Кіріспе
"Ауыл" Халықтық Демократиялық Патриотикалық партиясы (; "Ауыл" ХДПП) немесе жай ғана Ауыл (әдебиеттік: "Ауыл", қаз. Ауыл, AHwəl) – Қазақстандағы саяси партия. Ол 2000 жылдың 30 қаңтарында Ғани Қалиев құрған, ал 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Қазақстан Патриоттары партиясымен бірікті. Партияны қазіргі уақытта Түркістан облысының сенаторы Әли Бектаев 2015 жылдың тамызынан бастап басқарады. Шамамен 300 мың мүшесі бар "Ауыл" 2004 жылдан бері барлық қазақстандық парламент сайлауларына қатысып, 2019 жылғы президент сайлауында Төлеутай Рақымбековті үміткер етіп ұсынды. 2023 жылғы заңнамалық сайлауда партия алғаш рет Мәжіліске өтіп, сегіз орын жеңіп алып, ең ірі оппозициялық партияға айналды. "Ауыл" руханилық, патриотизм, адалдық, теңдік, ынтымақтастық құндылықтарын басты мақсаты деп жариялады. Әлеуметтік демократия қағидаттарына негізделіп, партия мемлекеттік реттеуді күшейту және ауыл шаруашылығы экономикасын қолдау, ауыл еңбекшілерінің мүдделерін қорғау, қоғамды одан әрі демократияландыруға бағытталған экономикалық және саяси реформаларды іске асыруды, экономиканың барлық салаларындағы нарықтық қатынастардың әділ жүйесін құру, азаматтардың өмір сүру деңгейін жақсарту, сондай-ақ халықтың патриоттық тәрбиесін қалыптастыруды мақсат тұтады. Партия қазіргі президент Қасым-Жомарт Тоқаевты қолдайды, бірақ оны "бақылаудағы оппозиция" және агробизнес тобының маңдайы деп айыптайды. Кейін партия "Ауыл Қазақстан Социал-демократиялық партиясы" болып қайта аталды. 2007 жылғы жалпы сайлауда партия ауыл тұрғындарының табысы орташа жалақыдан екі-үш есе төмен екенін атап, өмір сүру деңгейінің төмендігі мәселесін көтерді. Сондықтан "Ауыл" әр адамға ай сайынғы табысты 30 000 теңгеден астам етуді ұсынды. Партия қазақстандықтардың әрқайсысы өзін "толыққанды азамат" сезінетіндей саясатты жүзеге асыруға уәде берді, бірақ кейін бұл сайлауға қатыспады. 2011 жылдың 2 желтоқсанында Астанада өткен сегізінші кезектен тыс "Ауыл" съезінде 120-дан астам делегат қатысты. 2012 жылғы жалпы сайлауда Мәжіліс депутатығына үміткерлер тізіміне мәдениет қайраткерлері, академиктер, ғалымдар, шаруа қожалықтарының басшылары кірді, жалпы саны 23 адамды құрады. Партияның бекітілген бағдарламасында негізгі міндеттер – "ауыл тұрғындарына азық-түлік жиынтығын және таза сумен қамтамасыз ету, сондай-ақ ауылдық инфрақұрылымды дамыту (тұрғын үйлерді салу және жөндеу, мектептер, ауруханалар, жолдар)" деп көрсетілді. 10 желтоқсанда Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) 18 адамнан тұратын партия тізімін тіркеді. 2012 жылдың 17 қаңтарында ОСК сайлау қорытындыларын жариялады, нәтижесінде "Ауыл" 1,19% дауыс жинап, Парламентке өте алмады. "Ауыл" төрағасы Ғани Қалиев жасаған мәлімдемеде сайлаудың күтпеген жағдайларсыз өткені айтылды. "Халық көшбасшысы [Нұрсұлтан Назарбаев] басқаратын "Нұр Отан" партиясының жеңіске жететіні баршамызға мәлім еді". 2015 жылдың 26 тамызында өткен онінші кезектен тыс съезде Ғани Қалиев төрағалық қызметінен кетіп, оның орнына Әли Бектаев сайланды. 2015 – қазіргі уақыт: ҚХП-мен бірігу және соңғы іс-әрекеттер 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Астанада өткен 11-ші кезектен тыс "Ауыл" съезінде Қазақстан Патриоттары партиясының (ҚХП) екі партияны біріктіру туралы ұсынысы қабылданды, осылайша "Ауыл Халықтық Демократиялық Патриотикалық партиясы" құрылды. "Ауыл" төрағасы Әли Бектаевтың сөзіне қарағанда, партияларды біріктіру туралы шешім олардың жұмысына серпін береді, жақтастарының мәселелерін тиімдірек шешеді, барлық деңгейдегі үкіметте қарапайым қазақстандықтардың мүдделерін қорғайды және азаматтардың қажеттіліктеріне тиімдірек жауап береді. Бектаев жаңа партияның басшысы болып сайланды, ал ҚХП-ның бұрынғы төрағасы Толымбек Ғабділәшімов "Ауылдың" бірінші төрағасының орынбасары болды. Бірігу нәтижесінде құрылған партиядан кейін, бұл шешім Мәжіліс үшін кезектен тыс сайлаудың жақын арада өтетінінің белгісі болуы мүмкін деп болжалды. Саяси ғалымдар "Ауылдың" ҚХП-мен бірігуі қазақстандық биліктің ықпалымен жасалғанын айтты. 2016 жылғы заңнамалық сайлау кезінде партия 12-ші кезектен тыс съезін өткізіп, 19 үміткердің тізімін және "Ауыл дәстүріне қайта оралайық" атты сайлау платформасын жариялады. Платформада жерді тиімді пайдалану, заманауи инновациялық технологияларды жетілдіру және мал шаруашылығында жаңа тұқымдар мен сорттарды дамыту мәселелеріне баса назар аударылды. Партия барлық несие бағдарламаларын біріктіруді ұсынды – ауыл шаруашылығы өндірісін дамыту үшін. "Ауыл" сайлау қорытындыларын мойындады, партия төрағасы Әли Бектаев "сайлау тең бәсекеде өтті. Барлық саяси партияларға үгіт науқанын жүргізуге тең мүмкіндік берілді" деді. 2019 жылдың сәуір айында "Ауыл" алғаш рет 2019 жылғы президент сайлауына Төлеутай Рақымбековті үміткер етіп ұсынды. Рақымбеков дауыстардың 3,04%-ын алып, жарысқа төртінші орында шықты. Сайлаудан кейін "Ауыл" және Ұлттық демократиялық күштер коалициясының басқа да мүшелері президент сайлауының ашық және бәсекелі сипатын жоғары бағалады. 2019 жылдың 27 қарашасында Нұр-Сұлтан қаласында өткен 16-шы кезекті съезде "Ауыл" 2015–2019 жылдардағы жұмысын, агроөнеркәсіптік кешендегі, әлеуметтік салалардағы, ғылым мен өндірістегі мәселелерді талқылады. Партия төрағасын, саяси кеңес мүшелерін сайлау және оның жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. 2020 жылдың 9 қыркүйегінде "Ауыл" "Бірлік" партиясымен бірігу туралы ұсынысқа қатысты 17-ші кезектен тыс съезін өткізді, онда "Бірлік" партиясының төмен саяси белсенділігі мен филиалдарындағы тұрақсыздығы, сондай-ақ партия бағдарламаларындағы өзгерістердің болмауына байланысты көпшілік делегаттар қарсы дауыс берді. "Бірлік" төрағасы Серік Сұлтанғали "Ауылдың" шешімін сынап, ауыл шаруашылығы саласындағы жағдайды жақсартпағанын және COVID-19 пандемиясы кезінде "ойлау орталығына" айналмағанын айтты. 2021 жылғы заңнамалық сайлауда 2020 жылдың 18 қарашасында өткен 18-ші кезектен тыс "Ауыл" съезінде төраға Әли Бектаев партияның Парламентке өту қажеттігін, ауылдық мәселелерді көтеруді атап өтті. Осы мақсатта "Ауыл" ауыл шаруашылығы өндірушілеріне жылдық төлем 2% болатын ұзақ мерзімді несие беруді ұсынды. Нәтижесінде "Ауыл" бұрынғыдан жақсы көрсеткіштерді көрсетіп, дауыстардың 5,3%-ын жинады, бірақ 7% сайлау шегіне жете алмады. Сайлау қорытындысы бойынша Бектаев заңнамалық сайлаудың заңды түрде өткенін мәлімдеп, оның Қазақстанның дамуы мен өркендеуіне көмектесетінін атап өтті. 2021 жылдың 15 қаңтарында Парламенттің 7-ші сессиясының ашылуында президент Қасым-Жомарт Тоқаев сайлау шегін 7%-дан 5%-ға төмендетуді ұсынды, бұл заң мамыр айында 2021 жылы ратификацияланды. Егер сайлау алдында 5% шегі төмендетілген болса, "Ауыл" Мәжілісте орындар жеңіп алуға мүмкіндік алған болар еді. 2023 жылғы Қазақстанның заңнамалық сайлауында "Ауыл" дауыстардың 10,90%-ын алып, 8 орын жеңіп алды, бұл партия тарихында алғаш рет Мәжіліске өтуіне мүмкіндік берді. Идеология "Ауыл" барлық қазақстандық азаматтардың жоғары тұрмыс деңгейін, қамтамасыз етілген азаматтық құқықтары мен бостандықтарын, саяси тұрақтылықты және әлеуметтік қорғауды, нәсіл-тегіне қарамастан қамтамасыз етуді мақсат етеді...
On 5 September 2015, the 11th Auyl Extraordinary Congress was held in Astana where a proposal made by the Party of Patriots of Kazakhstan (QPP) regarding the merger of both parties was adopted, forming the Auyl People's Democratic Patriotic Party'. According to Auyl chairman Äli Bektaev, the decision on uniting parties would give impetus to their work, solve the problems of their supporters more effectively, and protect the interests of ordinary Kazakhstanis at all levels of government, and respond more effectively to the needs of citizens. Bektaev himself was elected as the new party's leader while former QPP chairman Tolymbek Gabdilashimov became the first deputy chairman of the Auyl. Following the party's formation in result of a merger, it was speculated that the decision was a sign of a potential upcoming snap election that would be held for Mazhilis with political scientist claiming that the Auyl's decision in unifying with the QPP was made based on the merits by the Kazakh authorities. During the 2016 legislative elections, the party held its 12th Extraordinary Congress where the Auyl unveiled its list of 19 candidates and the electoral platform called "Ауыл дәстүріне қайта оралайық" ("Let's go back to rural traditions") which stressed problems regarding the effective land use, the weak use of modern innovative technologies, and the development of new varieties and breeds in animal husbandry. The party also proposed to merge all loan programs into one–for the development of agricultural production. The Auyl acknowledged the results, with party chairman Äli Bektaev saying that "the elections were held in equal competition. All political parties had equal opportunities to conduct an agitation campaign." In April 2019, the Auyl for the first time nominated Toleutai Raqymbekov as a candidate for the 2019 presidential elections. Raqymbekov won 3.04 of the vote and earned fourth place in the race. Shortly after the election, the Auyl, along with other members of the National Coalition of Democratic Forces, highly appreciated the open and competitive nature of the presidential election. At its 16th Ordinary Congress held on 27 November 2019 in Nur Sultan, the Auyl discussed its work that had done in 2015–2019 as well as problems within agro industrial complex, the social sphere, science and production. An election was held for the chairman of the party, members of the political council, and changes and additions were made to its charter. On 9 September 2020, the Auyl held its 17th Extraordinary Congress on regarding the proposal by the Birlik to unite with the party where a majority of Auyl delegates voted against in which according to Quanyş Setijanov the decision by the party was made due to Birlik's low political activity and inconsistency in the party's branches as well as lack of change in Birlik's platforms, stressing that uniting with the party would not add popularity to Auyl. Birlik chairman Serik Sūltangali slammed Auyl's decision, criticising it for improving the situation within the agricultural sector nor becoming a "think tank" or "manifesting" itself during the COVID 19 pandemic. At the 2021 legislative elections, the 18th Auyl Extraordinary Congress took place on 18 November 2020 where chairman Äli Bektaev stressed the need for the party to enter the Parliament in order to raise rural issues where he pointed out the low quality of life within it. From there, the Auyl proposed to create long term loan towards agricultural producers with an annual payment of 2% in an attempt to increase agricultural production. In the results, the Auyl fared better than before, sweeping 5.3% of the vote although still unable to reach 7% electoral threshold. In result of the exit polls, Bektaev proclaimed that the legislative elections were held legally, noting that they should help the furthering development and prosperity of Kazakhstan. At the opening of the 7th Parliament on 15 January 2021, President Kassym Jomart Tokayev proposed to reduce the electoral threshold from 7% to 5% in which the proposed law was later ratified in May 2021, and would have given the Auyl chance to win seats in the Mazhilis had the threshold barrier reduction to 5% been adopted before the elections. In the 2023 Kazakh legislative election, the Ayul won 10.90% of the vote with 8 seats, the first time in the party's history it was able to enter the Mäjilis. Ideology
The Auyl aims achieve a high standard of living for all Kazakhstani citizens with an ensured civilian rights and freedoms, political stability and social protection for persons regardless of their place of residence and the party has supported for traditionalism, which stated that its existence should be based in villages (in Kazakh, auyl''. Economically, the Auyl advocated for social democracy to which it claimed that the system has "traditionally been based throughout the world". The party is viewed to be loyal to the government with Auyl chairman Gali Qaliev in a 2015 interview admitting that the party supported President Nursultan Nazarbayev, claiming that he follows Auyl's interests, pointing out the fact that Nazarbayev himself was born in the rural village. Qaliev also stated that the Auyl supported a presidential system of government in Kazakhstan, outlining to be an effective form of governance. The party in its programme proclaimed that a "responsible parenthood is healthy, prosperous and intelligent children, which means the quality of all our people." In terms of Family and Marriage Code, the Auyl called for its modernisation by increasing monthly child benefits and extending parental leave. The party also proposed in creating a separate law in expanding the meaning of "young family" and strengthening public control over compliance with law on the rights and guarantees of working women. In spite claiming to represent rural workers, the party was criticised for not focusing on the interests towards small and medium sized farmers and instead cooperating with the Alliance of Associations of the Agro Industrial Complex of Kazakhstan which was viewed to be owned by group of Kazakh oligarchs with Umirzak Shukeyev being the most beneficiary figure in organisation.
Сайлаушылар мен мүшелік
Ауыл партиясы ауыл және қала тұрғындары, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп қызметкерлері, студенттер мен ғалымдар, сондай-ақ қоғамның әлеуметтік-экономикалық, рухани және моральдық дамуын, елдің дәстүрлі және рухани байлығын сақтауды қолдаған шығармашыл интеллигенцияның қолдауына ие екенін мәлімдеді. 2015 жылы партияның құрамында шамамен 200 000 мүше болды.
Президент сайлауы
СайлауКандидатДауыс саны%Дауыс%НәтижеБірінші турЕкінші тур2015Қолдаған Нұрсұлтан Назарбаев8,833,25097.8colspan=2 2019Төлеутай Рақымбеков280,4513.04colspan=2 2022Жігули Дайрабаев271,6413.42colspan=2
Мәжiлiс сайлауы
СайлауПартия басшысыДауыс%Орын+/–ҚұрамыНәтиже2004Гани Калиев82,5231.73%Жаңа 7-шіПарламенттен тыс200789,8551.51% 0 4-шіПарламенттен тыс201282,6231.19% 0 5-шіПарламенттен тыс2016Әли Бектаев151,2852.01% 0 4-шіПарламенттен тыс2021383,0235.29% 0 4-шіПарламенттен тыс2023693,93810.90% 8 2-ші