Кіріспе
Қолдағы ойын консолі
GP2X – Оңтүстік Кореяның GamePark Holdings компаниясы жасаған Linux негізіндегі қолдағы бейне ойын консолі және портативті медиа плеер. Ол 2005 жылдың 10 қарашасында тек Оңтүстік Кореяда ғана шығарылды. GP2X үйде ойын жасаумен айналысатын және коммерциялық әзірлеушілерге арналған. Ол Neo Geo, Mega Drive/Genesis, Master System, Game Gear, Amstrad CPC, Commodore 64, NES, TurboGrafx 16 және MAME сияқты ойын консольдерінің эмуляторларын іске қосу үшін жиі қолданылады.
Шолу
GP2X музыка мен бейнелерді ойнату, фотосуреттерді қарау және ойындар ойнау үшін жасалған. Ол ашық архитектураға (Linux негізінде) ие болды, бұл кез келген адамға бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуге және іске қосуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, жаңартылатын микробағдарламаның арқасында болашақта қосымша мүмкіндіктер (мысалы, жаңа медиа форматтарын қолдау) қосылуы мүмкін еді. GP2X-тің кең таралған қолданылуы – эмуляторларды іске қосу болды, ол GP2X-те басқа жүйенің ойындарының бағдарламалық жасақтамасын пайдалануға мүмкіндік береді.
Тарих
GP32 2001 жылы шыққаннан кейін көп ұзамай, оның жасаушысы Game Park келесі қолға ұсталатын құрылғыны жобалай бастады. Компания ішіндегі осы жүйенің бағыты туралы дау-жанжал көптеген қызметкерлерді өздерінің GamePark Holdings компаниясын құруға итермеледі. Олар GP32-нің жалғасы ретінде қарастырған 2D негізделген қолға ұсталатын жүйені шығаруды көздеді. GamePark Holdings GP32-нің бұрынғы дистрибьюторларымен және әзірлеушілермен жаңа құрылғының техникалық сипаттамаларын және оны қалай насихаттау керектігін анықтау үшін келіссөздер жүргізді. Сеул қаласында (Корея) өткен кездесулерде жаңа консольдің соңғы дизайны бекітілді. Консольдің алғашқы атауы GPX2 болды. Бірақ, жапон принтері GPX-тің тауарлық белгісін бұзу мүмкіндігі болғандықтан, бұл атау соңғы нұсқа ретінде қолданылмады. 2005 жылдың 3 тамызында жаңа атау іздеу конкурсы жарияланды. Барлығы шамамен 1500 атау ұсынылды. Байқаудың жеңімпазы Мэтт Бакс болды, ол GP2X атауын таңдады. Ол үшін оған GP2X консолі тегін берілді, бірақ сыйлықты жеткізу кешіктірілді. GP2X бірнеше шағын аппараттық жаңартулардан өтті, ең бастысы – Бірінші нұсқадан Нормальдық нұсқаға және Нормальдық нұсқадан MK2 нұсқасына көшу болды. Сондай-ақ, 2007 жылдың 30 қазанында күтілгеннен бұрын "F200" деп аталатын жаңа нұсқа шығарылды, ол сенсорлық экран және басқа да өзгерістермен жабдықталған. 2006 жылдың 23 тамызында GP2X Америка Құрама Штаттарындағы онлайн дистрибьютор арқылы сатуға түсті. 2006 жылдың 16 қазанына қарай GP2X-тен 30 000 дана сатылған. 2008 жылдың 31 тамызында Gamepark Holdings компаниясының бас директоры неміс GP2X дистрибьюторы Майкл Мрозектің (EvilDragon) айтуынша, 60 000 GP2X құрылғысы сатылған. 2009 жылы Korea Times басылымы GP2X-тен 60 000-нан астам дана сатылғанын хабарлады. 2008 жылдың 26 тамызында GamePark Holdings GP2X-тің ізбасары "Wiz" екенін жариялады. 2008 жылдың 1 қыркүйегінен бастап Vocamaster компаниясы GP2X нұсқасын Кореяда сатуды жалғастыруда, ол ағылшын тілін үйренгісі келетін корейлерге арналған. Шындығында, Ұлыбританиядағы GP2X ресми дистрибьюторы Крейг Ротвеллдің мәлімдемесіне сәйкес, бүгінгі күнге дейін сатылған GP2X құрылғыларының көп бөлігі Vocamaster арқылы ағылшын тілін оқыту құралы ретінде сатылған.
Кеңейту мүмкіндігі
GP2X құрылғысының негізінде кеңейту "EXT" порты болды, оған түрлі арнайы кабельдер (USB хосты, теледидарға шығару және т.б.) немесе қосымша блоктар қосылуға болатын. Бұл GP2X құрылғысына төрт USB құрылғысын тікелей қосып, пайдалануға мүмкіндік берді. Осы интерфейс арқылы қолданылатын мүмкіндіктерді драйверлердің болуы ғана шектейді. GP2X-ті кеңейтуге арналған коннекторды жеке табу қиын, бірақ ол басқа да құрылғыларда қолданылады. Samsung e810/e730 және LG U8110/20/30/36/38 ұялы телефондарының деректер кабельдері, сондай-ақ ресми GP2X TV Out адаптері сәйкес келеді. Бұл коннектор авторлық құқықпен қорғалмаған, оның сипаттамалары толығымен ашық, бұл өздігінен кабель жасауға ынталандырады.
Теледидар шығысы
GP2X сонымен қатар, EXT портына қосылатын арнайы кабель арқылы теледидарға шығаруды қолдады. Бұл GP2X экранына сыйдыру үшін көшірілген бейнелерді теледидарда түпнұсқа ажыратымдылықта ойнатуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, бағдарламалық жасақтаманы экранның орнына жоғары ажыратымдылықтағы теледидарда көрсетуге болады. Барлық бағдарламалық қамтамасыз ету мұны тікелей қолдамайды, бірақ барлық қолданбаларда теледидарға шығару мүмкіндігін қосатын үшінші тараптың бағдарламалық жасақтамасы бар. Бұл фондық процесті іске қосу арқылы іске асырылады.
Қуат
GP2X сыртқы қуат көзінен жұмыс істемейтін болса, 2 АА өлшемді батарея қажет етеді. Ток көп жұмсалатындықтан, GP2X-те стандартты сілтілі батареялар ұзаққа шыдамайды; NiMH немесе литий батареяларын пайдалану ұсынылады. Батареяның қызмет ету мерзімі атқарылатын жұмыстың түріне байланысты өзгереді және сілтілі батареяларды пайдаланғанда 10 минуттан, ал жоғары сыйымды NiMH батареяларын пайдаланғанда 6 сағаттан астам уақытқа дейін созылуы мүмкін. Музыка тыңдағанда, артқы жарық пен дисплейді өшіру арқылы қуатты үнемдеуге болады. GP2X-те сыртқы қуат көзі үшін ұя бар. Ол стандартты орталыққа жерделген (теріс орталық) қосылысы бар 1А 3.3В тұрақты токпен (DC) жұмыс істеуі керек. Қуат көзі реттелген болуы тиіс, себебі кернеудің кенет өсуі құрылғыға қайтымсыз зақым келтіруі мүмкін.
Сақтау
GP2X-тің негізгі сақтау құрылғысы Secure Digital картасы болып табылады, оны құрылғының жоғарғы жағындағы ұяшаға орналастыруға болады. Ескі фирмалық бағдарлама SD карталарын 4 ГБ дейін ғана қолдайтын. SD карталар FAT16, FAT32 (32-сі сенімдірек) немесе ext2 форматында болуы керек. GP2X-те 64 МБ ішкі флэш-жад сақтағышы бар, оның 32 МБ пайдаланушы деректері үшін қолданылуы мүмкін. 4.0 нұсқасынан бастап GP2X F200 жаңа SDHC стандартын қолдайды және енді 64 ГБ дейінгі SDHC карталарымен жұмыс істейді.
Үдемелі соғу
GP2X-тегі екі ARM процессорын бағдарламалық тұрғыда олардың номиналды жылдамдығынан артық жүктеуге болады. Оверклок арқылы қол жеткізілетін ең жоғары жылдамдық жүйеге қарай өзгереді, шамамен 50 жүйенің 1-і 300 МГц-тен асып кетеді, ал қалғандары тіпті 240 МГц-ке де жетпейді (көптеген жүйелерді 240 МГц-тен жоғары жиілікте ешқандай мәселесіз арттыруға болады. Олардың ең жоғары жылдамдығы 266 МГц деп жарияланған.)
Бағдарламалық жасақтама
GP2X-те бағдарлама жасауға қажетті құралдар тегін қолжетімді болғандықтан, GP2X үшін көптеген бағдарламалық қамтамасыз етулер бар, олардың көпшілігі ақысыз. Қолжетімді бағдарламалық қамтамасыз етулердің түрлеріне эмуляторлар, ойындар, жеке көмекші (PDA) қолданбалары және мультимедиалық ойнатқыштар жатады.
Тіркелген бағдарламалық қамтамасыз ету
GP2X құрылғысының бағдарламалық жасақтамасына бірнеше бағдарлама тікелей енгізілген. Олардың ішінде музыка мен бейнелерді ойнатуға арналған MPlayer нұсқасы, суреттерді қарау құралы, электрондық кітап оқу құралы (экранға стандартты мәтіндік құжаттардың мазмұнын шығара алады) және кез келген жыпылықтауды болдырмау үшін LCD экранының жаңару жиілігін реттеуге арналған қосымша құрал бар. Тағы да бірнеше қолданбалар бар (бірақ оларға меню арқылы тікелей қол жеткізуге болмайды): файлдарды Windows желілік файлдарды бөлісу протоколы арқылы құрылғыға жіберу үшін Samba сервері; веб-беттерді ұсыну үшін HTTP сервері; файлдарды берудің тағы бір әдісі – FTP сервері; және құрылғыдан тыс жерден тікелей командалық қатарға қол жеткізуге мүмкіндік беретін telnet қатынасы. Бұл серверлер құрылғыға орнатылған USB желілік мүмкіндіктерін пайдаланады, бұл GP2X құрылғысын компьютер арқылы кеңірек желіге қосуға мүмкіндік береді. Жаңа GP2X F200 моделінде мұндай желілік бағдарламалардың ешқайсысы қолдау көрсетілмейді. 3.0.0 нұсқасының бағдарламалық жасақтамасы NAND жадына 5 ойын алдын ала орнатылған күйде келеді. Олар: Payback (демо), Noiz2sa, Flobopuyo, SuperTux және Vektar (тегін нұсқа). Бұл бағдарламалық жасақтама қазіргі кезде жаңа GP2X құрылғыларымен бірге жеткізіледі.
Эмуляторлар
GP2X үшін көптеген эмуляторлар бар, олар сізге басқа жүйелерге арналған бағдарламалық қамтаманы GP2X-те іске қосуға мүмкіндік береді. Көптеген эмуляторлар бағдарламалық қамтаманың көп бөлігін мінсіз және қалыпты жылдамдықпен іске қосады, бірақ кейбіреулерінде жылдамдыққа немесе дыбысқа байланысты әртүрлі мәселелер болуы мүмкін. Көрікті эмуляторлардың қатарында Neo Geo эмуляторы GnGeo; Game Boy және Game Boy Color эмуляторлары GNUboy2x; түрлі аркада автоматтарының эмуляторы MAME; Master System, Game Gear және Mega Drive/Genesis эмуляторлары DrMD; Super NES ойындарын эмуляциялайтын SquidgeSNES және PocketSNES; Mega Drive және Sega CD ойындарын эмуляциялайтын Picodrive; PlayStation ойындарын эмуляциялайтын psx4all бар. Сондай-ақ, Atari 2600 үшін жасалған Stella эмуляторы да GP2X-ке көшірілген.
Ойындар
GP2X Sony PSP немесе Nintendo DS сияқты басқа қолға ұсталатын консольдарға қарағанда әлдеқайда аз қолдаушыға ие болғандықтан, оған арналған коммерциялық ойындар өте сирек. Vektar, Payback, Quartz², ретровирус RTS, Wind and Water: Puzzle Battles және Blazar GP2X үшін коммерциялық ойындар ретінде жарық көрді, ал Odonata және Elsewhere ойындары 2006 жылдың қазан айында тек корей таралымы үшін шығарылды. Дегенмен, GP2X-ке басқа платформалардан, көбінесе Linux-тан көптеген ойындар көшірілген (портталған). Көшiрiлген (портталған) популярлы ойындарға SuperTux және Frozen Bubble, сондай-ақ Duke Nukem 3D, Quake және Doom ойын қозғалтқыштары жатады (егер пайдаланушыда дұрыс деректер файлдары бар түпнұсқа ойынның көшірмесі болса, оларды ойнатуға болады). Сонымен қатар, GP2X бағдарламашылары бос уақытында жасаған Tilematch және Beat2X сияқты жүздеген авторлық құқығы тегін ойындар бар.
Мультимедиялық ойнатқыштар
GP2X үшін бірнеше ресми емес мультимедиялық ойнатқыштар қол жетімді, олар құрылғыға орнатылған музыка және бейне ойнатқыштардан көбірек форматтарды қолдауға арналған. Мұндай бағдарламалардың бірі – FFPlay-дің порты, ол сізге RealMedia және Windows Media форматтарының бірнешеуін ойнатуға мүмкіндік береді. MPlayer бастапқы коды жарияланғаннан бері, әртүрлі мақсаттар үшін бірнеше ресми емес нұсқалары шығарылды. Олардың бірі AAC форматындағы музыканы ойнату мүмкіндігін қосады.
Музыкалық шығармашылық құралдар
GP2X тегін, қолданушылар жасаған Little Game Park Tracker бағдарламасын, GP2X үшін арнайы чип-музыкант M n жасаған музыкалық трекерді бастапқыда іске қосады. Little Game Park Tracker, сондай-ақ LGPT немесе Little Piggy Tracker деп белгілі, үлгілерге негізделген музыка жасауға және үлгілерді әртүрлі жолдармен өңдеуге мүмкіндік береді. LGPT танымал Game Boy музыкалық трекері Little Sound DJ интерфейсін үлгі еткен. Кейіннен ол PSP, Dingoo, Windows, OS X және басқа да платформаларға көшірілді.
PDA қолданбалары
GP2X-ке екі танымал PDA жұмыс ортасы: Qtopia және GPE көшірілді. Екеуінде де веб-браузер, мәтін редакторы және т.б. сияқты түрлі бағдарламалар бар, оларды GP2X басқару элементтерімен немесе USB кабель арқылы EXT портына қосылған USB тышқан мен пернетақтасымен басқаруға болады.
Ашық кодты дамыту
SDK (программдық құралдар жиынтығы) GP2X үшін тегін және оңай қолжетімді, бұл қажетті білімі бар кез келген адамға қосымша немесе ойын жазуға мүмкіндік береді. Көптеген SDK-лар gcc кросс-компиляторы және SDL негізінде құрылған. SDL көптеген жүйелер үшін қолжетімді, бұл кодты Microsoft Windows және GNU/Linux сияқты басқа платформалармен үйлесімді етуге мүмкіндік береді. GP2X үшін Allegro ойын бағдарламалау кітапханасының және Fenix және BennuGD ойын құралдарының порттары да бар. Дамылып келе жатқан басқа кітапханалар: GP2X Linux ортасында тікелей аппараттық құрылғыларға қол жеткізуге мүмкіндік беретін Minimal Library SDK және sdk2x – кітапханалар жиынтығы және операциялық жүйе кедергі келтірмей, барлық аппаратты толық бақылау үшін Linux-тан толығымен шығуға мүмкіндік беретін бағдарлама. Қазіргі уақытта gpu940 әзірленуде, ол нақты перспективалық текстуралау/жарықтандыру сияқты көптеген рендерлеу түрлерін жасай алатын жұмсақ 3D рендерлеуші. Ол GP2X-тің ARM940T процессорын пайдаланады және GP2X-тің негізгі OpenGL функцияларын іске қосуға мүмкіндік береді. 2007 жылдың қаңтар айында рендерлеушінің OpenGL функциялары 3D ролелік ойын Egoboo-ны GP2X-ке ойналатын жылдамдықпен порттауға мүмкіндік берді, ал бір айдан кейін жылдамдығы арттырылып, жарық эффектілері қосылды.
GP2X орындалатын файлдары
GP2X орындалатын файлдарының екі 3 әріпті файл кеңейтулерінің бірі бар. Ойындар үшін .ext кеңейтімі қолданылады. Олар менюдегі "Ойындар" бөлімінде тізімделген. Пайдалы құралдар .ext кеңейтіміне ие және менюдегі "Пайдалы құралдар" бөлімінде пайда болады; 3.0.0 нұсқасында олар ойындармен бірге көрсетіледі.
DRM даулары
GP2X құрылғысына DRM қосу мүмкіндігі туралы іске қосылғанға дейін пікір таластар болды. Бірақ, шығарылғаннан кейін GP2X платформасында DRM-нің ешқандай түрінің жоқ екені анықталды.