Кіріспе

Жоғары энергиядағы өріс теориясының тұрақты нүктесі

Кванттық өріс теориясында, берілген импульс масштабында өлшенетін теорияның байланысын анықтайтын тиімді немесе өзгеретін байланыс тұрақтысын есептеу мүмкін. Мұндай байланыс тұрақтысының бір мысалы – электр заряды. Кванттық электродинамика және Хиггс бөлшегінің теориялары сияқты бірнеше кванттық өріс теорияларындағы жуық есептерде, өзгеретін байланыс шекті импульс масштабында шексіз болып көрінеді. Бұл кейде Ландау полюсі мәселесі деп аталады. Бұл сәйкессіздіктердің пайда болуы жуықтаудың артефактісі ме, әлде теориядағы нақты фундаменталды мәселе ме – белгісіз. Дегенмен, теорияда ультракүлгін немесе УФ тұрақты нүктесі пайда болса, бұл мәселенің алдын алуға болады. Кванттық өріс теориясы, егер оның қайта нормалау тобының ағыны ультракүлгін (яғни қысқа ұзындық масштабы / жоғары энергия) лимитінде тұрақты нүктеге жақын болса, УФ тұрақты нүктесіне ие. Бұл Каллан-Симанзик теңдеуінде пайда болатын бета-функцияның нөлдерімен байланысты. Үлкен ұзындық масштабы / төмен энергия лимитіне сәйкес инфрақызыл тұрақты нүктесі болып табылады.

Ерекше жағдайлар мен егжей-тегжейлі мәліметтер

Басқа нәрселермен қатар, бұл теорияда УФ тұрақты нүктесі болса, ол тиімді өріс теориясы болмауы мүмкін, себебі ол кез келген өте кішкентай қашықтықтарда жақсы анықталған. УФ тұрақты нүктесінде теория конформдық өріс теориясы сияқты мінез-құлық танытуы мүмкін. Керісінше, барлық қашықтықтарда жарамды кез келген Кванттық Өріс Теориясы (яғни тиімді өріс теориясы емес) УФ тұрақты нүктесіне ие деген мәлімдеме жалған. Мысалы, каскадтық өлшегіш теориясын қараңыз. Коммутативті емес кванттық өріс теориялары тиімді өріс теориялары болмаса да, УФ шегіне ие. Физиктер тривиалды және тривиалды емес тұрақты нүктелерді ажыратады. Егер УФ тұрақты нүктесі тривиалды болса (әдетте Гаусс тұрақты нүктесі деп аталады), онда теория асимптотикалық түрде еркін деп есептеледі. Ал егер УФ шегінде Гаусс емес (яғни тривиалды емес) тұрақты нүктеге жуықса, онда бұл жағдай асимптотикалық қауіпсіздік деп аталады. Асимптотикалық қауіпсіз теориялар, бұзылу мағынасында (классикалық масштабтау өлшемдеріне сәйкес) қайта нормаланбаса да, барлық масштабтарда жақсы анықталған болуы мүмкін.

Кванттық ауырлықтағы асимптотикалық қауіпсіздік сценарийі

Стивен Вайнберг кванттық гравитация теорияларында пайда болатын мәселілі ультракүлгіндік айырмашылықтарды тривиальды емес ультракүлгіндік қалыпталған нүкте арқылы шешуге болатынын ұсынды. Мұндай асимптотикалық қауіпсіз теорияны бұрыштау тәсілімен қайта нормалауға болады, ал қалыпталған нүктеге байланысты физикалық шамалар айырмашылықтардан құтылады. Қазірге дейін, мұндай қалыпталған нүктенің бар екеніне толық дәлел табылмады, бірақ осы сценарийді қолдайтын деректер көбейіп келеді.