Жерónimo Корте Реал: Португалия ақыны және суретшісінің өмірі мен шығармалары
Jerónimo Corte-Real
Жерónimo Corte Real (1533-1588) – португалиялық дастан ақыны, теңіз саяхаттарымен аты шыққан Corte Real әулетінен. Африка, Азиядағы шайқастарға қатысқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеронимо Корте Реал (1533–1588) – португалдық текті ақын, эпикалық поэзияның шебері. Оны кейде португалдық Вергилий деп санайды.
Jerónimo Corte Real (1533–1588) was a Portuguese epic poet, who was of noble Portuguese stock. He is sometimes regarded as the Portuguese Virgil.
Өмір
Жеронимо Азор аралдарында дүниеге келді; 1500 және 1501 жылдары (ағалары Мигель мен Васкомен бірге) Лабрадор мен Арктика теңіздеріне саяхат жасаған Гаспар Корте Реалдың әулетінен шыққан. Олардың саяхаттары Ньюфаундленд жағалауында португалдықтардың маңызды балық аулауына жол ашты. Жастық шағында Жеронимо сол заманғы дворяндардың әдетінше Африка мен Азияда соғысқа қатысты. 1553 жылдың 18 мамырында Танжерде болған оқиғада ол қатысқан деген дәстүр бар, сол кезде Дом Педро де Менезес қаза тапты. Шамамен 1570 жылы үйіне оралғаннан кейін, ол өмірінің қалған бөлігін зейнеткерлікте өткізді. 1578 жылы ол қанжарын король Себастьянның Африкағағы қазалы жорығына беруге дайын болды. Бірақ монарх (дегенді естідім) оның жасының үлкендігіне байланысты сапардан босатып жіберді. 1586 жылы ол Эвора қаласының Мисерикордиясының провидоры (төрағасы) қызметін атқарып жүргенін көреміз. Ол Д. Луиза да Силваға үйленді, бірақ заңды мұрагерлер қалдырмады. Корте Реал әскери қызметкер болғанмен, сонымен қатар суретші және ақын да болды, ал оның "Алмас" атты суреті әлі күнге дейін Эворадағы Сан-Анто шіркеуінде сақталып тұр. Оның поэзиялық туындылары Евораның жанындағы, Валле-де-Пальма деп аталатын, оның меншігіндегі сарайда қарттық шағында жазылған деп саналады. 1588 жылдың 16 қарашасында ол Эвора қаласына жерленді.
Jerónimo was born in the Azores; from the same Corte Real family as Gaspar Corte Real, who in 1500 and 1501 (along with his brothers Miguel and Vasco) sailed to Labrador and the Arctic seas. Their voyages opened the way for important Portuguese fisheries on the Newfoundland coast. In his youth Jerónimo fought in Africa and Asia according to the custom of noblemen in that age. There is a tradition that he was present at the affair of Tangier on 18 May 1553, when Dom Pedro de Menezes met his death. Returning home, it is supposed about 1570, he spent the rest of his days in retirement. In 1578 he placed his sword at the disposal of King Sebastian for the fatal expedition to Africa. Still, the monarch dispensed him from the journey (it is said) on account of his age. In 1586 we find him acting as Provedor (chairman) of the Misericórdia of Évora. He married D. Luísa da Silva, but left no legitimate issue. Corte Real was a painter as well as soldier and poet, and one of his pictures "Almas" is still preserved in the church of S. Antão at Évora. His poetical works are believed to have been composed in his old age at the mansion on his estate near Évora, known as Valle de Palma. He was buried in Évora on 16 November 1588.
Шығармалары
O Segundo cerco de Diu (Диудің екінші қоршауы) – 21 әннен тұратын эпопея, португалдықтардың осы үнді арал бекінісін қоршауы туралы. 1574 жылы жарық көрген, 1783 жылы екінші рет басылған, ал испан тіліндегі нұсқасы 1597 жылы Алкалада жарияланған. Австриада – 15 әннен тұратын эпос, 1578 жылы испан тілінде жазылған, Австрияның Иоанны (Дон Жуан де Австрия) Лепанто шайқасында түріктерге жеткен жеңісін жұртқа жеткізеді. Король Филипп II арнауды құрметпен қабылдады және ақын Португалияға келгенде оны қабылдады. Naufrágio de Sepulveda (Сепулведаның кемесінің қазасы) – 17 әннен тұратын эпос, Оңтүстік Африка жағалауындағы қайғылы кеме апатын және Д. Мануэль де Сепулведаның сұлу әйелі мен кішкентай балаларымен бірге қаза табуын суреттейді. Бұл оқиға Камоэнстің (Lusiads, v. 46) ойлы өлеңдерін тудырды. Поэма Корте Реалдың қайтысынан кейін төрт жыл өткен соң оның мұрагерлерімен жарияланды, содан кейін екі басылым шықты. Испан тіліндегі нұсқасы 1624 жылы Мадридте, ал француз тіліндегі нұсқасы 1844 жылы Парижде жарық көрді. Auto dos quatro novíssimos do homem – 1768 жылы басылған қысқа өлең. Naufragio de Sepulveda Португалияда жоғары бағаланса да, Корте Реалдың поэзиясы уақыт сынағынан өткен жоқ. Кейінгі буынның сыншылары замандастарының бағалауын, оны кем дегенде Камоэнспен тең, тіпті одан да жоғары санайтынын растаудан бас тартты. Оның ұзақ эпостары тұрақты шабыттың жетіспеушілігінен зардап шегеді және епітеттерді шамадан тыс қолданудан бұзылған, бірақ оларда маңызды эпизодтар, күшті және көрнекті суреттемелер мен таза тіл бар. Subsídios para a biographia do poeta Jeronymo Corte Real (Évora, 1899) қараңыз; сондай-ақ Эрнесто до Кантоның отбасы туралы естеліктері Nos. 23 және 24, және доктор Соуза Витербоның «Португалиялық теңізшілердің еңбектері», II. 153 және одан кейінгі беттерді қараңыз.
O Segundo cerco de Diu (The Second Siege of Diu), an epic in 21 cantos, deals with the historic siege of that Indian island fortress of the Portuguese. First printed in 1574, it had a second edition in 1783, while a Spanish version appeared at Alcalà in 1597. Austriada, an epic in 15 cantos celebrating the victory of John of Austria (Don Juan de Austria) over the Turks at Lepanto, was written in Spanish and published in 1578. King Philip II accepted the dedication in flattering terms and visited the poet when he came to Portugal. Naufrágio de Sepulveda (The Shipwreck of Sepulveda), an epic in 17 cantos, describes the tragic shipwreck on the South African coast and the death of D. Manuel de Sepulveda with his beautiful wife and young children, a disaster which drew some feeling stanzas from Camões (Lusi ads, v. 46). The poem was published four years after the death of Corte Real by his heirs, and had two later editions, while a Spanish version appeared in Madrid in 1624 and a French in Paris in 1844. Auto dos quatro novíssimos do homem is a short poem printed in 1768. Except the Naufragio de Sepulveda, which is highly considered in Portugal, Corte Real's poetry has hardly stood the test of time, and critics of later generations have refused to ratify the estimate formed by contemporaries, who considered him, at least, the equal, if not the superior, of Camões. His lengthy epics suffer from a want of sustained inspiration, and are marred by an abuse of epithet, though they contain episodes of considerable merit, vigorous and well coloured descriptive passages, and exhibit a pure diction. See Subsídios para a biographia do poeta Jeronymo Corte Real (Évora, 1899); also Ernesto do Canto's Memoir on the family in Nos. 23 and 24 of the Archivo dos Azores, and Dr Sousa Viterbo's Trabalhos nauticos dos Portuguezes, ii. 153 et seq.