Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арден синтаксисі - медициналық білімді бейнелеу және бөлісу үшін қолданылатын таңбалау тілі. Бұл клиникалық және ғылыми білім тілі клиникалық шешімдерді қолдау жүйелерінде ескертулер, түсіндірмелер жасау және клиникалық дәрігерлерге жіберілетін хабарламаларды тексеру және басқару үшін орындалатын форматта қолданылады. Бұл синтаксис көптеген денсаулық сақтау мекемелері ішінде және олардың арасында медициналық білімді бөлісу үшін қолданылады. Колумбия Пресвитериан медициналық орталығында 40 Арден синтаксисі МЛМ-і іске асырылды, оның 18-і клиникалық МЛМ, оның ішінде 4 түсіндіру және 14 ескерту. Мысалы, пайдаланушы үш МЛМ-мен гипокалемияның бар екендігіне және дигоксинді қолдану жүрек ритмі бұзылуына әкелуі мүмкін екендігіне ескертіледі. Бір МЛМ дигоксинмен дәріхана тапсырысын сақтау арқылы, екінші МЛМ қандағы калийдің нәтижесін сақтау арқылы, ал үшіншісі қандағы дигоксин деңгейін сақтау арқылы белсендіріледі. Он екісі - зерттеу МЛМ мысалдары, олардың ішінде жатыр мойны патологиясы аномальды пациенттерді анықтау мүмкіндігі және т.б. Бұл зерттеушіге науқастың медициналық журналы мен оның ауруханадағы орналасқан жері туралы хабарлап, науқасты зерттеуге енгізу үшін, ал қалған он әкімшілік МЛМ. IBM-дің жасанды интеллект өнімдері KnowledgeTool, CPMC зерттеушілері Д.М. Джеймс Дж. Цимино, Джордж Хрипчак, Стив Джонсон, Кэрол Фридман және басқалар CPMC-де Пол Д. Клейтонның басшылығымен. Осы бағдарламаның аясында тағы бір прототипті синтаксисті енгізуді Пётр Людманн Quintus Prolog-ты пайдаланып жасады. IBM бағдарламалық басқару және AI технологиясы қызметтерін Терри Ранкин, Пит Смит және Эдди Сандерс ұсынды.
Arden syntax is a markup language used for representing and sharing medical knowledge. This clinical and scientific knowledge language is used in an executable format by clinical decision support systems to generate alerts, interpretations, and to screen and manage messages to clinicians. This syntax is used to share medical knowledge within and across many health service institutions. At Columbia Presbyterian Medical center, 40 Arden syntax MLMs have been implemented in which 18 of those are clinical MLMs, including 4 interpretations and 14 alerts. For example, a user is alerted by three MLMs to the presence of hypokalemia and digoxin use that might lead to cardiac dysrhythmia. One MLM is activated by storage of a pharmacy order by digoxin,a second MLM is activated by the storage of a blood potassium result and the third activated by the storage of blood digoxin level. Twelve are research MLM examples, which include the ability to identify patients with abnormal cervical pathology, etc. that notify the researcher of the details of the patient's medical record and their inpatient location to enroll the patient in a study, and the remaining ten are administrative MLMs. IBM's artificial intelligence product, KnowledgeTool, provided the original basis for MLM syntax representation and processing, as enhanced and applied by CPMC researchers Drs. James J. Cimino, George Hripcsak, Steve Johnson, Carol Friedman, and others at CPMC, under the leadership of Paul D. Clayton. In a related effort under the same program, another prototype implementation of the syntax was developed by Peter Ludemann using Quintus Prolog. IBM program management and AI technology services were provided by Terry Rankin, Pete Smith, and Eddie Sanders.
Фузи Арден синтаксисі
Арденнің бүктелген синтаксисінің негізгі мақсаты - медицинада жиі кездесетін белгісіз деректерді өңдеудің оңай әдісін ұсыну. Жаңа ұғымдар толық анықталмаған ақпаратты өңдеуге көмектесу үшін Arden синтаксисіне Arden синтаксисі арқылы енгізіледі. Мысалы, Вена жалпы ауруханасының ауруханалық гигиена клиникалық институтының MoniICU жүйесіндегі білім базасында жұмсақ логика қолданылды. Бұл жүйе ауруханада жұқтырған инфекцияларды анықтап, үнемі бақылап отырады. Eclipse-ге арналған Arden4Eclipse деп аталатын плагин интеграцияланған даму ортасымен (IDE) MLM әзірлеушілерін қолдайды.
The main aim of fuzzy Arden syntax is to provide easy method in processing of uncertain data which routinely appears in medicine. New concepts are incorporated into Arden syntax by fuzzy Arden syntax in order to assist in processing information that may not be completely defined. For example, a fuzzy logic has been used in knowledge base in Moni–ICU system at clinical institute of hospital hygiene of the Vienna general hospital. It is a system that detects and constantly checks hospital acquired infections. The accompanying plugin for Eclipse called Arden4Eclipse supports MLM developers with an integrated development environment (IDE).
Сынау
Арден синтаксисі lex және Yacc құралдарын қолдана отырып, сенімділік пен дәлсіздік үшін сыналады, олар бірге қолданылған кезде компилятор немесе интерпретатор жасайды. Ресурстық файл lex арқылы токендерге бөлінеді және бағдарламаның иерархиялық құрылымы Yacc арқылы анықталады. Бұл құралдар синтаксисіндегі түсініксізділікті азайтады. Медициналық логика модулі төрт категориядан тұрады, атап айтқанда, техникалық қызмет көрсету, кітапхана, білім және ресурстар, тиісті слоттармен.
Arden syntax is tested for reliability and imprecision using tools lex and Yacc that, when used together, create a compiler or interpreter. Source file is split into tokens by lex and the hierarchical structure of the programme is found by Yacc. These tools reduce ambiguities in the syntax. A Medical logic Module is composed of four categories, namely maintenance, library, knowledge and resources, with appropriate slots.
Сақтау
Бұл санатта МЛМ туралы метадеректер бар. Техникалық қызмет көрсету санаты модульдегі медициналық білімге қатысы жоқ техникалық қызмет көрсету туралы ақпаратты көрсететін слоттардан тұрады. Бірінші слот - модульдің қысқаша сипаттамасын беретін атау, содан кейін файл атауы, МЛМ-ді анықтау үшін қолданылатын ерекше идентификатор. Үшінші орын - қолданылған нұсқаны анықтайтын нұсқа. Сонымен қатар, ол МЛМ-нің жаңартуларын қадағалайды. Версия слотына МЛМ-нің қай жерде жазылғандығы және оны жазған адам көрсетілген мекеме мен автор слоттары жатады. Бұл слоттан кейін дата және растау слоттары болады, олар МЛМ соңғы жаңартылған күнін көрсетеді. Валидациялау деңгейін маман белгілейді, бұл MLM тек сынақ үшін пайдаланылатынын көрсетеді.
This category contains metadata about the MLM. The maintenance category consists of slots that indicate maintenance information unrelated to the medical knowledge in the module. The first slot is the title which gives a brief description of the module followed by a file name, a distinct identifier used to specify the MLM. The third slot is the version which specifies the version used. It also maintains a track of updates to the MLMs. A version slot is followed by institution and author slots that specify where the MLM is written and the person who wrote it. This slot is followed by date and validation slots which show the date at which MLM was last updated. The validation level is set by the specialist, it indicates that the MLM is only used for testing.
Кітапхана
Бұл санатта мақсат, түсіндірме, кілт сөздер, сілтемелер және сілтемелер деп аталатын бес слот бар. Мақсат сұлбасы белгілі бір МЛМ-ді не үшін пайдаланатынын түсіндіреді, ал түсіндірме сұлбасы МЛМ-нің қалай жұмыс істейтінін көрсетеді. МЛМ білім базасын іздеу үшін қолданылатын терминдер кілт сөз слоты арқылы ұсынылады. Сілтеме мен сілтеме орындары ерікті емес. МЛМ-нің медициналық мінез-құлқын қолдайтын әдебиеттерге сілтемелер сілтемелер слотына кіреді. Оқу орнының сілтемелері сілтемелер терезесінде электрондық оқулықтар мен білім беру модульдері сияқты басқа ақпарат көздеріне сілтемелер орналастырылған.
This category contains five slots called purpose, explanation, keywords, citations and links. The purpose slot explains what a particular MLM is used for, whereas the explanation slot illustrates how an MLM works. Terms that can be used to search through a knowledge base of MLM is supplied by a keyword slot. The citation and link slots are optional. References to literature that support MLM's medical behaviour are included in the citation slot. Institution specific links to other sources of information such as electronic textbooks and educational modules are contained in the links slot.
Білім
Бұл санатта МЛМ-нің нақты медициналық білімі бар. Ол түр, деректер, басымдық, ескерткіш, логика және іс-қимыл слоттарынан тұрады. МЛМ-ді қолдану тәсілі слот түріне байланысты белгілі. МЛМ-нің қалған бөлігінде қолданылатын терминдер деректер слоты арқылы анықталады. Оның мақсаты - МЛМ-нің институтқа тән бөліктерін МЛМ-нің жалпы бөліктерімен бөліп алу. МЛМ-ге жүгіну тәртібі біріншілікпен белгіленеді, ол 1-ден (соңғыдан) 99-ға дейін (алғашқыдан) сан болуы мүмкін. Бұл сирек қолданылатын қосымша слот. МЛМ оқиғамен немесе МЛМ-ден немесе ескерткіш слотпен көрсетілген қолданбалық бағдарламадан тікелей шақыру арқылы іске қосылуы мүмкін. Логикалық слотта сынауға болатын нақты медициналық жағдай немесе ереже бар, ол құрама есептеулерді қамтуы мүмкін. Іс-қимыл слоты денсаулық сақтау провайдеріне жіберілетін хабарламаны жасайды, мысалы, баратын жерге ескерту жіберу, басқа MLM-ді шақыру және мәндерді қайтару. Шұғылдық слоты ерікті; бұл 1 мен 99 аралығындағы сан болуы мүмкін, ол МЛМ іс-әрекеті немесе хабарының маңыздылығын көрсетеді.
This category contains the actual medical knowledge of the MLM. It consists of type, data, priority, evoke, logic and action slots. The way in which MLM is used is known by type slot. Terms used in the rest of the MLM are defined by the data slot. Its goal is to separate those parts of the MLM that are specific to an institution from the more generic parts of the MLM. The order in which the MLM must be invoked are indicated by the priority, which can be a number from 1 (last) to 99 (first). It is a rarely used optional slot. An MLM can be activated by an event, or by a direct call from an MLM or an application programme which is specified by the evoke slot. A real medical condition or rule to test for is contained in the logic slot which may include compound calculations. The action slot creates a message that is sent to the health care provider, such as sending an alert to the destination, evoking other MLMs and returning values. The urgency slot is optional; it can be a number from 1 to 99 which indicates the importance of an MLMs action or message.