Халықаралық аурулар жіктемесі (ICD) – Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен жасалған, эпидемиологияда & медицинада қолданылатын диагностикалық құрал. 🩺🌍
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық стандартты диагностикалық құрал
International standard diagnostic tool
Аурулардың халықаралық жіктелуі (АҰЖ) – эпидемиологияда, денсаулық сақтауды басқаруда және клиникалық мақсаттарда қолданылатын әлемдік деңгейде қолданылатын медициналық жіктелім. АҰЖ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) арқылы сақталады, ол Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесінде денсаулық сақтау саласын басқаратын және үйлестіретін орган болып табылады. АҰЖ бастапқыда денсаулық сақтауды жіктеу жүйесі ретінде жасалған, ол ауруларды жіктеу үшін диагностикалық кодтар жүйесін қамтамасыз етеді, соның ішінде түрлі белгілер, симптомдар, қалыпты емес нәтижелер, шағымдар, әлеуметтік жағдайлар және жарақат немесе аурудың сыртқы себептері бойынша жіктемелерді қамтиды. Бұл жүйе денсаулық жағдайының сәйкес келетін жалпы санаттарымен және олардың ерекшеліктерімен байланысын қамтамасыз етуге арналған, сондай-ақ оларға алты таңбаға дейінгі кодты тағайындайды. Осылайша, негізгі санаттар ұқсас аурулар жиынтығын қамтиды. АҰЖ ДДҰ жариялайды және бүкіл әлемде аурулар мен өлім-жітім статистикасы, өтемақы жүйесі және денсаулық сақтау саласындағы шешімдерді автоматтандырылған қолдау үшін қолданылады. Бұл жүйе осы статистиканы жинау, өңдеу, жіктеу және ұсынудағы халықаралық салыстырмалылықты дамытуға бағытталған. АҰЖ – барлық денсаулық бұзылуларын статистикалық түрде жіктеу және диагностикалық көмек көрсетуге арналған ірі жоба. АҰЖ – ДДҰ Халықаралық жіктелімдер отбасының (ДДҰ ОЖ) денсаулық сақтаумен байланысты мәселелерге арналған негізгі статистикалық негізделген жіктемелі диагностикалық жүйесі болып табылады. АҰЖ мерзімді түрде жаңартылып отырады және қазіргі уақытта 11-ші нұсқасы қолданыста. АҰЖ 11, яғни МКБ-11, ДДҰ-ның Дүниежүзілік денсаулық сақтау ассамблеясы (ДДСА) 2019 жылдың 25 мамырында қабылдады және ресми түрде 2022 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді. 2022 жылғы 11 ақпанда ДДҰ 35 елдің МКБ-11 қолданып жатқанын мәлімдеді. АҰЖ – бір-бірін толықтыратын халықаралық жіктелімдердің (ДДҰ ОЖ) "отбасысының" бір бөлігі болып табылады, сонымен қатар медициналық және әлеуметтік тұрғыдан денсаулық жағдайына байланысты жұмыс істеу (мүгедектік) салаларына назар аударатын Халықаралық жұмыс істеу, мүгедектік және денсаулықтың халықаралық жіктелімі (ХЖМД) және медициналық, медбикелік, жұмыс істеу және қоғамдық денсаулықтың барлық араласуларын жіктейтін Халықаралық денсаулық сақтау араласуларының (ХДСА) халықаралық жіктелімін қамтиды. АҰЖ-ның толық атауы – Аурулар мен байланысты денсаулық проблемаларының халықаралық статистикалық жіктелімі, бірақ бастапқы атауы – Аурулардың халықаралық жіктелімі, әлі де бейресми түрде оның танымал аты болып табылады. АҚШ және басқа да кейбір елдерде психикалық бұзылуларды жіктеу үшін кейбір мақсаттарда Психикалық бұзылулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығы (DSM) қолданылады.
The International Classification of Diseases (ICD) is a globally used medical classification used in epidemiology, health management and for clinical purposes. The ICD is maintained by the World Health Organization (WHO), which is the directing and coordinating authority for health within the United Nations System. The ICD is originally designed as a health care classification system, providing a system of diagnostic codes for classifying diseases, including nuanced classifications of a wide variety of signs, symptoms, abnormal findings, complaints, social circumstances, and external causes of injury or disease. This system is designed to map health conditions to corresponding generic categories together with specific variations, assigning for these a designated code, up to six characters long. Thus, major categories are designed to include a set of similar diseases. The ICD is published by the WHO and used worldwide for morbidity and mortality statistics, reimbursement systems, and automated decision support in health care. This system is designed to promote international comparability in the collection, processing, classification, and presentation of these statistics. The ICD is a major project to statistically classify all health disorders, and provide diagnostic assistance. The ICD is a core statistically based classificatory diagnostic system for health care related issues of the WHO Family of International Classifications (WHO FIC). The ICD is revised periodically and is currently in its 11th revision. The ICD 11, as it is therefore known, was accepted by WHO's World Health Assembly (WHA) on 25 May 2019 and officially came into effect on 1 January 2022. On 11 February 2022, the WHO stated that 35 countries were using the ICD 11. The ICD is part of a "family" of international classifications (WHOFIC) that complement each other, also including the International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) which focuses on the domains of functioning (disability) associated with health conditions, from both medical and social perspectives, and the International Classification of Health Interventions (ICHI) that classifies the whole range of medical, nursing, functioning and public health interventions. The title of the ICD is formally the International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems, although the original title, International Classification of Diseases, is still informally the name by which it is usually known. In the United States and some other countries, the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) is preferred for the classification of mental disorders for some purposes.
Тарихи қысқаша мазмұны
1860 жылы Лондонда өткен халықаралық статистикалық конгресс барысында Флоренс Найтингейл ауруханалық деректерді жүйелі жинаудың алғашқы үлгісін жасауға бастама болған ұсыныс жасады. 1893 жылы француз дәрігері Жак Бертильон Чикагодағы Халықаралық Статистикалық институттың конгресінде өлім себептерінің Бертильон жіктемесін таныстырды. Көптеген елдер Бертильон жүйесін қабылдады, ол Париж қаласы өлімді жіктеу үшін қолданғандай, жалпы аурулар мен нақты бір органға немесе анатомиялық аймаққа локалданып орналасқан ауруларды ажырату принципіне негізделген. Келесі түзетулер ағылшын, неміс және швейцар жіктемелерінің синтезі болды, бастапқы 44 тақырыптан 161 тақырыпқа дейін кеңейді. 1898 жылы Америкалық қоғамдық денсаулық сақтау қауымдастығы (APHA) Канада, Мексика және АҚШ тіркеушілеріне де оны қабылдауды ұсынды. APHA сондай-ақ, жүйе медициналық практиканың жетістіктеріне сәйкес келуін қамтамасыз ету үшін жүйені әр 10 жылда бір рет қайта қарауды ұсынды. Осының нәтижесінде, өлім себептерінің халықаралық жіктемесін қайта қарау жөніндегі алғашқы халықаралық конференция 1900 жылы өтті, содан кейін әр он жыл сайын қайта қараулар жүргізілді. Ол кезде жіктеме жүйесі бір кітапқа сыйып, әліпбилік көрсеткіш пен кестелік тізімді қамтыды. Бұл кітап қазіргі кодилеу нұсқаулықтарымен салыстырғанда кішкентай болды. Жіктеме жүйесінің алтыншы редакциясына дейін келесі түзетулер шағын өзгерістерді қамтыды. Алтыншы редакциямен бірге жіктеме жүйесі екі томдық болып кеңейді. Алтыншы редакция ауру және өлім-жітім көрсеткіштерін қамтыды, ал атауы өзгерістерді көрсету үшін өзгертілді: Аурулардың, жарақаттардың және өлім себептерінің халықаралық статистикалық жіктемесі (ICD). Алтыншы редакцияға дейін ICD редакцияларын қайта қарау жауапкершілігі Халықаралық Статистикалық институт пен Ұлттар Лигасының Денсаулық сақтау ұйымының өкілдерінен құралған Аралас комиссияға жүктелді. 1948 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) ICD редакцияларын дайындау және жариялау жауапкершілігін әр он жыл сайын өз мойнына алды. ДДҰ 1957 және 1968 жылдары жетінші және сегізінші редакцияларды демеушілік етті. Кейіннен редакциялар арасындағы белгіленген он жылдық аралық тым қысқа екені анықталды. Қазіргі уақытта ICD әлемде ауруларды статистикалық жіктеудің ең көп қолданылатын жүйесі болып табылады. Сонымен қатар, Австралия, Канада және АҚШ сияқты кейбір елдер операциялық немесе диагностикалық процедураларды жіктеу үшін көбірек процедуралық кодтары бар ICD-нің өздеріне бейімделген нұсқаларын жасады.
In 1860, during the international statistical congress held in London, Florence Nightingale made a proposal that was to result in the development of the first model of systematic collection of hospital data. In 1893, a French physician, Jacques Bertillon, introduced the Bertillon Classification of Causes of Death at a congress of the International Statistical Institute in Chicago. A number of countries adopted Bertillon's system, which was based on the principle of distinguishing between general diseases and those localized to a particular organ or anatomical site, as used by the City of Paris for classifying deaths. Subsequent revisions represented a synthesis of English, German, and Swiss classifications, expanding from the original 44 titles to 161 titles. In 1898, the American Public Health Association (APHA) recommended that the registrars of Canada, Mexico, and the United States also adopt it. The APHA also recommended revising the system every 10 years to ensure the system remained current with medical practice advances. As a result, the first international conference to revise the International Classification of Causes of Death took place in 1900, with revisions occurring every ten years thereafter. At that time, the classification system was contained in one book, which included an Alphabetic Index as well as a Tabular List. The book was small compared with current coding texts. The revisions that followed contained minor changes, until the sixth revision of the classification system. With the sixth revision, the classification system expanded to two volumes. The sixth revision included morbidity and mortality conditions, and its title was modified to reflect the changes: International Statistical Classification of Diseases, Injuries and Causes of Death (ICD). Prior to the sixth revision, responsibility for ICD revisions fell to the Mixed Commission, a group composed of representatives from the International Statistical Institute and the Health Organization of the League of Nations. In 1948, the WHO assumed responsibility for preparing and publishing the revisions to the ICD every ten years. WHO sponsored the seventh and eighth revisions in 1957 and 1968, respectively. It later became clear that the established ten year interval between revisions was too short. The ICD is currently the most widely used statistical classification system for diseases in the world. In addition, some countries—including Australia, Canada, and the United States—have developed their own adaptations of ICD, with more procedure codes for classification of operative or diagnostic procedures.
МКК-6
1949 жылы жарық көрген ICD 6, ауруды тіркеуге қажетті форматта жасалған алғашқы нұсқа болды. Осыған байланысты, атауы «Өлім себептерінің халықаралық тізімінен» «Аурулардың халықаралық статистикалық жіктеліміне» өзгертілді. Жарақаттар мен оларға байланысты жазатайым оқиғалар үшін біріктірілген кодтар бөлімі екі бөлікке бөлінді: жарақаттарға арналған тарау және олардың сыртқы себептеріне арналған тарау. Аурудың таралуын зерттеу үшін психикалық жағдайларды кодтау қажеттігі туындады, және алғаш рет психикалық ауруларға арналған бөлім қосылды.
The ICD 6, published in 1949, was the first to be shaped to become suitable for morbidity reporting. Accordingly, the name changed from International List of Causes of Death to International Statistical Classification of Diseases. The combined code section for injuries and their associated accidents was split into two, a chapter for injuries, and a chapter for their external causes. With use for morbidity there was a need for coding mental conditions, and for the first time a section on mental disorders was added .
МКК-7
Халықаралық аурулар классификациясының жетінші толықтырылған нұсқасы жөніндегі халықаралық конференция 1955 жылдың ақпан айында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) қолдауымен Парижде өтті. ДДСҰ-ның денсаулық сақтау статистикасы жөніндегі сарапшылар комитетінің ұсынысына сәйкес, бұл толықтырылған нұсқа маңызды өзгерістермен және қателер мен үйлесімсіздіктерді жоюмен шектелді.
The International Conference for the Seventh Revision of the International Classification of Diseases was held in Paris under the auspices of WHO in February 1955. In accordance with a recommendation of the WHO Expert Committee on Health Statistics, this revision was limited to essential changes and amendments of errors and inconsistencies.
МКК-10
ICD 10-ға 1983 жылы жұмыс басталды, ал жаңа редакциясы 1990 жылдың мамыр айында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ассамблеясының қырық үшінші сессиясымен бекітілді. Соңғы нұсқасы 1994 жылдан бастап ДДСҰ мүше мемлекеттерінде қолданысқа енді. Бұл классификациялық жүйе 55 000-нан астам түрлі кодты қамтиды және көптеген жаңа диагноздар мен процедураларды тіркеуге мүмкіндік береді, бұл ICD 9-дағы және 2000 жылы Канадада енгізілген "ICD 10 CA" жүйесіндегі 17 000 кодтан айтарлықтай кеңейгенімен ерекшеленеді.
Work on ICD 10 began in 1983, and the new revision was endorsed by the Forty third World Health Assembly in May 1990. The latest version came into use in WHO Member States starting in 1994. The classification system allows more than 55,000 different codes and permits tracking of many new diagnoses and procedures, a significant expansion on the 17,000 codes available in ICD 9. and the "ICD 10 CA" introduced in Canada in 2000.
ICD-10-CA (Канада)
ICD 10 CA – Канаданың Денсаулық сақтау ақпарат институтының Канадада ауруды жіктеу үшін әзірлеген ICD 10-ның клиникалық модификациясы. ICD 10 CA ауруханадағы жедел көмектен тыс қолданылады және ауру емес, бірақ денсаулыққа қауіп төндіретін факторларды, жағдайларды қамтиды, мысалы, кәсіби және қоршаған орта факторлары, өмір салты және психоәлеуметтік жағдайлар. Ол 55 елден 300-ден астам маманның қатысуымен өткен он жылдық даму нәтижесінде құрылды. 2011 жылдың мамырында альфа нұсқасы және 2012 жылдың мамырында бета жобасынан кейін, МКК 11-нің тұрақты нұсқасы 2018 жылдың 18 маусымында жарияланды және 2019 жылдың 25 мамырында 72-ші Дүниежүзілік денсаулық ассамблеясында ДДСҰ-ның барлық мүшелерімен ресми түрде бекітілді. МКК 11 үшін ДДСҰ жүйенің негізгі бөлігін және оның туынды арнайы нұсқаларын, мысалы, онкологияға арналған МКК O-ны ажыратады. Сондықтан, барлық МКК элементтерінің жиынтығы Foundation Component деп аталады. Осы ортақ ядродан кіші жиынтықтар жасалуы мүмкін. Foundation-ның негізгі туындысы МКК 11 MMS деп аталады және осы жүйе әдетте «МКК 11» деп аталады және танылады. MMS – өлім-жітім және аурушаңдық статистикасы. МКК 11 енгізу жиынтығымен бірге келеді, оған МКК 10-нан және оған өту кестелері, аударма құралы, кодтау құралы, веб-қызметтер, нұсқаулық, оқу материалдары және тағы басқалары кіреді. Барлық құралдар өздігінен тіркеліп, техникалық қызмет көрсету платформасынан қолжетімді. МКК 11 ресми түрде 2022 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді, бірақ ДДСҰ «көптеген елдер осылай тез бейімделе алмайды» деп мойындады. АҚШ-та Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер жөніндегі хатшының консультативтік органы 2025 жылы жариялануы күтілуде, бірақ егер клиникалық модификация қажет деп шешілсе (МКК 10 CM сияқты), бұл 2027 жылға дейін кешігуі мүмкін.
ICD 10 CA is a clinical modification of ICD 10 developed by the Canadian Institute for Health Information for morbidity classification in Canada. ICD 10 CA applies beyond acute hospital care, and includes conditions and situations that are not diseases but represent risk factors to health, such as occupational and environmental factors, lifestyle and psycho social circumstances. It was created following a decade of development involving over 300 specialists from 55 countries. Following an alpha version in May 2011 and a beta draft in May 2012, a stable version of the ICD 11 was released on 18 June 2018, and officially endorsed by all WHO members during the 72nd World Health Assembly on 25 May 2019. For the ICD 11, the WHO decided to differentiate between the core of the system and its derived specialty versions, such as the ICD O for oncology. As such, the collection of all ICD entities is called the Foundation Component. From this common core, subsets can be derived. The primary derivative of the Foundation is called the ICD 11 MMS, and it is this system that is commonly referred to and recognized as "the ICD 11". MMS stands for Mortality and Morbidity Statistics. ICD 11 comes with an implementation package that includes transition tables from and to ICD 10, a translation tool, a coding tool, web services, a manual, training material, and more. All tools are accessible after self registration from the Maintenance Platform. The ICD 11 officially came into effect on 1 January 2022, although the WHO admitted that "not many countries are likely to adapt that quickly". In the United States, the advisory body of the Secretary of Health and Human Services has given an expected release year of 2025, but if a clinical modification is determined to be needed (similar to the ICD 10 CM), this could become 2027.
Психикалық денсаулық жағдайы
ICD-нің әртүрлі басылымдары психикалық және мінез-құлық бұзылыстарын жіктейтін бөлімдерді қамтиды. ICD-10 Психикалық және мінез-құлық бұзылыстарының жіктемесі: Клиникалық сипаттамалар және диагностикалық нұсқаулар – сонымен қатар «көк кітап» деп белгілі – ICD-10-ның V тарауынан алынған және ондағы әр санат бойынша жағдайлардың диагностикалық критерийлерін ұсынады. «Көк кітап» Америкалық Психиатриялық қауымдастығының Психикалық бұзылыстар диагностикалық және статистикалық нұсқаулығымен (DSM) бірдей дамытылған, бірақ олар бірге өмірге келеді, екеуі де бірдей диагностикалық жіктемелерді қолдануға ұмтылады. 66 елдегі психиатрлар арасында жүргізілген сараптамада ICD-10 және DSM-IV қолданысын салыстырғанда, алғашқысы клиникалық диагноз қою үшін жиі қолданылатыны, ал екіншісі зерттеулер үшін жоғары бағаланатыны анықталды. ICD-11-ді әзірлеу процесінде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) «Психикалық, мінез-құлық немесе нейродаму бұзылыстары» тарауына бағыт беру үшін «Халықаралық кеңесшіл топ» құрды. Жұмыс тобы ICD-11-де ICD-10-дағы «Жыныстық даму және бағдармен байланысты психологиялық және мінез-құлық бұзылыстары» санаттарын алып тастауды ұсынды. Топ ДДҰ-ға осы жіктемелердің клиникалық тұрғыдан пайдалы екенін көрсететін «дәлелдер жоқ» екенін хабарлады, себебі олар «денсаулық сақтау көрсетуіне немесе емдеуді таңдауға көмектеспейді, сондай-ақ халық денсаулығын бақылау үшін қажетті ақпаратты қамтамасыз етпейді».
The various ICD editions include sections that classify mental and behavioural disorders. The ICD 10 Classification of Mental and Behavioural Disorders: Clinical Descriptions and Diagnostic Guidelines – also known as the "blue book" – is derived from Chapter of ICD 10 and gives the diagnostic criteria for the conditions listed at each category therein. The blue book was developed separately to, but coexists with, the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) of the American Psychiatric Association—though both seek to use the same diagnostic classifications. A survey of psychiatrists in 66 countries comparing use of the ICD 10 and DSM IV found that the former was more often used for clinical diagnosis while the latter was more valued for research. As part of the development of the ICD 11, WHO established an "International Advisory Group" to guide what would become the chapter on "Mental, behavioural or neurodevelopmental disorders". The working group proposed that ICD 11 should declassify the categories within ICD 10 at "F66 Psychological and behavioural disorders that are associated with sexual development and orientation". The group reported to WHO that there was "no evidence" these classifications were clinically useful, as they do not "contribute to health service delivery or treatment selection nor provide essential information for public health surveillance."