Кіріспе

Сирияның Араб Социалистік Одағы партиясы (حزب الاتحاد الاشتراكي العربي في سورية Hizb Al Ittihad Al Ishtiraki Al 'Arabi fi Suriyah) (АСО) – Сириядағы нәсеристік саяси партия. АСО-ны Сафван әл-Қудси басқарды. Партия 1973 жылы бастапқы АСО-дан бөлініп шыққаннан кейін құрылды. 2007 жылғы соңғы заң шығару сайлауында АСО Ұлттық прогрессивтік фронның (Al Jabhat Al Wataniah Al Taqaddumiyyah) құрамына кірді. АСО-ға 250 орынның 8-і бұйырды. Ұлттық прогрессивтік фронды Баас партиясы басқарады.

Соңғы: Сириядағы араб социализмі

Сириядағы Насерит емес араб социализмінің бастауы Араб социалистік партиясы (АСП; сондай-ақ Араб социалистік қозғалысы, АСҚ) болып табылады. Бұл партия Сирияның «Хизб әл-Шабаб» (Жастар партиясы) тобынан өркендеді. 1950 жылы Акрам әл-Хаврани партия басшылығын өз қолына алып, оның атын Араб социалистік партиясы деп өзгертті. Алғашқы табыстардан кейін, 1952 жылы Сирияның де-факто басшысы Адиб аш-Шишакли АСП-ны тыйым салды, себебі ол оны өте күшті саяси қарсылас деп санады. Акрам әл-Хаврани Ливанға жер аударылып, онда ұлтшыл және панарабтық оппозициялық партия – Араб Баас партиясымен бірігуге келісті. Жаңа партия Араб социалистік Баас партиясы деп аталды. 1959 жылы Баас партиясының Сирия бөлімшесі Ұлттық Одаққа орын беру үшін таратылды, ол Біріккен Араб Республикасының (Гамал Абдель Насер басшылығымен Сирия мен Египеттің бірігуі) жалғыз заңды партиясы болды. Алайда, одаққа қатысты наразылық күшейді, және бір жылдан кейін өткен кезекті конференция партияның бұрынғы шешімін кері қайтарды. 1961 жылы Біріккен Араб Республикасы тарағаннан кейін Баас партиясы Сириядағы бөлімшесін қайта құруға тырысты, бірақ бірнеше топтар бөлініп шықты, оның ішінде насеристік және одақтастық бағыт (Социалистік Одақтастар (СО)) және Акрам әл-Хаврани басшылығымен, Насеристікке қарсы күшті ағым, ол өзінің бұрынғы АСП-сын қайта құрды. Осы уақытта, бірнеше басқа насеристік және Египетті қолдайтын топтар «сепаратистік» үкіметке қарсы жұмыс істеп, Египетпен қайта одақтасуды талап етті.

Оппозиция құрамасы

1964 жылы бұл сириялық нәсершіл партиялар мен ұйымдар (SUP, Араб ұлтшылдары қозғалысы, Біріккен Араб майданы және Социалистік одақ сияқты) египеттік басшылықпен Араб Социалистік Одағының Сириялық бөлімшесін құрды. Бұл бөлімше 1963 жылғы көктемде нәсершіл төңкеріс талпынысынан кейін Сирияның Баас партиясы басқаратын үкіметіне қарсы күреске шықты. Ұйымды Каирдегі эмигранттар басқарды, және Баасшылдардың шектеулеріне қарамастан, Сирияда халықтың кең қолдауына ие болғанымен, нашар ұйымдастырылды. Ұйым тез тарап, Фаиз Исмаил басқаратын бұрынғы СУ фракциясы АСО-дан бөлініп шықты. Араб ұлтшыл қозғалысы да Насердің АСО-ға бірігу туралы тапсырмасына ресми түрде мойын бұрса да, Сириядағы өздерінің жеке ұйымдық құрылымдарында жұмыс істеуді жалғастырды. Бұл ұйымның көп бөлігі кейіннен АСО-ға, сондай-ақ Палестинаның ПФЛП және ДФЛП фракцияларына қосылған түрлі саяси топтарға тарап кетті.

Заңдастыру және бөлу

1970 жылы Хафез әл-Асад билікке келгеннен кейін АСУ коалициялық үкімет құру туралы келіссөздер жүргізіп, 1972 жылы Ұлттық прогрессивті майданға (НПФ) қосылуға келісті. Бірақ, келесі жылы партия Сирия конституциясын қабылдау мәселесінде екіге бөлінді, онда Баас партиясы елдің «басты партиясы» деп жарияланды. Фавзи Кияли басқаратын шағын топ конституцияны қабылдап, АСУ атауын және НПФ мүшелігін сақтап қалды, ал көпшілік партия жетекшісі Джамал әл-Атассимен бірге оппозицияға кетіп, өздерін «Демократиялық араб социалистік одағы» деп атады. АСУ (Сирия) және ДАСУ екеуі де Анвар Садат үкіметінен алшақтады, әсіресе оның Израильге қатысты саясаты жұмсарудан кейін, және Египеттің бас партиясының өзі 1970 жылдардың ортасында тарап кеткенге дейін Каирмен тығыз байланыстары үзілді.

АСУ мен ДАСУ бүгінгі күні

Сирияның Араб Социалистік Одағы партиясы (яғни, бұрынғы Кияли фракциясы), Баас президенттігін мақтан тұтатын және үкіметтен дерлік тәуелсіздік танытпайтын партия, ұзақ жылдар бойы Сафван әл-Қудсидің басшылығында болды. 2003 жылғы заң шығарушы сайлауда NPF блогы Сирия парламентінің 250 орынының 167-сін жеңіп алды, оның ішінде жеті орын АСО-ға бөлді. 2007 жылғы сайлауда партия парламенттегі 250 орынның 8-ін жеңіп алды, бұл оны Баас партиясынан кейін ресми түрде екінші ірі партияға айналдырды. Алайда, бұл партияға халықтың қолдауының көрсеткіші емес, себебі NPF бәсекесіз тізімдер бойынша сайлауға қатысады; мұндай тізімдерде Баас партиясы NPF және парламенттің ішінде де үстемдік сақтайды, ал басқа мүше партиялар кандидаттар үлесі үшін үкіметпен келіседі. Әл-Атасси қайтыс болғаннан кейін DASU-ны Хасан Абделазим басқарады. Партия әлі де заңсыз саналады және уақыт-уақыт репрессияға ұшырайды; бірақ 2000 жылы Башар әл-Асад билікке келгеннен кейін және одан кейінгі шектеулі либерализация кезеңінде жартылай ашық түрде қызмет ете бастады. DASU 1979 жылы құрылған Ұлттық Демократиялық Біріккеннің жетекші мүшесі болып табылады.