Кіріспе

Белгілі ғимарат (1863 жылы салынған)

Клиф Хаус – Калифорния штатының Сан-Франциско қаласындағы Ричмонд ауданындағы Оушен Бичтің солтүстігіндегі жартастың үстінде орналасқан неоклассикалық стильдегі ғимарат. Ғимарат Сутро ванналарының қираған қалдықтарына, Тюлень тастарына қарап тұр және Ұлттық парк қызметі (NPS) басқаратын Алтын қақпа ұлттық демалыс аймағының бір бөлігі болып табылады. Клиф Хаусқа NPS иелік етеді; ғимараттың террасасында бөлмедей үлкен камера обскура орналасқан. Клиф Хаус тарихының көп бөлігінде, 1863 жылдан бері, ғимараттың ең басты қызығушылығын тудырғаны – мейрамханалар мен барлар болды, онда келгендер Тынық мұхитының көрінісін тамашалай алатын. 1977 жылдан бері бұл мейрамханалар мен барларды Ұлттық парк қызметімен шарт бойынша жеке оператор басқарады. 2020 жылдың желтоқсанында осы нысандарды 47 жылдан бері басқарып келген оператор жабылатынын хабарлады және NPS-ті 2018 жылдың маусымында бұрынғы 20 жылдық жалға алу мерзімі бітіп қалғаннан кейін ешбір оператормен жаңа, ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қоймағаны үшін сынады. Клиф Хаус тұсындағы Алтын қақпаның оңтүстік жағалауында ондаған кемелер қарап отырды.

Бірінші жар үйі (18631894)

Анекдоттық әңгімелерге сәйкес, 1858 жылы Сэмюэл Браннан Seal Rocks маңындағы тасты жағалаудың базальт тіктеріндегі кеме құлауынан құтқарылған ағаш үшін 1500 доллар төлеп, алғашқы Cliff House-ты салған. Браннан сол жерде ғимарат салған болуы мүмкін, бірақ осы ғимараттың тарихи дәлелі жоқ және оның Cliff House-тың пайда болуына қатысы миф болып қалады. Cliff House-ты сенатор Джон Бакли мен К. К. Батлер салған, 1863 жылы ашылған және капитан Джуниус Г. Фостерге жалға берілген. Қаладан жаяу арақашықтығы алыс болғандықтан, мейрамханада көбінесе атпен келгендер, кішкентай аң аулаушылар немесе күндізгі демалысқа пикникке шыққандар болды. Бір жылдан кейін жекеменшік Пойнт-Лобос ақылы жолы ашылғаннан кейін Cliff House-тың демалыс күндері танымал орынға айналуына себеп болды. Кейіннен жол салушылар оған іргелес екі шақырымдық жылдамдық жолын салды, онда Сан-Францисконың әулетті азаматтары аттарын жарыстырды. Демалыс күндері Cliff House-тың жылқы байлағыштарында мыңдаған атты байлауға жеткілікті орын болмады. Біраз уақыттан кейін автобус, теміржол және трамвай желілері Лон Маунтинге дейін жетті, онда жолаушылар жағажайға бару үшін дилижанс желілеріне ауысты. Голден Гейт паркінің дамуы жағажайға саяхатшыларды тартты, олар тамақ іздеп, жартастардың жанындағы Seal Rocks-та күнге күйініп жатқан теңіз арыстандарын көруге келді. 1877 жылы қала қазір Geary Street деп аталатын ақылы жолды шамамен 25 000 долларға сатып алды. 1883 жылы, бірнеше жылдық төмендеуден кейін, Cliff House-ты Невада штатындағы Комсток Лод кен орындарында желдету және суды тоқтату мәселелерін шешіп, күмістен байлық жинаған Адольф Сютро сатып алды. Бірнеше жыл бойы Джеймс М. Уилкинс тыныш басқарғаннан кейін, 1887 жылдың 16 қаңтарында таңертең Lands End-те жағаға ілігіп, өрт сөндіруге арналған майлы лампалары мен динамит ұнтағы бар жүгімен тасталып қалған «Parallel» кемесі жарылып кетті. Жарылыс жүз шақырым қашықтықта естіліп, мейрамхананың солтүстік жақ бөлігін толықтай қиратты. Ғимарат жөнделді, бірақ 1894 жылғы Рождество түнінде кемістікке байланысты өрт салдарынан толықтай өртенді. Уилкинс үш АҚШ президенті мен ондаған әйгілі адамдардың қолтаңбалары бар қонақтар тізімін сақтап қала алмады. Бұл Cliff House-тың әртүрлі кеңейтулерімен бірге 31 жыл бойы сақталды.

Екінші жар үйі (1896-1907)

1896 жылы Адольф Сатро Сатро Хайтс жартасындағы өзінің иелігінен төменде, "Жеңбек нан сарайы" деп аталған жеті қабатты Виктория стиліндегі сарай ретінде Cliff House-ті түгелдей қайта салды. Осы жылы мейрамхананың солтүстігіндегі кішкентай шығанақта Sutro Baths құрылысы да басталды. Бұл ванналардың ішінде алты үлкен жабық бассейн, мұражай, коньки тебу айдыны және басқа да демалыс орындары болды. Сан-Франциско тұрғындарының көпшілігі демалыс күндері пармен, велосипедпен, ат арбаларымен және кареталармен келіп демалды. Сатро Вудвард бақшасынан жиналған түрлі жануарлардың мүсіндері, өнер туындылары мен тарихи заттарды сатып алып, оларды Cliff House және Sutro Baths-та көрсете бастады. 1896 жылы салынған Cliff House 1906 жылғы жер сілкінісінен көп зақым көрмеді, бірақ 1907 жылдың 7 қыркүйегінде кешке толығымен өртеніп кетті.

1937-2003 жылдар

1937 жылы Джордж және Лео Уитни жағажайдағы Playland аттракционына қосымша ретінде Cliff House-ты сатып алып, оны американдық жол үйіне кеңейтіп қайта жаңартып жасады. 1955 жылдан 1966 жылға дейін Sutro Baths бассейнінің үстінен "Аспан трамвайы" істеді, ол бір мезгілде 25 адамға дейін Point Lobos-тан жасанды сарқырама арқылы Cliff House-тың сыртқы балконына жеткізді. 1972 жылы Playland жабылып, 20 ғасырдың аркада ойындарының мұражайы Cliff House-тың жертөлесіне көшірілді.

2003-2020 жылдар

2003 жылы кең ауқымды жөндеу жұмыстары аясында Уитни жасаған көптеген қосымшалар алынып тасталды және ғимарат 1909 жылғы түріне келтірілді. Жаңа екі қабатты қанат бұрынғы Сутро моншаларының қираған жеріне қарап тұрды. (Моншалар 1966 жылдың 26 маусымында толығымен өртеніп кетті. Cliff House-та екі мейрамхана болды: қарапайым Bistro Restaurant және ресми Sutro's. Сонымен қатар, террасада демалыс күндері швед үстелінен ертеңгі ас ұсынылды. Ғимаратта сыйлық дүкені болды, ал тарихи камера-обскура мұхитқа қарап тұрған платформада орналасқан. Peanut Wagon Cliff House жұмысын басқаруды жалғастырды және 2004 жылы аяқталған ауқымды қалпына келтіру жұмыстары кезінде Парк қызметімен бірлесіп жұмыс істеді. 2013 жылғы үкіметтік жабылу кезінде, 1 қазан – 17 қазан аралығында, АҚШ Парк қызметі мейрамхананы жабуға бұйрық берді. Иелері бұйрыққа бағынбады, бірақ жабуға мәжбүр болды. Олар 2013 жылдың 12 қазанында рұқсат алып қайта ашылды.

2021 жылға арналған жоспар және болашақ перспективалар

Клиф Хаустың концессионерлері 2020 жылдың 13 желтоқсанында 2020 жылдың 31 желтоқсанында қызметін тоқтататынын хабарлады. Олар COVID-19 пандемиясынан туындаған залаптарды және ұзақ мерзімді жалға беруді кешіктіргені үшін үй иесі – Ұлттық саябақтар қызметін (NPS) кінәлады; мейрамхана 2018 жылдың маусымынан бері бірнеше қысқа мерзімді жалға шарттары бойынша жұмыс істеп келді. NPS «бұл танымал ғимаратты сақтап қалуға міндетті екенін», бірақ «осы кәсіп үшін [жаңа жеткізушіні] іздеу процесі пандемия салдарынан уақытша тоқтатылғанын» мәлімдеді. 2021 жылдың 2 ақпанында Сан-Франциско қадағалау кеңесі NPS-ті ұзақ мерзімді арендатор іздеумен қатар, мейрамханаға дереу жеткізуші табуға шақыратын қаулы қабылдады. Саябақтар қызметі бұл жоспарланғанын растады.

Тауар таңбалары мәселелері

Хунталас отбасы мен оның компаниясы Клиф Хаус жеке концессионері қызметінен кеткеннен кейін, компания "Клиф Хаус" атауына байланысты бірнеше тауар таңбасын тіркегені белгілі болды. Бұл жаңалықтарды жариялаған ұйымдар болашақ концессионердің мекеменің имиджін сақтау және дамыту үшін "Клиф Хаус" атауын қолдана алатынына қатысты болжамдар жасады.

Танымал мәдениетте

Клиф Хаус айналасындағы аймақ Джек Лондонның "Қызыл оба" (1912) романының оқиға ортасының бір бөлігі болып табылады. Джек Лондон "Құлама бұлдырық" (1913) романында Мод Сангстер мен Пат Глендонның кездесуін де осы жерде өткізеді. Уоллес Штегнер өзінің Пулитцер сыйлығын жеңіп алған "Тыныштық бұрышы" романында Сьюзан Уордтың досы Аугустаға жазған хатында Клиф Хаусты еске алады, онда ол 1867 жылы Сан-Францискоға жасаған сапарын сипаттайды (1971). Blue Öyster Cult тобының Imaginos альбомының обложкасында екінші Клиф Хаустың суреті пайдаланылған. Клиф Хаус 1948 жылғы "Жарыс көшесі" фильміндегі бір сахнада көрсетілген, басты рөлді Джордж Рафт ойнаған, бірақ ішкі сахна, әрине, студияда қайта жасалған. Клиф Хаус Ubisoft компаниясының Watch Dogs 2 видео ойынында да бейнеленген. Клиф Хаус 1958 жылғы "The Lineup" фильмінің кульминациялық сахнасында Sutro Baths-та қысқаша көрінеді, онда Элай Уоллах түскен және Дон Сигел режиссерлік еткен. Роберт Фрост өзінің "Рекордтық қадам" (A Further Range, 1936) өлеңінде Клиф Хаусқа сілтеме жасайды.