Кіріспе

АҚШ пен Беларусь арасындағы мемлекетаралық қатынастар 1991 жылы Беларусь КСРО құрамында болғаннан кейін, Кеңес Одағының таралуымен басталды. Бірақ, АҚШ-тың Беларусь адам құқықтарын бұзуда деген айыптауларына байланысты қарым-қатынастар ушықты. Беларусь тарапы АҚШ-ты өз ішкі істеріне араласумен айыптады. 2008 жылы Беларусь өзінің елшісін Вашингтондан қайтарып алды және АҚШ елшісінің Минскіні тастап кетуін талап етті. 2012 жылғы АҚШ-тың әлемдік көшбасшылық туралы баяндамасына сәйкес, белорустардың бар болғаны 20%-ы АҚШ көшбасшылығын қолдайды, 30%-ы қолдамайды, ал 50%-ы бейтарап. Бұл көрсеткіш Еуропада сауалнамаға қатысқан елдер арасында төртінші ең төмен рейтингті құрайды.

1991 жылдан 2000 жылға дейін

1991 жылы 25 желтоқсанда АҚШ Беларусь Республикасының тәуелсіздігін мойындады, ал 28 желтоқсанда Беларусь пен АҚШ дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. 1992 жылдың 31 қаңтарында Минскіде АҚШ елшілігі ресми түрде ашылды. 1993 жылы Вашингтонда Беларусь елшілігі ашылды. Беларусь Премьер-Министрі Вячеслав Кебич 1993 жылы 26 қазанда АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уоррен Кристоферді қабылдады, ол жаңа президенттік сайлау өткізуге уәде берді. 1994 жылдың 15 қаңтарында АҚШ Президенті Билл Клинтон 6 сағаттық мемлекеттік сапармен Минске келді. Бұл сапар Беларусь Ресейге кеңестік ядролық қаруларын беруге келіскендігі үшін көрсетілген алғыс ретінде қарастырылды. Ол Минск ұлттық әуежайында төраға Станислав Шушкевичпен кездесті, содан кейін Клинтон Жеңіс алаңына гүл шоғын қойып, Ғылым академиясында жастармен кездесті, сондай-ақ Курапатыға барды (Минск қаласының шетіндегі орманды аймақ, онда Ұлы тазалау кезінде НКВД-ның қолынан көптеген адамдар қаза тапты). Билл Клинтон, сондай-ақ Бірінші ханым Хиллари Клинтон және олардың қызы Челси Педиатриялық аурухана №4-ке барған кезде ауруға шалдыққан балалармен кездесті. АҚШ Беларусьті Халықаралық валюта қорымен (ХВҚ) макроэкономикалық тұрақтандыру бағдарламасы және оған байланысты реформалар бойынша келісімдер жасасуға және оларды сақтауға, сондай-ақ жекешелендіруді күшейтуге және бизнес пен инвестициялар үшін қолайлы жағдай жасауға ынталандырды. Беларуське американдық тікелей жеке инвестициялар тартылғанімен, реформалардың баяу қарқынына байланысты оның дамуы салыстырмалы түрде жай болды. 1992 жылдың маусымында Шетелдік жеке инвестициялар корпорациясы туралы келісімге қол қойылды, бірақ 1995 жылдан бері Беларусь келісімдегі міндеттемелерін орындамағандықтан тоқтатылды. Беларусь АҚШ инвестициялары үшін Экспорт-импорт банкінің қысқа мерзімді қаржыландыру сақтандыруына құқылы, бірақ қолайсыз бизнес-климаттың салдарынан ешқандай жоба басталмады.

2001 жылдан 2004 жылға дейін

2001 жылдың қыркүйек айының басында АҚШ Беларусьті соңғы сайлаудағы бұзушылықтарға байланысты айыптады, нәтижесінде Александр Лукашенко қайта сайланды. Бірақ бұл сын тез тоқтатылды, себебі екі күннен кейін АҚШ 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі терактілерге ұшырады. Ирактағы бостандық операциясы барысында, бірнеше американдық барлау агенттіктері Беларусьті құлатылған Саддам Хусейн мен оның ұлдары Удай мен Кусейге тынығуға жағдай жасағаны үшін айыптады. Нақты бір дәлел ретінде 2003 жылдың сәуір айында Бағдад әуежайы басып алынғаннан кейін табылған Ирак астанасы Бағдадтан Беларусь астанасы Минскіге жасалған жүк рейсі ұсынылды. Кейбір ақпарат көздері Лукашенконың Саддаммен жақын байланыста болғанын және Саддамның Ирактан Беларуське қашуды ойластырғанын мәлімдеді. Бірақ Саддам 2003 жылдың желтоқсан айында Иракта табылды, ал оның ұлдары бірнеше ай бұрын Иракта қаза тапқан болатын. Беларусь пен АҚШ арасындағы қарым-қатынас 2004 жылы Конгресс бірауыздан Беларусь демократиясы туралы заңды қабылдағаннан кейін одан әрі шиеленісті, Беларусь үкіметі бұл заңның Беларусьтің ішкі істеріне араласу деп санайды.

2019 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2019 жылдың 29 тамызында Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Джон Болтон Минскіде Лукашенкомен екі ел арасындағы қарым-қатынасты жақсартуды талқылау үшін кездесті. 2020 жылдың 1 ақпанында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Майк Помпео 26 жылдан кейін алғаш рет Беларуське Ресейдің энергиямен жабдықтауды тоқтату туралы шешімінен кейін американдық көмек ұсыну үшін келді. 2020 жылдың шілдесінде Сыртқы істер министрінің орынбасары Олег Кравченко Беларусьтің АҚШ-тағы елшісі болып тағайындалды. 2020 жылдың тамызында Беларусь президенті Александр Лукашенко қауіпсіздік күштері АҚШ азаматтарының "кейбіреуін" ұстағанын, елде президент сайлауына бірнеше күн қалғанда мәлімдеді. Сөйлеген сөзінде Лукашенко Беларусь "гибридтік соғыстың" құрбаны болғанын және "әр тараптан да қиындықтар күтуіміз керек" деді. 2020 жылғы президенттік сайлаудан кейін Мемлекеттік хатшы Помпео сайлаудың "еркін және әділ" өтпегеніне қатты алаңдаушылық білдірді. Ол сондай-ақ, Беларусь қауіпсіздік күштерін азаматтардың бейбіт жиналу құқығын құрметтеуге, күш қолданудан бас тартуға және негізсіз ұсталғандарды босатуға шақырды. 2021 жылдың мамыр айында АҚШ және басқа елдер Ryanair 4978 рейсін Беларусь аумағына қонуға мәжбүрлеген Беларусь билігін айыптады. 2022 жылдың 28 ақпанында АҚШ Украинадан алынған хабарламаларға сәйкес, Беларусьтің Украинаны басып алуға Ресеймен бірігуге дайындалып жатқанына байланысты Беларусьтегі елшілігінің жұмысын тоқтатты.

Дипломатиялық өкілдіктер

Беларусь елшілігі Вашингтон қаласында, 1619 Нью-Гэмпшир даңғылы, Солтүстік-Батыс, Дупон Сёркл ауданында орналасқан. Елшілік Нью-Йорк қаласында Бас консулдықпен де жұмыс істейді. Уақытша сенімді тұлға – Дмитрий Басик.