Везер қатысуы (б.з.д. 340 ж.) – Латын соғысының алғашқы шайқасы. Римдіктер мен одақтастары Латин, Кампания, Вольски тайпаларына қарсы күресті. Батырлық ерліктерімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Везувий шайқасы (сонымен қатар Везери шайқасы деп те аталады) – Латын соғысының алғаш рет жазылған шайқасы. Бұл шайқас б.з.д. 340 жылы Везувий тауының маңында римдіктер және олардың одақтастары – самниттер, латындықтар, кампаниялықтар, вольскілер, сидицинилер және аурунцилерден құралған бірнеше халықтар коалициясына қарсы болды. Дегенмен, шайқас туралы сақталған мәліметтер негізінен римдіктер (Тит Манлий Торкват пен Публий Деций Мус басшылығымен) және латындықтарға қатысты. Бұл шайқас екі эпизодпен танымал: Манлий Торкваттың бұйрыққа бағынбаған және жаудың батырымен жеке күреске шыққан ұлын өлімге кесуі, сондай-ақ Деций Мустың өзін және жау әскерін жер асты құдайларына арнап, жаудың қатарына шабуыл жасап қаза табуы. Деций Мус қаза болғаннан кейін, консул Манлий Торкват латындықтарға қарсы тәжірибелі резервтің алдымен шабуылдап, латын әскерінің үштен екі бөлігін өлтірді немесе тұтқынға алды. Латын әскерінің қалған сарбаздары қашқанмен, римдіктердің жоғалтуы өте көп болғандықтан, олар жауларын қууға мүмкіндік таппады.
The Battle of Vesuvius (also known as the Battle of the Veseris) was the first recorded battle of the Latin War. The battle was fought near Mount Vesuvius in 340 BC between the Romans, with their allies the Samnites, against a coalition of several peoples: Latins, Campanians, Volsci, Sidicini, and Aurunci. The surviving sources on the battle, however, focus almost solely on the Romans (led by Titus Manlius Torquatus and Publius Decius Mus) and the Latins. The battle became famous for two episodes said to have taken place: Manlius Torquatus' execution of his own son after he disobeyed orders and fought an enemy champion in single combat, and the self sacrifice of Decius Mus, who devoted himself and the enemy army to the gods of the underworld, and then charged into the enemy lines and was slain. After Decius Mus had fallen, consul Manlius Torquatus led his veteran reserve against Latin lines and killed or captured nearly three fourths of the Latin army. The remaining soldiers of the Latin army fled, but because the Roman loss was so great, they could not pursue their enemies.
Өмірбаян
Капуаға латын және Кампания әскерлері орналасты. Римдіктер бұл жағдайды нақты қауіп деп есептегендіктен, екі консулды да Кампанияға бірігіп жұмыс істеу үшін жіберді.
The Latin and Campanian armies were stationed in Capua. Since the Romans saw this as a legitimate threat, they sent both consuls to Campania to work together.
Тит Манлидің жекпе-жегі
Ливийдің айтуынша, екі әскер де Везувий тауының жанында, Везерис өзенінің маңына келді. Консулдар бұйрық бермегенше, ешбір әскерге жаумен шайқасуға рұхсат берілмеді. Бірақ, бұл бұйрық орындалғаннан кейін, Манлий Торкваттың ұлы Тит Манлий Торкват латын жеріне барлауға шықты және Гемин Маэций (танымал Тоскулан жауынгері) оны жеке дуэльге шақырды. Т. Манлий әкесінің қарсылығына қарамастан, шайқасқа қатысып, жеңіске жетті. Т. Манлий лагерьге қайтқанда тұтқындалды, содан кейін тәртіпті сақтау үшін үлгі ретінде басы кесілді.
According to Livy, both armies arrived in the vicinity of Mount Vesuvius near the Veseris river. The consuls had ordered that no man was to leave his post to fight the enemy unless ordered to do so. However, after this order was put into motion Titus Manlius Torquatus, consul Manlius Torquatus' son, led a patrol into Latin territory and was challenged to a single combat against Geminus Maecius (a well known Tusculan warrior). T. Manlius accepted the challenge against his father's wishes and won the battle. On T. Manlius' return to camp he was arrested and then beheaded as an example of maintaining discipline.
Консулдардың арманы
Деций Мус пен Манлий Торкватус соңғы шайқасқа дейін түс көріп, римдіктердің жеңіске жететіні үшін консулдардың біреуінің қаза болуы керек екенін білді. Деций мен Манлий шайқастың қай жағы ашылса, сол басшының өзін құрбан ететіні туралы уаде берді.
Decius Mus and Manlius Torquatus both had a dream before the final battle that the Romans would only be victorious if one of the consuls died. Decius and Manlius made a pact that whichever side of the battle opened up, then that leader would sacrifice himself in the battle.
Шайқас
Манлий өз әскерлерін оң жаққа, ал Децийдің күштерін сол жаққа орналастыруға бұйрық берді. Децийдің қанаты ашылып, ол шайқасқа кірді, бірақ латын әскерінің алғы шебінде бірден қаза тапты. Содан кейін Манлий өз күштерін жеңіспен аяқталған латын әскеріне қарсы шайқасқа бастады.
Manlius commanded that his soldiers be stationed on the right and Decius' forces on the left. Decius' wing opened and he charged into battle, immediately being killed on the front lines of the Latin army. Manlius then led his forces into battle to victory against the Latin army.