Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1500 жылы Дания Корольдігінің Дитмаршендегі шаруалар көтерілісін басуға жасаған әрекеті.
1500 attempt by the Kingdom of Denmark to suppress a peasant revolt in Dithmarschen
Хемингштедт шайқасы 1500 жылдың 17 ақпанында Германияның Шлезвиг-Гольштейн аймағының батыс бөлігінде, қазіргі Эпенвёрден ауылының жанында, Хемингштедт ауылының оңтүстігінде болды. Бұл Дания королі Иоанн мен оның інісі, герцог Фредерик, Шлезвиг пен Хольштейннің бірлескен герцогтары, Дитмаршен шаруаларын бағындыруға жасаған тытысы болды. Шаруалар Солтүстік теңіз жағалауында шаруалар республикасын құрған еді. Джон сол кезде Кальмар одағының да королі болды.
The Battle of Hemmingstedt took place on 17 February 1500 south of the village of Hemmingstedt, near the present village of Epenwöhrden, in the western part of present day Schleswig Holstein, Germany. It was an attempt by King John of Denmark and his brother Duke Frederick, who were co dukes of Schleswig and Holstein, to subdue the peasantry of Dithmarschen, who had established a peasants' republic on the coast of the North Sea. John was at the time also king of the Kalmar Union.
Қуаттар
Герцог әскері "Ұлы гвардиядан", Томас Сленц есімді кіші дворян (юнкер) басқарған 4000 Ландскнехттен, 2000 зәулім атты әскерден, 1000-ға жуық артиллерияшыдан және 5000 қара халықтан тұрды. Қорғаушылардың саны ең көп дегенде 6000 адамды құрады, олардың барлығы шаруалар еді.
The ducal army consisted of the "Great Guard", 4,000 Landsknechts, commanded by a petty noble (Junker) named Thomas Slentz, 2,000 armoured cavaliers, about 1,000 artillerymen, and 5,000 commoners. The defenders were at most 6,000 men, all peasants.
Жерді пайдалану
Мельдорф ауылын басып алғаннан кейін герцог әскері ілгері жылды, бірақ қару-жарақпен жабдықталған бекініс тоқтатып қалды. Қорғаушылар жерді су басу үшін кем дегенде бір бөгеттің шлюзін ашты, нәтижесінде ол жер тез арада батпаққа және сайлы көлдерге айналды. Тар жолға тығылып, қатайған жер таппаған герцог әскері сандық артықшылығын пайдалана алмады. Жеңіл қаруланған шаруалар жерді жақсы білді және орларды асып өту үшін таяқтарды қолданды. Герцог әскерінің көпшілігі жаудың қолынан емес, суға батып қайтыс болды. Осылайша, жаулап алуға жасалған тыраш әрекет сәтсіз аяқталды. Дитмарсиандардың шығыны белгісіз, бірақ даттар мен голландтар бірлесіп әскерлерінің жартысынан астамын жоғалтты, шамамен 7000 адам қаза тауып, 1500 адам жараланды. Шайқастан кейін Дитмарсиандар жаудың қарапайым сарбаздарының денелерін жерледі, бірақ ақсүйектерді жек көріп, олардың денелерін далада шіруге тастады.
After seizing the village of Meldorf, the ducal army advanced, but was stopped at a barricade equipped with guns. The defenders opened at least one dike sluice in order to flood the land, which quickly turned into morass and shallow lakes. Crammed together on a narrow road with no solid ground on which to deploy, the ducal army was unable to make use of its numerical superiority. The lightly equipped peasants were familiar with the land and used poles to leap over the ditches. Most of the ducal soldiers were not killed by enemy arms, but drowned. The conquest attempt was thus repelled. The casualties among the Dithmarsians are not known, but the Danish and the Dutch lost together more than half of their army, making about 7,000 men killed and 1,500 men wounded. Following the battle, the Dithmarsians buried the bodies of the enemy's common soldiers, but in their contempt for the nobility, the bodies of the nobles were left to rot in the fields.
Шын және қиялданған тұлғалар
Фермер де (1506 жылы қайтыс болды) шаруалардың қорғанысын басқарған және ұйымдастырған адам болды. Ол нақты тұлға болғанмен, шайқасқа қатысқан басқа адамдардың болуы дәлелденбеді. Мысалы, аңыз бойынша Реймер фон Вимерштедт "Ұлы гвардия" бастығы Юнкер Сленцті өлтірген. Тағы бір күмәнді қатысушы – "қыз" Телсе болды.
The farmer de (died 1506) was the leader and organiser of the peasants' defence. While he was a real person, the existence of other participants of the battle is not proven. For instance, the legendary Reimer von Wiemerstedt is said to have killed Junker Slentz, the chief of the "Great Guard". Another doubtful participant was the "virgin" Telse.
Пропагандалық пайдалану
Кейіннен бұл шайқас туралы көптеген мәліметтер қорғаушыларды қаһармандану үшін ойдан шығарылды. 1900 жылы қорғаушыларға ескерткіш орнатылды. Бұл культ нацистік кезеңде өркендеді, онда жергілікті партия мүшелері өздерінің үгіті үшін шайқасқа қатысушылардың есімдерін пайдаланды. Бүгінде сол жерде шайқасты еске түсіретін бейтарап музей бар.
Many details about the battle were made up later in order to heroize the defenders. In 1900 a monument to the defenders was raised. The cult reached its peak in the Nazi era, when local party members used the names of the battle participants for their propaganda. Today there is a more neutral museum at the site commemorating the battle.
Мұра
Хемингштедт шайқасы – әскери тактикада жерді пайдаланудың көрнекті мысалы. Дитмарсиандықтар сол кездегі ұлттық қамқоршысы Мария Назаретінің құрметіне монастырь салып беруге ант берген, егер олар басып кірушілерді қайтара алса. 1513 жылы Дитмарсиандықтар Лунденде францискан монастырын құрып, осы анттарын орындады. Дитмарсиандықтар жеңілген жаулардан түрлі тулар мен байрақтарды, оның ішінде Данеброгты да тартып алды. Олар 1559 жылы Дитмаршенге қарсы соңғы соғыста жеңіске жеткен Данияның Фредерик II-сі оларды қайтаруды талап еткенге дейін Вордендегі Сент-Николас шіркеуінде сақталды.
The Battle of Hemmingstedt is a prime example of the use of terrain in military tactics. The Ditmarsians had taken a vow to donate a monastery in honour of the then national patron saint Mary of Nazareth if they could repel the invasion. In 1513 the Ditmarsians founded a Franciscan Friary in Lunden fulfilling their vow. The Ditmarsians also captured diverse banners and standards of the defeated enemies, among them the Danebrog. They were presented in St. Nicholas Church in Wöhrden until Frederick II of Denmark, victorious in the Last Feud against Dithmarschen in 1559, forced the Ditmarsians to return them.