерекше үшінші тарап карталарына картаға қол жеткізу үшін қосымша бағдарламалық жасақтама немесе, мүмкін, картадағы деректерді сығып, сыйымдылығын арттыру қажет болды. Xbox жүйесі консольдер үшін жаңа дерек сақтау түрімен бірге сатылды: ақпаратты сақтауға арналған ішкі қатты дискі. Қатты дискінің көлемі 8 ГБ болды және ол жай ғана жад құрылғысы ретінде емес, ойын деректерінің бір бөлігін буферлеу үшін, жүктеу уақытын қысқарту үшін ойынмен бірге қолданылды. Сондай-ақ, қатты дискіде Xbox Live қызметінен жүктеп алынған мазмұн сақталды. Xbox-тың бұл тәжірибесінен кейін PlayStation 2-де Final Fantasy XI ойынында кейіпкер деректерін сақтау үшін қолданылатын қатты дискі аксессуары пайда болды. Жаңа буын ойын консольдерінде PlayStation 3 консольдің сатып алынған моделіне байланысты әртүрлі көлемдегі қатты дискімен бірге келеді: 20 ГБ, 40 ГБ, 60 ГБ және 80 ГБ модельдері немесе PS3 Slim үшін 120 ГБ немесе 250 ГБ. Xbox 360 20 ГБ қатты дискімен шығарылды. Пайдаланушылар HD мазмұнына байланысты орын жетіспеушілігіне шағымданғаннан кейін, Microsoft өзінің Elite моделімен бірге 120 ГБ дискіні шығарды және оны жеке сатуға да қойды.

Originally console games had no additional storage memory for saving game related data. During the Nintendo Entertainment System's time on the market, battery backed cartridge games that could retain a limited number of game files were introduced. When the original PlayStation was released it included support for an external memory source, called a memory card. Its purpose was to store important information about the games, such as game states or scoring info. That memory card used a memory of type EEPROM. To support the growing use of these cards in normal game play and the different amounts of data to be saved, larger memory cards were created. Other consoles also adopted the use of memory cards, such as the Sega Dreamcast, whose memory card was called the Visual Memory Unit or VMU. The Dreamcast's memory unit was unique in that it had a monochrome LCD display, a D pad, and two buttons. A large third party memory card market also sprung up, offering cards that were often much cheaper and larger than the official released memory cards. Some unique third party cards required extra software to access the cards, or possibly increase the data capacity by compressing the contained data. The Xbox system was sold with a new type of data storage for consoles: an internal hard drive to store information. The hard drive was 8 GB and was used as more than just a memory device. It was used in conjunction with the games to buffer some of the game data so that loading times were decreased. The hard drive also stored downloadable content from the Xbox Live service. Since the Xbox precedent, the PlayStation 2 had a hard drive accessory used with the Final Fantasy XI game to store character data. In the new generation of game consoles the PlayStation 3 is included with one of many different sized hard drives, depending on which model of the console is purchased, the 20 GB, 40 GB, 60 GB, and 80 GB models, or 120 or 250 GB for the PS3 Slim. The Xbox 360 launched with a 20 GB hard drive. After users started to complain of lack of space due to HD content, Microsoft released a 120 GB drive bundled with their Elite model, and available for individual sale.

Аудио/видео кәбілдер

Консольдік жүйелер телевизорда ойнатылады. Сондықтан жүйелер өңдеген ақпаратты экранға шығару және дыбысты дыбыс жүйесі арқылы беру үшін мүмкіндіктерге ие болуы керек. Алғашқыда бұл антенналық қосқыш арқылы жасалды. Кейіннен бұл коаксиалды кабельге, яғни RF ұлағышына ауыстырылды. Ол дыбыс және бейне сигналдарын бір кабель арқылы жіберді. Дегенмен, қазіргі заманғы жүйелер мүлдем басқаша. Барлық жаңа жүйелер енді салалық стандарттарды қолданады. Олардың бірі – RCA құрама кабельдері, бір видео және сол және оң дыбыс сигналдары үшін. Видео ұлағышы әдетте сары түсті, ал сол және оң дыбыс ұлағыштары тиісінше ақ және қызыл түсті болады. Жаңа жүйелер енді HD мазмұнына және HD сапасында көрсетуге бағытталғандықтан, жаңа типтегі кабельдік қосылымдар қажет. Негізгісі – RGB форматындағы компоненттік кабельдер. RGB – қызыл, жасыл және көк түстердің аббревиатурасы. Бұл HD кабельдерінің ең қарапайым түрі. Ол бейне үшін үш кабельді, ал дыбыс үшін екі кабельді пайдаланады. HD сигналдарын беруге арналған ең жаңа кабельдер – Жоғары Сапалы Мультимедиалық Интерфейсі немесе HDMI кабельдері. HDMI кабельдері бір кабель арқылы бейне және дыбыс сигналдарын жібереді. Ең маңыздысы, берілетін ақпарат – цифрлық сигнал. Басқа кабельдер аналогты сигналдарды пайдаланады, сондықтан заманауи жүйелер аналогқа түрлендіріліп, содан кейін қайтадан цифрлыққа айналуы керек. Бұл түрлендірулер кезінде ақпарат көбінесе жоғалады, сондықтан HDMI сигналды цифрлық күйде сақтайды, нәтижесінде ақпараттың жоғалуы азаяды және сигнал бастапқы көзіне жақын болады. Бұл кабельдер мен сигналдар әлі толыққанды пайдаланылмаған, және олар негізінен 1080p сигналдары үшін ғана қажет.

Істер

Қазіргі заманғы бейне ойындар нарығының арқасында, үйге және портативті ойын жүйелері үшін көптеген қоршаулар қол жетімді. Портативті құрылғылар көбінесе сыртқы ортамен жанасып, жаза тұруға бейім болғандықтан, көптеген иелері жүйелерін қорғау үшін қоршауды пайдаланады. Мұндай қоршаулардың көпшілігі жүйені қоршап тұру үшін жұмсақ төсемдермен жабдықталған, ал сыртқы қабық құлаудан немесе қоршаған ортаның зиянды әсерінен қорғайды. Кейбіреулері төсемдердің мөлшерін азайтып, жұқарақ және ықшам қоршау жасайды. Көлемді қоршаулар әдетте жақсырақ қорғаныш пен ойындар мен аксессуарларға арналған кеңірек орын ұсынады, бірақ олар тым үлкен болуы мүмкін және оларды қалтаға немесе кішкентай сөмкеге салу қиын. Үй консольдері үшін де қоршаулар бар, бірақ олар аздау. Үй консольдерінің қоршаулары көбінесе рюкзак немесе портфель түрінде жасалады және жүйеге, кабельдерге, контроллерлерге және көбінесе бірнеше ойынға сыяды. Бұл ойыншыларға дәстүрлі түрде жылжымайтын жүйелерді оңай тасымалдауға және оларды мобильдірек етуге мүмкіндік береді. Үй консольдық бейне ойындар DVD дискісі сияқты қоршаудың ішінде жеткізіледі. Портативті құрылғылар кішкентай форматты пайдаланады, бірақ екеуі де әдетте нақты ойын медиасынан үлкен. Сондықтан, тек ойын медиасын сақтауға арналған қоршауларды табуға болады, бұл орынды үнемдеуге және дискілерді немесе картридждерді сыртқы ортадан немесе дұрыс сақталмауынан қорғауға көмектеседі. Олар бір немесе бірнеше ойынды сыйдыра алады. Көлемді қоршаулар мен папкалар ойыншының барлық жинағын сақтауға мүмкіндік береді.

Бағдарламалық қамтамасыз ету құралдары

Видео ойын жүйесіне арналған көптеген бағдарламалық жабдықтар, кәсіби ойын компаниялары жасаған ойындардың өзі болып табылады. Бірақ соңғы жүйелердің кейбіреулерінде, қолдан жасалған ойындар, «homebrew» деп аталады, жасалып, көпшілікқа таратылады. Xbox 360 жүйесінде пайдаланушылар өз контентін жасау және тарату үшін XNA деп аталатын ресми құралдар бар. Бұл туралы Microsoft, Xbox Live Marketplace-ті жариялағаннан кейін хабарлады. Nintendo DS портативті ойын жүйесінде тағы бір түрі «homebrew» кең таралған. Сыртқы аппараттық құрылғы арқылы, ойындарды іске қосу үшін қолданылатын ішкі бағдарламалық қамтамасыз ету, яғни BIOS, жаңадан жазылады. Стандартты BIOS-ты ресми емес BIOS-қа алмастыру, пайдаланушы жасаған контентті ойнатуға мүмкіндік береді. Бұл ойындар ескі ойындардың қарапайым түрлерінен бастап, жаңа идеялар мен ойындарға дейін алуан түрлі болады. Sony сондай-ақ, Linux-ты орнатуға рұқсат беріп, жаңа PlayStation 3-те қолдан жасалған контентке мүмкіндік берді. Linux көптеген түрлі контентті ойнатуға мүмкіндік береді. Linux-тың ашық кодты әдістері, егер пайдаланушылар қажетті бағдарламалық жасақтаманы жазса, PS3-те кез келген нәрсені ойнатуға болады. Бағдарламалық қамтамасыз етуді ойнатуға мүмкіндік беретін нәрсе тек бағдарламалық қамтамасыз ету ғана емес. «Modchip» деп аталатын аппараттық құралдар жүйеге көптеген өзгерістер енгізуге мүмкіндік береді. Бұл чиптерді орнату үшін жүйенің корпусын ашып, схемаларға қосу қажет болғандықтан, олар кепілдікті жоққа шығарады және кейбір компаниялар оларды заңсыз деп санайды. Көптеген «modchip» ойындардың заңсыз көшірмелерін ойнату үшін жасалған. Олар жүйеде әдетте жоқ аппараттық құралдарға қол жеткізуге де мүмкіндік береді. Жалпы алғанда, «modchip» қызықты әсерлер қоса алады, бірақ жүйенің бұзылуы, дұрыс орнатылмауы және заңдық мәселелер сияқты көптеген қиындықтарға әкелуі мүмкін.

Үшінші тарап пен бірінші тарап

Ойын аксессуарлары екі түрге бөлінеді: бірінші тараптан шыққан немесе үшінші тараптан шыққан. Бірінші тараптың аксессуарлары көбінесе олардың құнына сәйкес келмейді, қымбатқа түседі. Сондықтан көптеген компаниялар бірдей функцияларды атқаратын ұқсас өнімдерді шығаруға маманданған. Мұндай өнімдердің көпшілігі ұқсас, бірақ арзан. Олардың төмен бағалы болуының бірнеше себебі бар. Атап айтқанда, бұл компаниялар лицензиялық төлемдерден құтылуға және дамытуға кеткен бірдей шығындарды болдырмауға мүмкіндік алады, соның арқасында ақша үнемдейді. Сонымен қатар, олар аксессуарларды өндіруде сапасы төмен материалдарды пайдаланады, бұл оларды арзанрақ етеді, бірақ көбінесе олар нашар және сенімсіз болады. Үшінші тараптың аксессуарларының тағы бір ерекшелігі – тиімдірек құны. Бірінші тараптың аксессуарлары көбінесе тек бір нұсқада ғана шығады, мысалы, тек бір түрі ғана контроллер болады, ал көптеген үшінші тарап компаниялары бастапқы өнімді жетілдіріп, жаңа мүмкіндіктер қосады. Мысалы, Sony екі есе көбірек сыйымдылыққа ие жад картасын алғашқы болып шығарған жоқ. Керісінше, көптеген үшінші тарап компаниялары мұндай өнімді бірінші болып шығарып, одан көп сату жасады.

Қосымша құралдардың дамуы

Ең басты трендтердің бірі – барлық нәрсені сымсыз ету. Көптеген жүйелер алдыңғы және артқы жағынан сымдармен жабдықталған. Жүйеге қосылған кабельдер көп болмаса да, егер жүйе теледидар және аудио жүйелеріне жақын орналасса, кабельдер өте көп және ретсіз болуы мүмкін. Көптеген аксессуарларды сымсыз ету арқылы мақсат – қалыптасқан тәртіпсіздікті азайту. Сымсыз аксессуарлардың бір мәселесі – қуат. Қазіргі уақытта аксессуарлар үшін сымсыз қуат көзі жоқ. Сондықтан, көбінесе қандай да бір батареялар қажет болады. Бұл мәселе аксессуардың қалыпты жұмыс істеуі үшін қажетті қуат мөлшерімен, сондай-ақ сымсыз байланысты сақтау үшін қолданылатын компоненттермен байланысты болуы мүмкін. Көбінесе осы батареялардың қуатты тұтынуы қатты болуы мүмкін, сондықтан осы құрылғыларды қайта зарядталатын батареяларсыз қуаттандыру тиімді болмайды. Бұл мәселенің шешімі – қайта зарядталатын басқару станциясы. Тағы бір дамып келе жатқан тренд – нақты бір ойынға арналған ерекше контроллерлер. Мысалы, Red Octane’s Guitar Hero ойыны үшін жақында шыққан гитара контроллері. Бұл контроллерлер ерекше, себебі оларды тек бір ойынмен ғана пайдалануға болады. Стандартты ойын контроллерлерін көптеген ойындармен қолдануға болады, сондықтан тек бір ойынға арналған контроллер интуитивті емес сияқты көрінеді. Дегенмен, Guitar Hero сияқты танымал ойындар үшін контроллер үшінші тараптан да көшірмелер жасалуы мүмкін. Toys to Life ойындары ойыншыға физикалық ойыншықтарды ғана емес, сонымен қатар жақын қашықтықтағы байланыс немесе бейне тану арқылы ойын тәжірибесінің бір бөлігі ретінде қызмет ететін ойыншықтарды ұсынады. Сымсыз технологияның кеңінен қолданылуымен күшейтілген бір мәселе – ойын жүйесінің кейбір аспектілерін басқару үшін пайдаланушы әлі де тұрып, орнынан қозғалуға мәжбүр. Бұл мәселені шешу үшін көптеген соңғы консольдер құрылғыны қашықтан қосуға, сөндіруге және қайта іске қосуға мүмкіндік беретін мүмкіндіктермен жабдықталған.