1864 жылғы Екінші Шлезвиг соғысының шешуші шайқасы – Діббөл шайқасы. Данияның жеңілісі, Шлезвиг пен Хольштейннің басы иесіз қалғаны. Тарих, соғыс, Дания, Пруссия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1864 жылы екінші Шлезвиг соғысының шайқасы
1864 battle of the Second Schleswig War
Дибболь шайқасы (Slaget ved Dybbøl; Erstürmung der Düppeler Schanzen) – Дания мен Пруссия арасындағы екінші Шлезвиг соғысының шешуші шайқасы болды. Шайқас 1864 жылдың 18 сәуірінде таңертең, 2 сәуірде басталған қоршаудан кейін өтті. Дания ауыр жеңіліске ұшырады, бұл Пруссияның Альс аралын басып алуымен бірге соғыстың барысын анықтады және Данияны Шлезвиг және Холштейн герцогтіктерін беруге мәжбүр етті.
The Battle of Dybbøl (Slaget ved Dybbøl; Erstürmung der Düppeler Schanzen) was the key battle of the Second Schleswig War, fought between Denmark and Prussia. The battle was fought on the morning of 18 April 1864, following a siege that began on 2 April. Denmark suffered a severe defeat which – with the Prussian capture of the island of Als – ultimately decided the outcome of the war, forcing Danish cession of the duchies of Schleswig and Holstein.
Өмірбаян
1863 жылы қарашада Дания королі Кристиан IX (сонымен қатар Шлезвиг герцогы болған) Шлезвиг герцогтігін басып алғаннан кейін, Пруссия мен Австрия 1864 жылғы қаңтарда Ютландияға шабуыл жасады. Дания армиясы француздық M1822 үлгісіндегі, Minié оқтарына ауыстырылған, соққылы мылтықтармен және Tapriffel M1864 мылтықтарымен қаруланған еді. Пруссия әскері Dreyse инелі мылтығын қолданды. Диббөл бірінші Шлезвиг соғысында да шайқас алаңы болған. Dybbøl бекінісі, сондай-ақ "Dybbøl Skanser" деп аталады, қысқа, кең жартыаралда орналасқан, ол фортқа құрлықтан жақындауға қарсы қорғаныс жүргізеді және Альс суы арқылы Сённерборгқа (Альс аралында) жүретін паром үшін жабық теңіз портын қамтиды. Ол 1861 және 1864 жылдар аралығында салынды және жеті үлкен және үш кішкентай редуттан тұрады. Диббөл позициясы Даневирке бекітілгенде жұмсалған тырысқандықтан тиісінше дайын болмады. Әсіресе, алдыңғы қатардағы қауіпсіз жағдайлар жетіспеді. Артиллериядағы технологиялық жетістіктер (әсіресе ұзақ қашықтықтағы, рифлді зеңбіректер) позицияның географиясын ұзақ қорғануға қолайсыз етіп берді. Желі тым аз тереңдікте болды, ал оңтүстік шығанақтың сулары арқылы (жартыаралдың оңтүстік бөлігін құрайтын) заманауи зеңбіректер негізгі қорғаныс шебін бойлық бағытта атып тұруға мүмкіндік берді. Бұл позиция шамамен екі айлық бомбалау кезінде тиімді түрде толып кетті дегенді білдірді, сонымен қатар қорғаушы экипаждың көп бөлігі бомбалаудың салдарынан және тиімді жағдайлардың болмауынан қашыққа шығарылды. Шабуыл ақыры келгенде, желі жеткіліксіз жарақтандырылды. Алайда, даниялықтардың бір үлкен артықшылығы бар еді – олар теңізде даусыз басымдыққа ие болды және Диббөлдегі құрлық әскерлерін қолдау үшін сегіз дюймдік зеңбіректермен жабдықталған заманауи темір кеме, Rolf Krake-тің жағалаудан оқ жаудыруына мүмкіндік берді. Қоршаудың көп бөлігінде Rolf Krake жылдамды, ауыр теңіз артиллериясы платформасы ретінде қолданылды, ал прустар оған қарсы тұруға шамалары келмеді, себебі олардың Дания флотына теңесе алатын теңіз күштері болған жоқ, бұл прустардың рухын құлатты. Осы себепті, кейбір даниялық генералдар прустар бетке-бет шабуыл жасауға батыл болмайды деп ойлады.
Following the annexation of the Duchy of Schleswig in November 1863 by Danish king Christian IX (who was also the Duke of Schleswig), Prussia and Austria invaded Jutland in January 1864. The defending Danish infantry was equipped with French M1822 percussion muskets converted to Minié rifling and with Tapriffel M1864s. The Prussian army used the Dreyse needle gun, a breech loading rifle. Dybbøl had also been the site of a battlefield in the First Schleswig War. Dybbøl fort, also called 'Dybbøl Skanser', lies on a short blunt peninsula that defends against access to the fort by land and featured an enclosed pier for the ferry across the Alssund to Sønderborg on the island of Als. It was constructed between 1861 and 1864 and consisted of seven large and three smaller redoubts. The Dybbøl position was ill prepared as a result of too much effort expended on fortifying the Danevirke. In particular, it lacked safe shelters in the forward line. Technological developments in artillery (particularly long range rifled guns) had made the geography of the position unsuited for a lengthy defense. The line had too little depth, and across the waters of the southern inlet (forming the southern part of the peninsula) modern guns could subject the main defensive line to raking fire along its length. This meant that not only was the position effectively saturated during the approximately two months of bombardment, but also most of the defending crew had to be withdrawn far behind the line because of attrition by the bombardment and lack of effective shelters, and when the assault finally came, the line was consequently undermanned by tired troops. However, the Danes did have one major advantage in that they had more or less unchallenged command of the sea and were able to deploy the modern ironclad Rolf Krake to the scene to support ground forces at Dybbøl with shore bombardments from its turret mounted eight inch guns. For much of the siege Rolf Krake was used as a mobile heavy seaborne artillery platform and the Prussians were almost helpless to counter it, since they had no naval forces of their own capable of matching the Danish navy, a fact that sapped Prussian morale. For this reason, some Danish generals thought that the Prussians would not dare to mount a frontal attack.
Шайқас
1864 жылғы 18 сәуірде таңертең Дибболда пруссалықтар сағат 02:00-де өз позицияларына орналасты. Сағат 10:00-де прус артиллериясының бомбалауы тоқтатылды және пруссалықтар шабуылға көшті; «Ролф Краке» кемесінен жасалған оқ ату оларды тоқтатуға жеткіліксіз болды. Шабуылдан кейін он үш минут өткен соң, жаяу әскерлер редуттардың бірінші қорғаныс шебін басып алды. 8-ші бригаданың қарсы шабуылы арқасында қоршауға түскен Дания әскерлерінің құрылуы болдырған жоқ. Дания әскерлері Альс аралына шегінді. Пруссалықтар бұл бекіністерді келесі ай – маусымның соңында аралға шабуыл жасау үшін бастапқы нысан ретінде пайдаланды.
On the morning of 18 April 1864 at Dybbøl, the Prussians moved into their positions at 02:00. At 10:00 Prussian artillery bombardment stopped and the Prussians charged; shelling from the Rolf Krake did not prove enough to halt them. Thirteen minutes after the charge, the infantry had already seized control of the first line of defense of the redoubts. Destruction of the retreating Danish forces was avoided when the Prussian advance was halted by a counterattack by the 8th Brigade, Danish forces withdrew to the island of Als; the Prussians used the fortifications as a staging point to attack the island in late June the next month.
Шығындар
Соғыс барысында шамамен 3600 дан және 1200 пруссиялық әскер қаза тапты, жараланды немесе жоғалып кетті. Данияның ресми әскери қазалар тізімінде 671 адамның қаза тапқаны, 987 адамның жараланғаны, оның ішінде 473-і тұтқынға алынғаны, 3131 адам жараланбаған күйде тұтқынға алынғаны немесе дезертир болғаны, ал жалпы қазалар саны 4789 адамды құрады деп көрсетілген. Ең көп шығын 2-ші және 22-ші полктерге тиді. Сонымен қатар, Данияның "Рольф Крейк" әскери кемесінің экипажы бір қаза тапқан және 10 жараланған адамнан құралды. Шайқаста 263 пруссиялық әскер қаза тапты. Иоганнес Нильсеннің "1864 жылғы Дания-неміс соғысы" (1991) кітабында дандықтардан 808 адамның қаза тапқаны, 909 адамның жараланғаны, 2872 адамның тұтқынға алынғаны және 215 адамның жоғалып кеткені, ал пруссиялықтардан 1201 қаза болған, оның ішінде 263 қаза тапқандығы айтылады. 12 мамырдан 26 маусымға дейін соғыс тоқтатылып, Дания мен Германия Конфедерациясы арасындағы жаңа шекара мәселесі бойынша Лондон қаласында келіссөздер басталды. Дания шекараны Эдер өзені бойынан өткізуді қалаған, бірақ бұл ұсыныс реалистік емес деп есептелді. Соғыс қайта басталды. Германия канцлері Отто фон Бисмарк Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Еуропа құрлығын билеген Германия империясын құруға қадам жасай бастады.
During the battle around 3,600 Danes and 1,200 Prussians were either killed, wounded or missing. A Danish official army casualty list at the time said 671 dead; 987 wounded, of whom 473 were captured; 3,131 unwounded captured and/or deserters; total casualties 4,789. The 2nd and 22nd Regiments lost the most. Also, the crew of the Danish naval ship Rolf Krake suffered one dead, 10 wounded. 263 Prussians were killed during the battle. Johannes Neilsen's The Danish German War 1864 (1991) provides the following: 808 dead, 909 wounded, 2,872 captured, and 215 missing for the Danes with 1,201 casualties including 263 deaths for the Prussians. A truce followed the battle from 12 May until 26 June, with negotiations beginning in London on a new border between Denmark and the German Confederation. Denmark wanted a border on the River Eider but this was rejected as unrealistic. The war then restarted. The German chancellor, Otto von Bismarck, had taken one of the first steps toward launching the German Empire that would dominate continental Europe until World War I.
Мұра
Жыл сайын 18 сәуірде Дьббөлде ұлттық еске алу рәсімі өткізіледі. Даниялық сарбаздар дәуірлік киім киіп келеді. Данияда 140 жылдығы (2004 жылы) ерекше оқиға болды. Әлеуметтанушылар даниялықтар мен немістер арасындағы қарым-қатынас туралы пікір білдіргенде әлі де Дьббөл шайқасына сілтеме жасайды. Даниядағы алғашқы реакцияны психологиялық тұрғыдан қабылдау қиын болды. Қазіргі заманғы газеттер сарбаздарды кінәламады, бірақ әскердің Копенгагенге оралуы Данияның Бірінші Шлезвиг соғысындағы жеңісінен кейін болғандай, құттықтаушылар мен басқа да құттықтауларды қабылдамады. Шайқас алаңы неміс конфедерациясына қосылғандықтан, даниялықтар оған кіре алмады. Соғыстан кейін дереу неміс ескерткіштерін жоспарлауға кірісті. Немістер 24 метрлік Дюппель ескерткішін және ұқсас Алсен ескерткішін Алс аралында соғыстың ортасында, бастапқыда Данияның 4-ші редуттағы шайқасты еске алу үшін тұрғызды. Дьббөлдегі ескерткіш "1864 жылғы 18 сәуірде Дьббөлдегі редуттарда шабуылда жеңіске жеткендердің мәңгілік естелігіне" арналған. Ескерткіш соғыстың неміс маңыздылығын нақты атап өтпесе де, екі жақтың да ерліктерін бейнелесе де, ескерткіш "жеңіс ескерткіші ретінде ұдайы түсіндіріледі". Архитектор ескерткішті жеңіс емес, құлағандарға арналған деп ойлаған болуы мүмкін, жеңіс туралы тікелей сілтеме жасалмаған, бірақ неміс және даниялық комментаторлар – тіпті ескерткіштің бағышталуы кезінде – оны жеңіс пен неміс ұлтының ұлылығын бейнелейтін деп қарады. Неміс жеңісін мерекелеу ескерткіште тұрақты түрде өткізіліп, 1890 жылы императордың өзі келді. Еске алу кештері 1914 жылға дейін жалғасты. Немістердің майданға баруы жиі болды, өйткені бұл жер көптеген неміс мемлекеттерін біріктірудің негізгі нүктелерінің бірі ретінде қарастырылды. 1885 жылы осы жерге жақын жерде үлкен қонақ үй салынды. Қаза тапқан жауынгерлерге төрт жалпы қабір орнатылды. 1865 жылы қойылған маркерлерде неміс тілінде "мұнда батыл даниялықтар / пруссиялықтар [саны] тынығады" деген мәтін бар. Жылдар бойы офицерлер бекіністердің әртүрлі жерлерінде жерлеу белгілерімен құрметтелді, бұл жерде ұлттық батыр болған пруссиялық жеке Карл Клинкеден басқа. Карл Клинке (1840-1864) жарылғыш заттарды алып, оларды палисадалармен тұтастырып, өзін-өзі өлтіріп, даниялық редутқа тесік жасаған, Теодор Фонтан (1819-1898) жазған өлеңде өлмейтін болды. Композитор Иоганн Готфрид Пифке (1815-1884) осы шайқасқа "Дюппель шабуыл маршы" әнін арнады. 1849 жылғы шайқаста қиратылған, қайта салынған, содан кейін 1864 жылы қайтадан қиратылған Дьббөл диірменін оның иелері қайтадан салдырды. Даниялық саяхатшылар да майданға келді. Танымал даниялық жазушы Холдер Драхман 1877 жылы майданға барып, өзінің эмоциялары туралы Derovre fra Grænsen, Strejftog over det danske Termopylæ (Als Dybbøl) деп аталатын жинақта жазды. Кітап өте танымал болды: "орталықтың эмоционалды мәнін білдіріп, ол Дьббөл жел диірменін Данияның ұлттық символы және ескерткіш орны болуға ықпал етті". Данияда Шлезвиг жерін жоғалту туралы көп сезімдер 1870-ші жылдардың соңында пайда болды. Шайқас алаңы Версаль келісімінен кейін халықаралық плебисциттер нәтижесінде Данияға қайтарылды. 1920 жылы 11 шілдеде Данияның қайта бірігуі Данияның ұлттық символы ретінде атап өтілді. Дания үкіметі Дюппель ескерткішін Германияға көшіруді өтінді, бірақ бұл ескерілмеді. Шайқас алаңы бүкіл Даниядан келген қайырымдылықтан кейін сатып алынды және 1924 жылы ұлттық парк ретінде Дания мемлекетіне берілді. Даниялықтардың басқа да еске алу шаралары тұрақты түрде және соғыстың және Солтүстік Шлезвигтің қайта бірігуінің маңызды мерейтойларында өткізіледі. Неміс Дюппель ескерткіші Германияның Данияны басып алуынан кейін және 1945 жылы 13 мамырда Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, күдікті қарсылық күштерінің мүшелері жойды. Қылмыскерлер ешқашан анықталмаған, ал бұл ескерткіш қайтадан салынбаған. Алс қаласындағы Германияның туыс ескерткіші - Алсен ескерткіші 1945 жылы маусымда қиратылған. Екеуі де шағыл құдыққа көмілген. 1966 жылы Германиямен бірлескен мерейтойдың ұсыныстары қабылданбады, көбінесе жергілікті халықтың Германияның Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шлезвигте тұратын даниялықтарды әскери қызметке шақыруына наразылығымен түсіндірілді. 1973 жылы Данияның Еуропалық Одаққа кіруінен бастап және уақыт өте келе, майданның тек қана даниялық ескерткіш ретінде көрінісі өзгерді: неміс сарбаздары 1998 жылы еске алу шараларына қатысты және 2011 жылы даниялық сарбаздармен бірге шеруге шықты.
A ceremony of national commemoration is held at Dybbøl on 18 April each year. Danish soldiers appear in period uniforms. The 140th anniversary (in 2004) was a special event in Denmark. Sociologists still refer to the Battle of Dybbøl when commenting on the relationship between Danes and Germans. The initial reaction in Denmark was difficult to accommodate psychologically. Contemporary newspapers did not blame the soldiers, but the army's return to Copenhagen received no cheering crowds or other acclamations as had occurred after the Danish victory in the First Schleswig War. Because the battlefield itself was annexed into the German confederation, Danes were unable to access it. Immediately following the war, German monuments started being planned. Germans erected the 24 metre Düppel Denkmal, along with a similar Alsen Denkmal on the island of Als, to commemorate the battle on what was originally Danish redoubt 4, in the middle of the battlefield. The monument at Dybbøl was dedicated 'in eternal memory to the victorious fallen in the storming on the Dybbøl redoubts 18 April 1864'. While the monument does not explicitly stress a German importance to the battle and depicts heroism on both sides, the monument 'has consistently been interpreted as a victory monument'. While the architect may have intended the monument as dedicated to the fallen rather than victory, with no direct references to victory itself, both German and Danish commentators – even at the dedication of the monument – have viewed it as representing victory and the greatness of the German nation. German victory celebrations took place regularly at the monument, with the Kaiser visiting in 1890. Commemorations continued until 1914. German visitation to the battlefield was common, as the place was seen as one of the focal points for unification of the many German states. A large hotel was built near the site in 1885. Four communal graves were established for the fallen soldiers. Markers placed in 1865 carry a text in German, 'stating "here rest [number] courageous Danes/Prussians"'. Officers were, over the years, further honoured with burial markers at different locations in the fortifications, with exception of Prussian Private Carl Klinke, who was made into a national hero. Carl Klinke (1840 1864) who is said to have run onto the redoubt carrying explosives and igniting them by the palisades thus killing himself and blowing a hole into the Danish redoubt, was immortalized in a poem written by Theodor Fontane (1819–1898). Composer Johann Gottfried Piefke (1815 1884) dedicated the Düppeler Sturmmarsch to this battle. The Dybbøl Mill, which had been destroyed during the 1849 battle on the site, rebuilt, and then destroyed again in 1864, was again rebuilt by its owners who had strong Danish sympathies. Danish visitors to the battlefield also visited the mill. Well known Danish author Holder Drachmann visited the battlefield in 1877 and wrote on his emotions felt there in a volume entitled Derovre fra Grænsen, Strejftog over det danske Termopylæ (Als Dybbøl) [Over There from the Border. Wanderings over the Danish Termopylæ (Als Dybbøl)]. The book became very popular: 'articulating the emotional essence of the place, it contributed to making the Dybbøl Windmill a Danish national symbol and[] memorial site'. Much of the feelings expressed in Denmark of lost Schleswig land appeared in the late 1870s onwards. The battlefield itself was returned to Denmark in consequence of internationally administered plebiscites following the Treaty of Versailles. Reunification was celebrated there on 11 July 1920 as a symbol of Danish nationalism; the Danish government also requested that the Düppel Denkmal be moved to Germany, but was ignored. The battlefield was purchased following donations from across Denmark and donated to the Danish state as a national park in 1924. Further Danish remembrances are conducted regularly and at major anniversaries of the battle and of Northern Schleswig's reunification. The German Düppel Denkmal was destroyed after Germany's occupation of Denmark and the end of the Second World War on 13 May 1945, presumably by members of the resistance. The perpetrators were never identified, and this monument has not been rebuilt. The sister German monument on Als, the Alsen Denkmal was destroyed in June 1945. Both monuments were buried in a gravel pit. Offers of a joint anniversary with Germany in 1966 were rejected, often explained by lingering resentment by the local population of Germany's conscription of Danes living in Schleswig during the First World War Since Danish accession to the European Union in 1973 and with the passage of time, the view of the battlefield as an exclusively Danish memorial has changed: German soldiers started participating in commemorations in 1998 and marched with Danish soldiers for the first time in 2011.