Кіріспе

Опера театры

Копенгаген опера театры (дания тілінде Operaen деп аталады, сөзбе-сөз – Опера) – Данияның ұлттық опера театры және әлемдегі ең заманауи опера театрларының бірі. Оның құрылысы 2,5 миллиард Дания кронасы (АҚШ доллары) тұсқа бітті, бұл ең қымбат опера театрларының бірі саналады. Театр Копенгагеннің орталық бөлігіндегі Холмен аралында орналасқан.

Тарих

2000 жылы тамызда A. P. Møller og Hustru Chastine Mc Kinney Møllers Fond til almene Formaal қоры Опера үйін Дания мемлекетіне сыйға берді. (Арнольд Питер Мёльлер (1876–1965 жж.) қазіргі Mærsk компаниясының негізін қалаушылардың бірі болды). Кейбір саясаткерлер жеке сыйлықтан наразылық білдірді, өйткені жобаның толық құны салықтан шегерілетін болып, үкіметтің ғимаратты сатып алуға мәжбүрлеуі мүмкін еді; бірақ Фолкетинг пен үкімет оны 2000 жылдың күзінде қабылдады. Архитектор Хеннинг Ларсен (1925–2013) және инженерлік компаниялар Ramboll мен Buro Happold, сондай-ақ театр консультанты Theatreplan бұл нысанды жобалады. Акустиканы Arup Acoustics жасады, ал сәулеттік жарықтандыруды Speirs and Major Associates компаниясы жүзеге асырды. А. П. Мёллер ғимарат дизайнында соңғы шешімді қабылдады, мысалы, шыны бетке металл қосылды. Құрылыс 2001 жылдың маусым айында басталып, 2004 жылдың 1 қазанында аяқталды. 2005 жылдың 15 қаңтарында кеме тасымалының ірі кәсіпкері Мэрск Мак-Кинни Мёллер (1913–2012), Дания премьер-министрі Андерс Фог Расмуссен және королева Маргрете II қатысуымен салтанатты түрде ашылды. Тенор Пласидо Доминго 2006 жылдың 7 сәуірінде Каспер Бех Холтен қойған Вагнердің "Die Walküre" операсында Зигмунд рөлінде гала-концерттік өнер көрсетті, оған королева да қатысты.

Орналасқан жері

Опера Копенгагеннің орталық бөлігінде, Ішкі портың жағасында және Дания королдік отбасының резиденциясы Амалиенборгтың тіке қарсысында орналасқан. Опера үйі Амалиенборг және Фредерик шіркеуімен (Frederiks Kirke), халық арасында Мәрмәр шіркеуі (Marmorkirken) деп белгілі, бір қатарға келтіріліп салынған. Сондықтан Операның басты кіреберісінде тұрсаңыз, Амалиенборг арқылы өтетін жол бойындағы су үстінен Мәрмәр шіркеуін көруге болады. Опера салынған аралдың бөлігі Докоен деп аталады, ол "Док аралы" деген мағынаны білдіреді. Операдан батысқа қарай бірнеше метрде әлі де ескі док және сорғы станциясы сақталған.

Сипаттамалары

Үйді Корольдік Дания театры басқарады және әлемдегі ең жақсы жабдықталғандардың бірі болып табылады. Оның негізгі сахнасы бар, тікелей қосылған тағы бес сахнасы бар, онда үлкен монтаждарды оңай әкелуге және шығаруға болады. Театр оркестрдің көлеміне байланысты 1492-ден 1703-қа дейін адамға арналған. 1492 орындықтың бәрі ең жақсы көру үшін жеке бұрышталған. Оркестрлік шұңқыр кез келген опера театрындағы ең үлкендердің бірі, онда 110 музыкантқа орналасуға болады; бұл құрылым оркестр үшін тамаша дыбыс сапасын қамтамасыз етеді. Шұңқыр толған жағдайда, кейбір музыканттар сахнаның алдыңғы бөлігінде орналасады, бұл 2005 жылғы экскурсия жетекшілерінің мәліметінше, оркестр мүшелері арасында дау тудырды, себебі бұл Даниядағы қабылданатын деңгейден асып түсетін дыбыс деңгейін көбейтеді. Дегенмен, көтерілген бөлік өте аз, сондықтан билік мұндай жағдайға рұқсат берді. Театр салынып жатқан кезде, өрттен қорғау пердесі орнатылған күйде акустикалық сынақтар жүргізілді, ал сахнада техникалық жұмыстар атқарылды, бірақ шұңқыр мен сахна арасындағы тепе-теңдікке ерекше назар аударылды. Оркестр шағын болса немесе болмаса, шұңқырды жабуға және аудиторияға қосымша орындықтар қосуға болады. Копенгагендегі ескі Корольдік Дания театры сияқты, Королеваның да аудиторияның сол жағында, сахнаға ең жақын жеке ложасы бар. Фойе операға қатысушылардың мінез-құлқына қатысты зерттеулерге негізделіп, ыңғайлы болу үшін жобаланған, қабырға аумағын барынша кеңейтуге мүмкіндік береді, сонымен бірге фойенің барлық бөлігіне және Копенгагеннің ең әдемі көріністерінің біріне көз жеткізеді. Экскурсиялар ғимараттың көп бөлігін, соның ішінде аудиторияны және сахна артындағы аймақтарды қамтиды.

Такельлофт

Негізгі сахнадан басқа, ғимаратқа эксперименталды театрға арналған шағын сахна, «қара қорап» театры деп аталатын «Таккелофтет» кіреді. Ол бастапқы «Таккелофтет» ғимаратының атымен аталды – Операдан оңтүстікке қарай 280 метрлік, 1767 және 1772 жылдар аралығында теңіз флоты үшін арқан сақтауға салынған ғимарат. Осылайша опера өзі орналасқан жердің теңіз тарихымен байланысты. Сахнадағы және залдагы барлық нәрсе толығымен қара түсті, ал көрермендер орындықтарын оңай алып тастауға болады, бұл бөлмені әртүрлі форматтарға бейімдеуді жеңілдетеді. Бұл сахнада шамамен 200 орынға дейін көрермен отыруы мүмкін. «Таккелофтеттің» жеке фойесі бар. Бұл бөлмедегі қабырғалардың бір бөлігі сыртқы қабырғадағыдай Jura Gelb әктасымен әсемделген. Бұл тастар қабырғаға сондай етіп бекітілген, оларға қолмен соғып музыкалық аспап ретінде қолдануға болады.

Сахна артында

Операның 6 негізгі сахнасы бар: 1-і көрермендерге көрінетін, ал 5-еуі репетициялар мен декорация дайындауға арналған. Опера, балет және т.б. үшін қажеттінің барлығы дерлік бар, соның ішінде сахналық лифттер, жылжымалы балет едендері және тағы да басқалары. Ғимараттың жалпы ауданы 41 000 м² және 14 қабаттан тұрады, оның 5-еуі жер астында. Онда 1000-нан астам бөлме бар, соның ішінде үлкен оркестр репетициялық залы да бар. Оның жоғары деңгейдегі жабдықталуына қарамастан, орын саны шамамен 1500-ға жетеді, себебі орын саны артық болса дыбыс сапасы нашарлайды. Копенгагендегі ескі операдан өзгешелігі, артистерге киім алмастыру бөлмесінен сахнаға лифтпен түсуге рұқсат етіледі, олардың сенімділігіне байланысты. Дегенмен, киім алмастыру бөлмелері сахнадан алыс орналасқан, сондықтан жылдам киім ауыстыру үшін қайта оралу өте қиын. Дизайнерлер бұл мәселені ескермеген, бірақ сахна шеберлері жылдам киім немесе макияж ауыстыру үшін негізгі сахнаның жанында уақытша киім алмастыру бөлмелерін құрылып, осы мәселені шешті. Ғимараттың жоғарғы қабатынан сыртқа шығуға болады, бірақ ғимараттың оңтүстік жағында (кіреберіске қарама-қарсы) ғана ыңғайлы жүруге болады. Қызметкерлердің асханасы осы аймақта орналасқан, ол көпшілік көзден жасырылған.

Сәулет, өнер және сәндік

Ғимаратты сәулетші Хеннинг Ларсен Mærsk Mc Kinney Møllerмен тығыз және көбінесе қиын ынтымақтастықта жобалаған. Mærsk ғимараттың дизайнында бірнеше талаптар қойды: ол қандай да бір қаржылық шешімге байланысты функциясы мен сыртқы түрі ескірмеуі керек еді. Ол жеке өзі орындықтар мен материалдарды сынап көрді, әлемнің көптеген жерлерін аралап, опера ғимараттарының құрылысын және материалдардың уақыт өте келе ауа райына қалай төзімділігін зерттеді. Ал Хеннинг Ларсен құрылыс кезінде бастапқы сәулеттік идеялардың сақталуын қадағалады, әсіресе үлкен шыны беткейіне қатысты, ол көптеген дауларға және келісімге келгенге дейін себеп болды. Ғимараттың сыртқы қасбеті Германияда өндірілген бежең түсті Jura Gelb әктасымен қапталған. Ол аралда орналасқандай сезім беру үшін арналармен қоршалған жерде орналасқан. Ғимаратқа кіруге арналған көпірлер 19 ғасырда Копенгаген 1807 жылдың қыркүйегінде бомбалау кезінде жоғалтқан теңіз флотын алмастыру үшін егілген емен ағаштарынан жасалған. Ғимараттың алдыңғы жағы бастапқыда портынан аудиторияның қабырғасын көруге мүмкіндік беретін үлкен шыны панельдермен жобаланған. Бірақ Mærsk шынының уақытқа төзімді еместігін айтты, сондықтан қасбет металл тормен ауыстырылды. Ғимараттың алдыңғы қасбетін австриялық фасад мамандары Waagner Biro жобалап, салған. Фойе едені Сицилиялық Перлатино мәрмәрінен жасалған. Орталық фойеде исланд суретшісі Олафур Элиассон жасаған үш шар тәрізді люстра орналасқан. Әрбір люстра бірнеше шыны бөліктерінен тұрады, олар жартылай өткізгіш, жарықтың бір бөлігін өткізіп, бір бөлігін шағылыстырады. Көру бұрышына байланысты ою-өрнектер өзгереді. Дизайнер және суретші Пер Арнольди операның логотипін жасады, ол кіреберістегі мәрмәр еденде көрінеді. Суретші және мүсінші Пер Киркеби (1938–2018) аудитория қабырғасының астындағы клен бөлігіне төрт қола рельеф жасады. Пер Арнольди сонымен қатар негізгі сахнаға арналған алдыңғы пердені де жобалады, ол көптеген түсті жіптерден жасалған, үш өлшемді эффектісі бар, бірақ фотосуреттерде жақсы көрінбейді. Фойе мен балкондардың артқы қабырғалары кленнен жасалған. Архитекторлардың бастапқы ниеті ағашты ескі скрипкаға ұқсату еді. Бірақ осы техниканы қолдану тым қымбат болар еді. Оның орнына олар дәстүрлі бояу техникаларын қолданып, түсті имитациялауға тырысты, нәтиже өте жақын (ресми веб-сайтта басқаша айтылған, бірақ Операдағы гидтер осы оқиғаны айтады). Қызғылт-сары түсі мен пішініне байланысты жергілікті тұрғындар оны тыква деп атайды. Аудитория төбесі шамамен 105 000 данаға жуық дерлік таза (100%) каратты алтын жапырақтарымен қапталған. Бас аудитория едені түтінді еменнен жасалған. Балкондардың қабырғалары дыбыс сапасын жақсарту үшін арнайы ою-өрнектермен және әртүрлі үлгілерде жарық беретін LED шамдарымен жабдықталған.

Дау

Операның ашылуынан кейін сәулетші Хеннинг Ларсен ғимарат пен оның қалай салынғандығы туралы сынға толы кітап жазуға ерекше қадам жасады. Ларсен осы кітапта Операдан шегініп, оны Мэрск МакКинни Меллерге арналған "мавзолей" деп атап, "менің елу жылдық тәуелсіз сәулетшілік тәжірибемдегі 'нағыз қиын жағдай' – 'Операның шайыры' [яғни, Мэрск МакКинни Меллер], кемешілік магнаттары мен заңгерлердің арасында қысылып қалған" деп сипаттайды. Данияда да, халықаралық аренада да сәулетшінің өзі салған ғимаратты және оған тапсырыс берген иесін осышалықтай сынауы сирек кездеседі. Хеннинг Ларсен Мэрск МакКинни Меллердің өзіне және оның ғимаратына қатысты жасаған әрекеттеріне тереңінен наразы болды, және кітапта осы мәселелерге толыққанды мәлімет берілген. Сондықтан бұл кітап сәулет және мәдени тарих тұрғысынан құнды және сирек кездесетін құжат болып табылады.

Көлік

Копенгаген портының 903 қадамдық автобусы дүйсенбі-жұма күндері сағат 7:23-тен, ал демалыс күндері сағат 10:23-тен бастап Nyhavn мен Опера арасында қатынайды. Операға 901 және 902 қадамдық автобустары да тоқтайды, олар оны портың бойындағы басқа да нүктелермен байланыстырады. 66-шы қадамдық автобус Опера театрын Орталық станциямен байланыстырады. 2015 жылдан бері 9А автобусының соңғы аялдамасы Operaen болып табылады.