Кіріспе

АҚШ-тың Миннесота штатындағы қала

Кристал көлі – АҚШ-тың Миннесота штатындағы Блю Эрт округінде орналасқан қала. 1869 жылы құрылған. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 2 539 адамды құрайды. Манкато-Солтүстік Манкато қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі болып табылады.

Алғашқы келушілер

1853 жылы Нью-Йорк штатының Итака қаласына жақын орналасқан шағын елді мекендерден екі отбасы үйлерін тастап, батысқа қарай сапар шекті. Олардың бірі – 32 жастағы Уильям Райли Робинсон. 1854 жылдың маусым айында Робинсон мен оның серігі Люциус О. Хант Висконсин штатынан «Көк Жер» округіне келді. Робинсон мен Хант келген соң, жақын маңдағы үш көлге – Луон, Кристалл және Лилиге тап болды және олардың әсемдігіне тәнті болды. Олар отбасыларын алып қайтып, Кристалл көлі маңына қоныстанды. Бұл отбасыларға тағы екі ер адам мен олардың отбасылары – Кальвин Уэбб пен Сэмюэл Торн қосылды. Робинсон отбасы Кристалл көлінің оңтүстік жағалауында, қазіргі Робинсон үйі орналасқан жерден бірнеше метр оңтүстікке қарай, ағаш үй салып қоныстанды. Хант отбасы Лили көлінің оңтүстік жағалауында, қазіргі Қасиетті Отбасы католик шіркеуі орналасқан ағаш үйге қоныстанды. Әрбір адам бір мильге созылған және жарты миль ені бар жер участасын алды (бөлу сызығы – қазіргі Мейн-стрит), ал осы жерлерге арналған құжаттарға президент Джеймс Бьюкенен қол қойды. Уэбб Джадсон елді мекенінде қоныстанды, ал Торн Кристалл көліне иелік етті. 1862 жылғы Дакота соғысы кезінде қоныс аударушылар Манкатодағы бекініске қашып кетті. Ақырында Дакота көтерілісі басылып, қоныс аударушылар оралып, үйлерін қайтадан тұрғызды. Хант 1869 жылы кірпіштен үй салдырды, ол 1900 жылдардың ортасында бұзылды, ал оның орнында бүгінде Қасиетті Отбасы католик шіркеуі орналасқан. Робинсон 1870 жылы кірпіштен үй салды, ол әлі күнге дейін Робинсон көшесіндегі тарихи ескерткіш ретінде сақталған. Темір жол инженері, Сент-Пол қаласының генерал-майоры Джадсон В. Бишоп, қаланың атын жақын орналасқан Кристалл көлінің құрметіне атады. 1869 жылы Кристалл көлінде пошта бөлімі жұмыс істей бастады. 1869 жылдың 1 желтоқсанына қарай қалада астық сақтаушы, қонақ үй, мектеп, азық-түлік дүкені, дәріхана, теміржол дүкені, екі жалпы дүкен, шеге зауыты, ағаш ыдыс жасау шеберханасы және дәрігердің кабинеті болды. Кристалл көлі 1870 жылдың 24 ақпанында қала болып құрылды. 1870 мен 1895 жылдар аралығындағы кезең әдетте «Бидай дәуірі» деп аталады; жергілікті шаруалардың көпшілігі барлық егістік жерлерін бидай егуге пайдаланды. 1873 жылы миллиондаған шегірткелердің егіндіктерді жалмауы Кристалл көлінің экономикасына кері әсер етті. Бұл апат 1877 жылдың маусым айына дейін жалғасты, содан кейін шегірткелер қашып кетті. Қалпына келтіруге жылдар кетті, тек 1882 жылы ғана жергілікті астық сақтаушыда бидайдың жақсы көлемі қайтадан сатылды. 1879 жылы Эльмор темір жолы аяқталды, Кристалл көлі осы желі мен ескі негізгі желі арасындағы түйіспе болып табылды. Бұл темір жол Кристалл көлін Гарден-Сити, Вернон-Центр, Амбой, Виннебаго, Блю-Эрт және Эльмор қалаларымен байланыстырды. Күн сайын қала арқылы кемінде 23 пойыз өтетін. 1882 жылы теміржолдан 100 долларға жер сатып алынып, екі қабатты кірпіштен мектеп салынды. Бұл ғимарат 1895 және 1905 жылдары кеңейтілді және 1972 жылы бұзылды. Сондай-ақ 1887 жылы All Angels Episcopal Church Main және Howard көшелерінің бұрышында салынды, ол 1964 жылы бұзылды. 1890 жылы Хэмфри және Кристалл көшелерінің бұрышында Біріккен методистік шіркеу салынды. 1893 жылы Кристалл көлінің қайық клубы қазіргі Робинсон саябағында қайық павильонын салды. Қайық клубы сонымен қатар New Era атты бу кемесін іске қосты, ол көлдің оңтүстік жағалауында батып кеткен деп есептеледі. Норвегиялық лютерандар 1893 жылы Анна және Шепард көшелерінің бұрышында шіркеу салды, кейін ол Сион лютеран деп аталды. 1894 жылы Айова, Висконсин, Иллинойс штаттары мен Шотландияның Глазго қаласына ұн сататын Грайф бауырларының ұн диірменін салды. 1895 жылы Кристалл көлінде 1100-ден астам тұрғын болды. 1898 жылы Грайф ұн зауытының негізгі ғимараты мен қозғалтқыш бөлмесі арасында жаңа электр жарық станциясына орын жасалды. Электр желілерінің тіректері де жеткізіліп, 16 көше бойына орнатылды. Кристалл көлі 1898 жылдың желтоқсан айында электр қуатын алды. Уэльстік кальвинистік методистік шіркеу 1899 жылы Принс және Кристалл көшелерінің бұрышында салынды.

1900-жылдар

Грайф ағайындыларының ұн диірмені 1901 жылы өртеніп, 1902 жылы оны 1980 жылдардың соңында бұзылған Лейк Кристалл диірмен компаниясының зауыты алмастырды. Лейк Кристаллдің бірінші ұлттық банкі 1902 жылы Мейн-стритте салынды және 1920 жылдарға дейін банк ретінде қызмет етті. 1905 жылы қаладағы басты теміржол және депо Лили көлінің оңтүстік жағалауына көшірілді, қазіргі теміржол да сол жерде орналасқан. 1908 жылы алғашқы су мұнарасы салынды, оның биіктігі шамамен 110 футқа жетеді. Ол 1995 жылы бұзылды. 1919 жылдың 10 қазанында 15 Лейк Кристалл тұрғыны, Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагерлері, Джон В. Рот атындағы 294-ші Америка легионы бөлімшесін құрды. Сондай-ақ 1919 жылы Мейн-стрит жолмен жабылды және кәріз жүйесі жөнделді. "Лейк Кристалл Трибюн" газеті 1921 жылдың желтоқсанынан бастап апта сайын жариялана бастады. 1926 жылы Фред Франшер басқарған жаңа аурухана Мейн-стритте салынды. Сол жылы мектепке қосымша ғимарат салынды, ол 2007 жылы бұзылды. 1937 жылы қалалық электр станциясы салынды, ол бүгінге дейін қалаға электр қуатын жеткізіп келеді. 1968 жылы 60 тас жолы теміржолға жақындатылып, төрт жолақты жолға айналдырылды, бұл бұрынғы тас жолдың, сондай-ақ Лили-стрит деп белгілі болған жолдың орнын басты. 1970 жылы Принс және Мейн-стрит бұрышында жаңа почта бөлімі салынды, ол әлі де қолданыста. 1971 жылы 9-шы округтік жол бойында бастауыш мектеп салынды. 1973 жылы Лейк Кристалл Ұлттық банкі 101 Оңтүстік Мейн-стриттен жаңа ғимаратқа көшірілді, ол қазір MinnStar банкіне тиесілі. 1978 жылы қала халқы 2068 адамды құрады. 1970 жылдары Оңтүстік Мейн-стриттегі үш тарихи ғимарат бұзылып, олардың орнына 1978 жылы салынған бес қабатты Лейк Кристалл Тауэрс пәтерлер үйі салынды. 1980 жылы Марстон паркінде жаңа қалалық әкімшілік ғимараты салынды, ал 2017 жылы оған қосымша ғимарат салынды. 1983 жылы Кристалл Вэлли екі бөлімі бар жаңа бетон астық қоймасын салды. 1985 жылы оған үш үлкен бөлім қосылды және ол әлі де қолданыста. Сондай-ақ 1983 жылы баптистер Хэмфри-стриттегі шіркеуінен Оукленд-стриттегі қазіргі шіркеуіне көшіп барды. 1987 жылы 20-шы Солтүстік округтік жол бойында жаңа сарғыш суларды тазарту станциясы ашылды. Эльмор желісі 1980 жылдары, оның бойындағы көптеген астық қоймаларымен бірге алынып тасталды. 1988 жылы Хант-стритте жаңа Лейк Кристалл өрт сөндіру бөлімі салынды, ол 101 Солтүстік Мейн-стриттегі бұрынғы өрт сөндіру бөлімінің орнын басты, ол қазір полиция бөлімі болып табылады. 1995 жылы Хант және Линкольн көшелері арасында жаңа су мұнарасы салынды, ол қоңыр түске боялды және әлі де қолданыста. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында Хамфри-стриттегі бес тарихи ғимарат бұзылды. 1999 жылы Көк Жер көшесінің соңында Кристал Гарденс тұрғын үй кешені салынды, онда қазір 40 тұрғын үй бар.

2000 жылдар

2000 жылы Оңтүстік Мейн-стрит пен 510-авенюдің бұрышында қоғамдық демалыс орталығы салынды. Онда бассейн, спорт залы, жүгіру жолы және жаттығу залы бар. 2000-шы жылдардың басында Лили Лейк Эстейтс, Кристалл Крик және Натан Стрит тұрғын үй кешендері салына бастады немесе құрылысы жүріп жатты. 2004 жылы POET Biorefining компаниясы 60 тас жолы бойында, қаладан батысқа қарай шамамен 3 километр жерде жаңа этанол зауытын салды. 2005 жылы Мейн-стрит пен 60-шы тас жолдың қиылысындағы бірнеше үйлер бұзылып, олардың орнына Кевиннің базарлық дүкені салынды. 2007 жылы 510-авеню бойында, Мёрфи көшесіндегі ескі мектептің орнына жаңа орта мектеп салынды. 2008 жылы Crystal Seasons зейнеткерлер үйі бұрынғы Lake Crystal орта мектебіне тиесілі жерге салынды, ол ЛаКлэр көшесіндегі 60-шы тас жолындағы зейнеткерлер үйінің орнын басты, ол бұзылды. Біріккен методист шіркеуі өз ғимаратын сатып, 2015 жылы Main Street пен 510-авеню бұрышында жаңа ғимарат салды, оны Cornerstone UMC деп атады. Соңғы жылдары Crystal Waters жобасы жақын маңдағы көлдерді тазартты, олардың суы бірнеше жыл бойы ауыл шаруашылығы және шлам салдарынан ластанған болатын. 2016 жылдың 8 тамызында болған дауыл 57 жылдық Crystal CO OP Elevator-ға ауыр зиян келтірді, ол кейін бірнеше ай ішінде бұзылды. 2018 жылы су мұнарасы ашық көк түспен қайта боялды.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың ауданы 1,72 шаршы миль (4 км²) және толығымен құрлықтан тұрады. Қаланың жанында төрт көл бар: Кристалл көлі, Лили көлі, Миллс көлі және Лун көлі. Кристалл көлі ең үлкені және қаланың орталығында орналасқан, балық аулауға арналған платформаға, қоғамдық қону орындарына, сондай-ақ жылы және суық су спортына қол жеткізуге мүмкіндік береді. Лун көлінде қоғамдық және жеке қону орындары бар және суық және жылы суда балық аулауға қол жетімді. Лили көлі ең кішкентайы, каноэ мен қайықпен жүруге өте қолайлы. Миннесота штатының 60-шы тас жолы қаланың басты жолы болып табылады.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 2420 адам, 940 үй шаруашылығы және 652 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 973 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы – . Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 97,98% ақ нәсілді, 0,29% афроамерикалық, 0,45% американдық индейлер, 0,29% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,45% басқа нәсілдер және 0,50% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын халықтың 0,74% -ы испан немесе латын американдықтарды құрады. 940 үй шаруашылығының ішінде 34,8% -ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 57,8% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 8,3% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 30,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 26,4% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 14,8% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,52 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,05 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 27,4% -ы 18 жасқа дейінгілер, 7,9% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 28,3% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 18,9% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 17,4% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 35 жасқа тең. Әр 100 әйелге 97,2 еркек шамасында. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 39 912 доллар, ал отбасының орташа табысы 47 143 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 31 970 доллар, ал әйелдердің 21 548 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 454 доллар. Отбасылардың 4,5% және халықтың 5,4% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,8% және 65 жастан асқандардың 8,2% -ы.

Саясат

+ 2020 жылғы сайлау округінің нәтижелері тізімі+ 2016 жылғы сайлау округінің нәтижелері тізімі+ 2012 жылғы сайлау округінің нәтижелері тізімі+ 2008 жылғы сайлау округінің нәтижелері тізімі+ 2004 жылғы сайлау округінің нәтижелері тізімі+ 2000 жылғы сайлау округінің нәтижелері тізімі+ 1996 жылғы сайлау округінің нәтижелері+ 1992 жылғы сайлау округінің нәтижелері+ 1988 жылғы сайлау округінің нәтижелері+ 1984 жылғы сайлау округінің нәтижелері+ 1980 жылғы сайлау округінің нәтижелері+ 1976 жылғы сайлау округінің нәтижелері+ 1968 жылғы сайлау округінің нәтижелері+ 1964 жылғы сайлау округінің нәтижелері+ 1960 жылғы сайлау округінің нәтижелері Жыл Республикалық Демократиялық Басқа партиялар202049.5% 69047.1% 6573.4% 48201648.3% 60841.8% 5279.9% 125201242.1% 55354.6% 7173.3% 43200840.5% 53557.3% 7572.2% 28200447.1% 64651.1% 7021.8% 25200045.5% 56647.1% 5867.4% 92199633.8% 36752.9% 57513.3% 144199233.6% 33643.5% 43522.9% 230198848.8% 47451.2% 4980.0% 0198456.9% 60543.1% 4580.0% 0198051.9% 56338.1% 41310.0% 109197648.1% 48150.2% 5021.7% 17196851.4% 41646.0% 3722.6% 21196444.7% 37155.3% 4590.0% 0196071.1% 60928.7% 2460.2% 2