Кіріспе

Notable Last Facts - американдық кітапханашы / жазушы Уильям Б. Брамс 2004 жылы шығарған кітап. Бұл маңызды соңғы деректердің алғашқы салыстырмалы түрде толық жинағы болды. Бұл еңбек негізінен американдық мәдениетті (ТВ, радио, спорт - бұл американдық мысалдар), ал еуропалық мәдениетпен (мысалы, өнер, музыка және көлік) аздап болса да, кейбір бөлімдер (мысалы, ұлттар, соғыстар, құлдық, дауыс беру және дәуір және империялар) кең халықаралық емделуге ие. Кристофер Слидің (төменде келтірілген) "соңғы" кішігірім кітаптарында тек Ұлыбританиямен ғана шектелген емделу бар. "Ең соңғы маңызды фактілер" мысалдары - тарихи оқиғаның соңғы тірі қатысушылары немесе куәгерлері, ірі суретші, автор, орындаушы немесе музыкант жасаған соңғы жұмыс, немесе бір кездері кең тараған стильдің немесе заттың соңғы үлгісі, мысалы сәулет түрі, немесе автомобиль, мотоцикл немесе ұшақтың үлгісі. Ерекшелік мерзімі әлеуметтік, көркемдік және тарихи дәуірлердің немесе кезеңдердің шекті демаркациясы ретінде жиі қолданылады. Олар, сондай-ақ, көбінесе бейқам түрде, жетістіктерді, сәтсіздіктерді және өзгерістерді белгілеуге қызмет етеді. Басқа зерттеу салаларында, соңғы ерекше оқиғаның соңғы ерекше оқиғаның күніне қатысты terminus ante quem немесе terminus post quem орнатуға көмектесу арқылы объектілерді, ғимараттарды және артефакттерді даталауға көмектесу үшін пайдаланылуы мүмкін. Қарапайым "соңғы" (соңғы рет бейсболдан үш еселік ойын немесе Нью-Йоркте қыркүйекте соңғы рет қар жауған кезде) және "көрнекті соңғы" (конкретті аяқталумен шектелген; сондықтан қайтыс болған композитордың соңғы жұмысы немесе белгілі бір соғыс аяқталған соңғы іс-әрекет сияқты) арасында айырмашылық жасалады.

"Бірінші" және "соңғы" зерттеу тарихы

"Соңғылар" тек "алғашқылар" (әдетте "Бәлімді алғашқылар") аймағы ондаған жылдар бойы қалыптасқаннан кейін ғана зерттеу саласы болды. Бүгінгі таңда белгілі бір салалар туралы ондаған кітаптар жарық көрді, олар қазір қалыптасқан терминді қолданады, "танулы алғашқылар" "Танулы алғашқылар" жиі жаңалықтар ретінде жарияланады және патенттермен, тіпті мерекелермен де құжатталуы мүмкін. "Бірінші" ұзақ уақыт бойы жазылған және зерттеудің кеңінен құжатталған саласы болып табылады, әсіресе Джозеф Натан Кейннің 1933 жылы HW Уилсон компаниясы алғаш рет жариялаған негізгі кітапханалық анықтамалық еңбегінде. Кейн "көрнекті тұңғыштардың" толық жинағын алғаш рет ұсынды. Бүгінгі күнге дейін, әрбір кейінгі басылыммен (қазір 7-ші басылымда) "Кейн" Х. В. Уилсонның ең көп сатылатын бір томдық анықтамалық еңбегі болып табылады. Кейннің көптеген жазбалары шын мәнінде түсініксіз, сондықтан "әдеттегі танымал" термині адастырушы болуы мүмкін; олар "көрнекті" деп те толығырақ аталады; сондықтан "көрнекті соңғы" термині "көрнекті соңғы" емес, "көрнекті соңғы" зерттеу үшін таңдалды. "Ақырғы атақты" термині де осындай алдамшы мағынаға ие болуы мүмкін, сонымен қатар, кеңестердің ескерту сөздермен, "әдемі соңғы сөздермен" шатастыруға болады, бұл сөздерді жиі бастама немесе болжау жасағанда саркастикалық түрде айтады. "Бірінші" деп аталатын іс-әрекетті мойындауға көбірек көңіл бөлінуде, себебі біздің қоғам инновация, тапқырлық пен жаңалықтарға аса мән береді. Осылайша "алғашқы" деректерді іздеу және олардың шынайылығын анықтау оңай болады. Ал "соңғы" кезеңді анықтау қиын, өйткені оған ұқсас тарихи дерек жоқ. Бірнеше кішкентай тривиальды кітаптар шектеулі сандағы "соңғы" (әсіресе Кристофер Слидің екі кішкентай британдық жұмыстары және тривиалдық компилятор Чарльз Панатидің жалпыланған жұмысы) жинақтады. Бұл жалпы "соңғылар" кіретін жұмыстар, тек "көрнекті соңғылар" емес, 2005 жылы Уильям Б. Брамс "Reference Desk Press, Inc". баспасында жарияланған "көрнекті соңғылар" туралы алғашқы маңызды жұмыста анықталғандай. Брамстың еңбегі Америка кітапханалар қауымдастығының "Booklist" басылымында 2005 жылы "тривиа сөресіне ең жақсы қосымша" деп танылды.

Жиі тіркелген "соңғылар"

Ең жиі құжатталған соңғылар - соғыстың соңғы тірі ардагері, жойылған тілдердің соңғы тілшілері немесе, әдетте, кез-келген түрдегі ресми, кәсіби немесе мәдени топтың соңғы тірі қалған мүшелері. Бұл адамдар өлім кезінде көпшілік назарына некролог немесе жаңалықтарда шығарылады; жиі адамның "соңғы" тобының фактілері олардың некрологтары немесе өлім туралы хабарламасы ұлттық немесе халықаралық назар аударатын жалғыз анық себеп - соңғы қызығушылықты баса көрсететін мәдени құбылыс. Мұндай оқиғалар орын алса, олар жиі "ақырзаман" деген сөзбен таңбаланады. Объектілер тұрғысынан алғанда, сәулет өнерінің немесе ғимараттың соңғы үлгілері немесе ғимараттың сәулетшісі тарихи орындардың мемлекеттік және ұлттық тізіліміне енгізудің бір мүмкін критерийлері болып табылады. Музейлер көбінесе белгілі бір заттың соңғы үлгілерін, белгілі суретшінің соңғы белгілі жұмысын немесе жойылып кеткен түрдің соңғы үлгісінің толған қалдықтарын көрсетеді.