Кіріспе

9/11 оқиғасы туралы теория таратушылардың біріккен емес тобы.

9/11 шындық қозғалысы – 11 қыркүйек шабуылдарына қатысты қалыптасқан пікірге қарсы тұратын, бір-бірімен байланысты конспирологиялық теорияларды ұстанатын түрлі топтарды қамтиды. Олардың пікірінше, «Ал-Қаида» террористері төрт ұшақты басып алып, Пентагонға және әріден бұрынғы Әлемдік сауда орталығының егіз мұнараларына соғып, олардың құлауына себеп болған. Басты назар – ресми Ұлттық стандарттар және технология институтының (NIST) есептерінде толыққанды түсіндірілмеген, мысалы, 7-ші Әлемдік сауда орталығының құлауы сияқты, жоғалған ақпаратқа тоқталады. Олар жасырын әрекеттер жасалғанын және кем дегенде ішкі тұлғалардың қатысқанын айтады. Олар шабуылдардан алынған дәлелдерді талдап, оқиғаның қалай болғаны туралы әртүрлі теорияларды талқылайды және шабуылдарды қайта тергеуді талап етеді.

Қатысушылары

Бұл қозғалыстың жақтастары әртүрлі әлеуметтік топтардан шыққан. The Washington Post газетінің редакторы бұл қозғалысты "ақылдан адасқан шеткі топ" деп сипаттады. Флорида университетінің құқық профессоры және "Конспирациялық теориялар: американдық мәдениеттегі құпиялылық және билік" кітабының авторы Марк Фенстер, қозғалыстың "ұйымдасқан деңгейі" Джон Ф. Кеннединің қазасына байланысты ресми мәлімдемеге күмән тудырған қозғалыстың ұйымдасқан деңгейінен әлдеқайда жоғары екенін айтады. 2004 жылы Джон Бьюкенен 9/11 туралы шындықты тарату платформасымен президенттікке кандидат болды. Джефф Босс 2008, 2012, 2016 және 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауларында осы қозғалысты қолдайтын платформалармен қатысты. 2011 жылы Skeptical Inquirer журналында Джейми Бартлетт пен Карл Миллер 9/11 туралы шындықты тарату қозғалысының мүшелерін талдап, шолу жасады. Авторлар бұл қозғалысқа қатысушылардың, көріне бергенде, әртүрлі және әртүрлі әлеуметтік топтардан құралған, үш топқа бөлінуге болатынын анықтады. Олар түрлі себептермен қозғалысқа қосылады, түрлі рөлдерді атқару үшін еркін бірігеді және сарапшылар мен билікке (үкімет және беделді білім көздері) деген ортақ сенімсіздікпен біріктіріледі, сондай-ақ конспирациялық көзқарасқа ие. Олардың қатысуы арқылы әрқайсысы жеке қанағаттану мен толықтық сезінеді. Бірге олар қозғалыстың тұрақтылығына, төзімділігіне және (жалпы халық арасында) қабылдану деңгейінің жоғарылауына үлес қосады.

Көзқарастар

Көптеген жақтастары АҚШ үкіметінің ішкі кісілері шабуылдарға қатысқан немесе шабуылдардың болатынын білген, бірақ ешкімді ескертпеген немесе оларды тоқтатуға тырыспағанын айтады. Қозғалыс ішінде кең таралған, бірақ жалғыз емес пікір бойынша, Әлемдік сауда орталығының ғимараттары бақыланған жарылыс арқылы қиратылған.

Байланыс

Интернет 9/11 шындығын іздеушілер мен олардың жергілікті топтары арасындағы байланыста және қозғалыстың көзқарастарын кең жұртшылыққа таратуда маңызды рөл атқарады. Колорадо мемлекеттік телеарнасы қозғалыс жасаған бірнеше фильмдерді көрсеткен, мысалы, «9/11 жарылғыш дәлелдер: сарапшылардың пікірі», «9/11 шындығы үшін сәулетшілер мен инженерлер» ұйымы түсірген деректі фильм. Бұл фильм бір кезде ұлттық PBS сайтындағы ең көп таралған және көрілген бағдарламалардың бірі болған. Мұндай фильмдерді көрсету арнаның серіктері мен PBS үшін қырқыс дау тудырды.

Тарих

2001 жылдың маусым және шілде айларында, қастандық теориясының алғашқы екі жақтасы Уильям Купер мен Алекс Джонс АҚШ үкіметі Осама бен Ладенді кінәлауға болатын террористик шабуылдарды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Екеуі де 9/11 шабуылдары күні «бақыланған қирату» теориясын жариялай бастады. Джонс «9/11 шындығын іздеу қозғалысының» ең белсенді дауысының біріне айналды. 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін АҚШ үкіметінің берген мәліметтеріне күмән келтіретін оқиғалардың әртүрлі түсіндірмелері жарияланды. Басқалардың ішінде Майкл Руперт және канадалық журналист Барри Цвикер шабуыл туралы қабылданған мәліметтерге сын айтты немесе аномалияларды көрсетті. Француз жазушысы Жан Шарль Брисар және неміс авторлары Матиас Броккерс және Андреас фон Бюлов БАҚ хабарлауын сынап, Әлемдік сауда орталығы мұнараларының қирауына қатысты бақыланған қирату туралы тезисті алға жылжытты. 2002 жылдың қыркүйегінде Сан-Франциско және Окленд (Калифорния) қалаларында «Бұш істеді!» митингілері мен шерулері өтті, оларды «Барлық халықтар коалициясы» ұйымдастырды. 2004 жылдың қазан айында «9/11 шындығы» ұйымы 2001 жылдың 11 қыркүйегінде қаза тапқандардың көптеген туыстары мен шамамен 200 адам қол қойған мәлімдеме жариялады. Мәлімдемеде шабуылдарды зерттеу қажеттігі айтылды, сондай-ақ жауапсыз қалған сұрақтар президент Джордж Буш әкімшілігінің адамдары шабуылдарға қасақана жол берген болуы мүмкін деген ойды қоздыды. Актер Эдвард Аснер, бұрынғы президенттік үміткер Ральф Надер, бұрынғы конгрессмен Синтия МакКинни, тұрғын үй істері жөніндегі бұрынғы хатшысы Кэтрин Остин Фиттс, автор Ричард Хайнберг, Калифорния университетінің профессоры Ричард Фолк, Нью-Йорк университетінің профессоры Марк Криспин Миллер және басқалар мәлімдемеге қол қойды. 2009 жылы президент Обаманың бұрынғы кеңесшісі Ван Джонс мәлімдемеге қол қойғанға дейін оны толық қарастырмағанын және петиция оның «қазіргі немесе ешқашан» көзқарасын білдірмейтінін айтты. 2006 жылы Стивен Э. Джонс, қирату теориясының жетекші жақтаушысы болды. 2006 жылдың қыркүйегінде Джонстың «күшейе түскен болжамды және айыптаушы» мәлімдемелеріне байланысты Бригам Янг университеті оны жалақымен демалысқа жіберді. Алты аптадан кейін Джонс университеттен зейнеткерлікке шықты. Джонстың ғылыми талаптарына және оның гипотезаларын жариялауға қатысты әріптестердің сараптамасының тиімділігіне күмән туды, ал қастандық теориялары сынға жауап ретінде одан да күрделі жасырулар туралы болжамдар жасады. Сол жылы АҚШ-тың Висконсин штатының 61 заң шығарушысы 9/11 шындығын зерттеуші ғалымдар тобына қосылғаннан кейін Висконсин университетінің оқытушысы Кевин Барреттті жұмыстан босату туралы петицияға қол қойды. Академиялық еркіндікке сілтеме жасай отырып, университет проректоры Барреттке қарсы шаралар қабылдаудан бас тартты. Шабуылдарда қаза тапқан адамдардың отбасы мүшелерінің бірнеше ұйымдары шабуылдарды тәуелсіз зерттеуге шақырды. 2009 жылы 9/11 оқиғасы туралы шындықты қорғаушы белсенді Лори Ван Аукен және шабуылда достарын немесе туыстарын жоғалтқан басқа да адамдар Нью-Йорк қаласына апатты зерттеуді өтінді. «Қазіргі есеп беру үшін Нью-Йорк» коалициясы 2009 жылдың қараша айындағы сайлау бюллетенінде Нью-Йорк қалалық кеңесінің зерттеу комиссиясын құруды талап ету үшін қолхаттар жинады. Топ ұсынысты сайлаушылардың қарауына беру үшін жеткілікті қолдар жинады, бірақ Нью-Йорк Жоғарғы сотының судьясы Эдвард Лехнер петиция қала заңдарымен рұқсат етілген шектен асып түсетінін мәлімдеді және петицияда жарамсыз деп танылған элементтерді жоюға рұқсат берілгеніне қарамастан, оны дауыс беру бюллетенінде жариялауға рұқсат берілмейді деп шешті.

9/11 комиссиясының Комиссиялық есебі

9/11 шындық қозғалысының жақтастарының пікірінше, 9/11 отбасылары басқару комитетінің Нью-Джерси штатының бұрынғы губернаторы Томас Кин төрағалық еткен 9/11 комиссиясына қойған көптеген сұрақтары тыңдауларда да, комиссияның есебінде де көтерілмеген. «Джерси қыздарының» бірі Лори Ван Аукеннің бағалауынша, олардың сұрақтарының тек 30% ғана 2004 жылдың 22 шілдесінде жарияланған 9/11 комиссиясының соңғы баяндамасында жауапталған. 9/11 отбасылары басқару комитеті комиссияға қойған сұрақтарын қамтитын веб-сайт жасады, онда олардың қайсысына қанағаттанарлық жауап берілді, қайсысына жауап берілді, бірақ қанағаттанарлық емес, ал қайсысы баяндамада назарсыз қалдырылған немесе жойылған деп санайтынын көрсетті. Бұған қоса, Дэвид Рей Гриффинның «9/11 комиссиясының есебі: жойылған және бұрмаланған мәліметтер» атты кітабында баяндамада ақпараттың қалдырылғаны немесе шындықтың бұрмаланғаны туралы 115 мысал келтірілген. Гриффин 9/11 комиссиясының есебін «571 беттік жалған» деп сипаттады. 2008 жылдың 26 мамырында дінтану профессоры Блэр Гадсби сенатор және президенттікке республикалық партиядан үміткер Джон Маккейннің кеңсесі алдында наразылық акциясын және аштық жариялады, Маккейннің 9/11 шындық қозғалысының жетекші ғалымдарымен және басшыларымен – атап айтқанда Ричард Гейдж, Стивен Э. Джонс және Дэвид Рей Гриффинмен кездесуін талап етті. Маккейн «Популярлы механика» журналы басып шығарған «9/11 мифтерін жоққа шығару: неге конспирологиялық теориялар фактілерге төтеп бере алмайды» кітабына алғысөз жазған.

FEMA және NIST есептеріне реакциялар

Алғашқы үкіметтік тергеуден кейін Федералдық төтенше жағдайларды басқару агенттігі 2002 жылдың мамыр айында FEMA 403 шығарды, оның атауы – «Дүниежүзілік сауда орталығы ғимаратының жұмыс істеуін зерттеу: деректер жинау, алдын ала байқаулар және ұсынымдар». Ұлттық стандарттар және технология институты (NIST) кейіннен 2005 және 2008 жылдары ғимараттардың құлауы туралы түпкілікті есептерді жариялады. Бұл есептерге 9/11 шындығын іздеу қозғалысының мүшелері көптеген жауаптар жазды. Олардың көпшілігі есептер жарылғыш бұзуды көрсететін маңызды дәлелдерді назарға алмағанын, алдамшы тіл мен схемаларды қолдану арқылы «шындықты бұрмалағанын» және Джим Хоффманның 2005 жылғы «Жақсырақ мираж құру: NIST-тің 3 жылдық 20 миллион долларлық ғасырдың қылмысын жасыру» мақаласындағыдай, жалған аргументтерден тұратынын мәлімдеді. 2005 жылдың соңында Бригам Янг университетінің профессоры Стивен Э. Джонс NIST есебін сынап, WTC мұнараларының жарылғыш заттармен қасақана қиратылғаны туралы гипотезасын сипаттаған мақала жариялады. Бұл мақала негізгі бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды, тіпті Джонс MSNBC телеарнасында сұхбат берді. Бұл – ірі кабельдік жаңалықтар арнасында осындай бағдарламаның тұңғыш рет көрсетілуі болды. Джонс өзінің мәлімдемелерін бекіту үшін беделді сарапшылардың пікірін алмастан жариялағаны үшін университеті тарапынан сынға ұшырады. Ол ақы төленген демалысқа жіберілді және кейін зейнеткерлікке шықты. Осыған байланысты, 2007 жылдың сәуірінде 9/11 құрбандарының отбасы мүшелері мен 9/11 шындығы мен әділеті үшін ғалымдардың жаңадан құрылған бірнеше мүшелері NIST-ке түзету туралы қосымша өтініш жіберді, онда есептегі кемшіліктер туралы өз пікірлерін жазды. NIST 2007 жылдың қыркүйегінде бұл өтінішке жауап беріп, бастапқы қорытындыларын қолдады. Өтініш авторы 2007 жылдың қазан айында оларға жауап жазып, олардың жауабын қайта қарауды сұрады.

Ұлттық 11 қыркүйек мұражайындағы памфлеттер

Қозғалыстың мүшелері 2014 жылдың мамыр айында ашылған Ұлттық 11 қыркүйек ескерткіші мен мұражайындағы шабуылдар туралы олардың айтуынша "шындықты" баяндайтын жарнама парақшаларын таратты.

Ұйымдар

Ресми есептер жарияланғалы бері, 9/11 шындығын іздеу қозғалысының бір-бірімен байланысты бірнеше ұйымдары құрылды.

9/11 шындықтары үшін сәулетшілер мен инженерлер

9/11 шындығын қорғайтын сәулетшілер мен инженерлер – бұл әлемдік сауда орталығының бақыланатын қирауы туралы теорияларды қолдайтын және Тұңғыш мұнаралар мен 7-ші ғимараттың қирауына жаңа тергеу жүргізуді талап ететін сәулет және инженерлік саласының мамандарынан құралған ұйым. Ұйым 11 қыркүйек шабуылдарына толыққанды тәуелсіз тергеу жүргізуді, куәгерлерді шақыру құқығымен бірге, талап ететін АҚШ Конгресіне петиция жинап жатыр. Ұйымның мәлімдемесіне сәйкес, бұл тергеу әлемдік сауда орталығы ғимараттарының қирауында жарылғыш заттар қолданылу мүмкіндігін де қарастыруы керек. Сан-Франциско аймағындағы сәулетші Ричард Гейдж 2006 жылы 9/11 шындығын қорғайтын сәулетшілер мен инженерлер ұйымын құрды. Федералдық төтенше жағдайларды басқару агенттігі және Ұлттық стандарттар және технология институты (NIST) жүргізген тергеулер нәтижесінде ғимараттар ұшақтардың соқтығысуынан және одан туындаған өрттен құлаған деген қорытындыға келді. Гейдж NIST-ті әлемдік сауда орталығы мұнараларының құлау тізбегін толық зертпегені үшін сынады және "әлемдік сауда орталығы көкпарларының толық жойылуына қатысты ресми түсіндірме, жарылыс арқылы қираудың айқын дәлелдерін қарастырмады" деп мәлімдеді. Өз позициясын қолдау үшін 9/11 шындығын қорғайтын сәулетшілер мен инженерлер тобы ғимараттардың құлауының "еркін құлау" жылдамдығына, "болаттың бүйірге лақтырылуына", "ауадағы бетонның ұнтақталуына", "балқыған металға" және басқа да факторларға назар аударады.

9/11 шындық

9/11 Truth 2004 жылдың маусым айында құрылды және көптеген 9/11 шындығын іздеуші ұйымдардың орталық порталына айналды. Оны Дженис Мэтьюс (атқарушы директор), Дэвид Кубиак (халықаралық науқан кеңесшісі) және Майк Бергер (медиа үйлестірушісі) сияқты мамандар басқарады, ал кеңесшілер кеңесіне Стивен Э. Джонс және Барри Цвикер кіреді. Ұйым АҚШ-тың Zogby International нарық зерттеу және қоғамдық пікірді сауалнамалау компаниясы жүргізген сауалнамаларды ұйымдастыруға көмектесті, олардың нәтижесінде көптеген адамдар үкімет 11 қыркүйек шабуылдары туралы толық шындықты жарияламады деп санайды.

9/11 шындықты зерттеушілер

9/11 шындығын зерттеушілердің алғашқы тобы 2005 жылдың желтоқсан айында бұрынғы философия профессоры Джеймс Х. Фетцер және физик Стивен Э. Джонс құрған болатын. Бұл – 11 қыркүйек шабуылдары туралы басты ақпарат құралдары мен үкіметтің мәлімдемелерін жоққа шығарған, түрлі салалардан және тәжірибелі адамдардан құралған топ. Бастапқыда топ көптеген идеялар мен гипотезаларды қарастыруға шақырды. Бірақ, жетекші мүшелер Фецер ұсынған кейбір теориялардың – мысалы, Егіз мұнараларды қирату үшін бағытталған энергиялық қару немесе кішкентай ядролық бомбалар қолданылған деген пікірлер – жеткілікті дәлелдермен қамтамасыз етілмегенін және топты күлкіге қалдыратынын байқады. 2006 жылдың желтоқсанында Джонс және басқалар 9/11 шындығы мен әділеті үшін ғалымдар деген жаңа топ құрды, олардың басты назары ғылыми талдауды қолдану екенін мәлімдеді. Алғашқы мүшелер қай топқа қосылатыны бойынша дауыс берді, және көпшілігі жаңа топқа өтуге дауыс берді.

9/11 шындық және әділдік үшін ғалымдар

"9/11 шындығы мен әділеті үшін ғалымдар" (STJ) 2007 жылдың қаңтар айында құрылды және өзін "2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуыл туралы жауапсыз қалған сұрақтарды ғылыми зерттеулер мен халыққа білім беру арқылы шешуге тырысатын ғалымдар мен қолдаушылар тобы" деп сипаттайды. Топтың құрамында 900-ден астам мүше бар, олардың ішінде Ричард Гейдж, Стивен Э. Джонс, Джим Хоффман, Дэвид Рэй Гриффин және бұрынғы конгрессмен Дэниел Гамбург кіреді. Көптеген мүшелер Дүниежүзілік сауда орталығы мұнаралары мен үшінші көкжай, WTC 7, жарылыс арқылы қиратылған деген теорияны қолдайды. 2008 және 2009 жылдары "9/11 шындығы мен әділеті үшін ғалымдар" тобының бірнеше мүшелері ғылым және инженерлік журналдарда мақалалар жариялады. 2008 жылдың сәуір айында оның бірнеше мүшелерінің хаты The Open Civil Engineering Journal журналында жарияланды. 2008 жылдың шілдесінде Стивен Э. Джонс және басқалардың мақаласы The Environmentalist журналында жарияланды. 2008 жылдың қазан айында STJ мүшесі Джеймс Р. Гурлидің Bažant және Verdure мақаласындағы негізгі қателер деп санайтын түсініктемесі Journal of Engineering Mechanics журналына енгізілді. 2009 жылдың сәуір айында Даниялық химик және STJ мүшесі Нильс Х. Харрит, Копенгаген университетінен, және тағы сегіз автор, оның ішінде бірнеше STJ мүшелері, The Open Chemical Physics Journal журналында "9/11 Дүниежүзілік сауда орталығы апатынан алынған шаңда белсенді термиттік материал табылды" деген мақала жариялады. Мақала, редактор және жалғыз сарапшы профессор Пиленидің білімі жоқ жағдайда жарияланғанын айтып, отставкаға кетуіне себеп болды, шаң үлгілерінде реакцияланбаған және жартылай реакцияланған нанотермит ("супертермит") құрамындағы чиптер бар деген қорытынды жасады. Сенімсіз дереккөз: 2013 жылғы қаңтар.

9/11 азаматтар бақылайды

9/11 Citizens Watch 2002 жылы Джон Джадж және Кайл Хенс тарапынан құрылды. Олар Отбасылық Бағыттыру Комитетімен бірге 9/11 комиссиясын құруға белсенді түрде шақырып, комиссияның жұмысын жақыннан бақылады.

9/11 комиссиясының науқаны

2011 жылы сенатор Майк Гравел құрған 9/11 комиссиясы науқанының мақсаты – Орегон, Аляска және Калифорния штаттарындағы халықтың тікелей дауысымен қабылданатын бастамалар арқылы сотқа шақыру құқығы бар, штаттық деңгейдегі комиссияларды құру. Бұл комиссиялар азаматтардың бастамасымен құрылған, тәуелсіз ұйымдар болып көрінеді және бірлескен өкілеттіктерді пайдалану арқылы біртілді, халықтық ұлттық күш құруға бағытталған.

Испандық құрбандар тобы

"Латын Америкасы құрбандар тобы" 9/11 шабуылдарынан кейін құрылған, 9/11 шындығын іздеу қозғалысының қолдаушысы Уильям Родригеспен құрылған топ. Бұл топ 9/11 комиссиясын құрудағы маңызды күштердің бірі болды.

Конференциялар

9/11 шындығын зерттеу ұйымдарының мүшелері, мысалы, 911truth.org және 9/11 шындығы мен әділеті үшін ғалымдар, 2000 және 2010 жылдардың басында 9/11 оқиғасы туралы жүргізіліп жатқан зерттеулерді талқылау және өз мақсаттарына жетудің ең тиімді жолдарын жоспарлау үшін кездесулер мен конференциялар өткізді. Осы конференциялардың көпшілігі 911truth.org ұйымымен ұйымдастырылды, ал кейбіреулері халықаралық бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды.

Қарсыластар

Rolling Stone журналының Мэтт Тайбби бұл қозғалыстың "Буш әкімшілігін сынағандарды жоққа шығаруға оның қолдаушыларына мүмкіндік беретінін" айтты және 9/11 заговор теориясына сенедін адамдардың санына қатысты алаңдаушылық білдірді. Массачусетс технология институтының (MIT) инженерлік профессоры Томас У. Игар бастапқыда қозғалыстың көтерген мәселелерін мойындағысы келмеді, "егер (талқылау) кеңінен таралса, мен пікірталасқа қатысамын" деді. Стивен Э. Джонстың Дүниежүзілік сауда орталығы бақыланған жарылыс арқылы қиратылғаны туралы гипотезасын жариялауына жауап ретінде Игар 9/11 шындығын іздеушілердің өз қорытындыларына жету үшін кері ғылыми әдіс қолданғанын айтты, себебі олар "не болғанын анықтап, олардың қорытындысына сәйкес келмейтін барлық деректерді жоққа шығарып, содан кейін олардың тұжырымдарын жалғыз мүмкін нұсқа ретінде жариялайды". Журналист Роберт Парридің сөздерін келтіре отырып, Билл Мойерс заговор теориясын қолдаушылардың "әл-Қаиданың қатысуын дәлелдейтін барлық мәліметтерді, ұшақтардағы жолаушылардың соңғы қоңырауларын және әл-Қаида басшыларының тұтқында да, бостандықта да жасаған мойындауларын жоққа шығарғанын" айтты. Содан кейін олар "нақты дәлелдің болмауын жою үшін, құбылмалы дәлелдердің ұзақ тізімін пайдалану сияқты оңшылдардың софистикалық тәсілдерін қайта қолданып, бірнеше күмәнді 'аномалияларды' таңдап алып, 'ішкі жұмыс' сюжетін құрды". "Әл-Қаида" террористік ұйымы Иранның бұрынғы президенті Махмуд Ахмадинежадты 11 қыркүйекке жасалған шабуылдың артында АҚШ үкіметі тұр деген ұсыныстары үшін қатты сынап, оның сөздерін "абсурдты" деп бағалады. Кейбір күмәнданғандар – оқиғаларға алдын ала түсіндіру ретінде заговор теориясын қабылдамайтындар және шындықты іздеушілердің көтерген сұрақтарының көпшілігіне оңай жауап беруге болатын немесе қате немесе адастыратын идеяларға негізделгенін санайтындар – шындықты іздеушілердің кейбіреулері қайғы шеккен отбасыларға немқұрайлылық танытып, жалған ақпаратты әдейі таратады деп санайды және оларды "сыйсыз" немесе тіпті "надан" деп атады.