Кіріспе

Британдық мүйізді мал тұқымы

Оңтүстік Девон – британдық ірі мүйізді малдың тұқымы. Ол Англияның оңтүстік-батысындағы Девон және Корнуолл округтерінде пайда болған, ал он сегізінші ғасырдан бері жазбаларда кездеседі. Бұл тұқым бастапқыда екі мақсатта – сүт және ет үшін өсірілген. 1972 жылдан бері тек ет өндірісіне бағытталған іріктеу жүргізілуде.

Тарих

Оңтүстік Девон Англияның оңтүстік-батысындағы Девон және Корнуолл графтықтарында шыққан: оның алғашқы жазбалары сегізінші ғасырға дейін жетеді. Ол қалай дамығаны белгісіз; бір теория бойынша, ол жергілікті Девон малдары мен Алдерни сияқты Канал аралдарының мүйізді малдарының шағылысуынан пайда болған. Басқа британдық тұқымдардан өзгешелігі, Оңтүстік Девон гемоглобин В генін тасымалдайды, ол Канал аралдары тұқымдарында да кездеседі. Англияның Оңтүстік Девон тұқымдық кітабы қоғамы құрылып, 1891 жылы тұқымдық кітаптың бірінші басылымын жариялады. Кейбіреулері 1936 немесе 1969 жылдары, ал кейін 1974 жылы АҚШ-қа экспортталды. 1972 жылы тұқымдық қоғам құрылды.

Сипаттамалары

Оңтүстік Девон - ірі тұқым: бұқалардың құлағының биіктігі орташа есеппен 152 см, ал сиырлардың 12 см төмен. Түктері иілген және ашық қызыл түсті; бұл мал басқа британдық қызыл тұқымдарына қарағанда ірілеу және ашық түсті болады. Олар мүйізді немесе мүйізсіз болуы мүмкін; мүйіздері сарғыш немесе ақ түсті және төмен қарай иілген.

Қолдану

Тоғызыншы ғасырдың басына дейін Оңтүстік Девон сүт, ет және жұмыс мақсатында пайдаланылатын үш мақсатты жануар болды. Кейіннен ол екі мақсатты тұқымға айналды, оның сүт сапасы бағаланды, бірақ ет сапасы жоғары болған жоқ. ХХ ғасырдың басында сүт өнімділігінің орташа көрсеткіші 3200 кг-дан асты; жақсы сиыр 5000 кг дейін, ал бірі 6200 кг-ға жетті. 1974 жылы орташа сүт өнімділігі 3390 кг, майлылығы 4,19% құрады; кейбір сиырлар 10000 кг-дан асты. Емшек пішіні механикалық сүт алуға ыңғайлы емес еді, сондықтан 1972 жылдан бастап тек еттік бағытта таңдау жасалды. Бұл ірі және тез өсетін тұқым. 1974 жылы 400 күндік бұқалардың орташа салмағы 590 кг, ал жамбас биіктігі 126 см болды; кейбір жануарлар осы уақытқа дейін 750 кг-дан асты. ХХІ ғасырда бұқалардың алғашқы 400 күніндегі күндізгі салмақ қосылымы шамамен 1,5 кг құрайды. Халықтың шамамен 37% 11 bp генетикалық мутациясын алып жүреді, ол ірі қара малдың бұлшықет гипертрофиясын (немесе дұрысырақ айтқанда гиперплазиясын) тудырады, бұл тұқымның шыққан жерінде "буфало" деп аталады. Бұл мутация салдарынан жануарлардың ет өнімділігі артады, бірақ ет сапасы нашарлайды және бұзаулау қиындатады.