Көрінбейтін адамның естеліктері (Kórinbeitin adamnıń estelikteri)

Кіріспе

1992 жылы Джон Карпентер түсірген фильм

"Көрінбейтін адамның естеліктері" – 1992 жылы шыққан американдық комедиялық драма.

Дэрил Ханна – Элис Монро рөлінде
Сэм Нилл – Дэвид Дженкинс рөлінде
Майкл МакКин – Джордж Талбот рөлінде
Стивен Тоболовский – Уоррен Синглтон рөлінде
Джим Нортон – доктор Бернард Вакс рөлінде
Пат Скиппер – Моррисси рөлінде
Пол Перри – Гомез рөлінде
Ричард Эпкар – Тайлер рөлінде
Стивен Барр – Клелан рөлінде
Грегори Пол Мартин – Ричард рөлінде
Патрисия Хиттон – Эллен рөлінде
Барри Кивел – мас кәсіпкер рөлінде
Дональд Ли – такси жүргізушісі рөлінде
Розалинд Чао – Кэти ДиТолла рөлінде
Джей Гербер – Роджер Уитман рөлінде
Шай Даффин – Патрик, бармен рөлінде
Эдмунд Л. Шафф – Эдвард Шнайдерман рөлінде
Сэм Андерсон – Комитет төрағасы рөлінде
Элейн Коррал – жаңалықтарды хабарлаушы рөлінде
Элен Альбертини Дау – миссис Coulson рөлінде
Джонатан Уиган – жеткізуші ұл рөлінде
I. M. Hobson – метрдотель рөлінде
Рип Хайт – тікұшақ ұшқышы рөлінде
Аарон Лустиг – техник рөлінде

*Джон Карпентердің псевдонимi.

Даму

1986 жылы Гарри Ф. Сенттің «Көрінбейтін адамның естеліктері» кітабы әлі аяқталмаған еді, сол кезде Голливуд агенті Уильям Моррис оны Чеви Чейске оқу үшін берді. Актер дереу қызығушылық танытты, бұл студиялар арасында бәсекелестік тудырды. Warner Bros. фильм құқықтары үшін 1,35 миллион доллар төледі. 1980-ші жылдардың ортасында Уильям Голдманға сценарий жазу тапсырылды, сол кезде Иван Рейтман режиссер ретінде бекітілді. Бұл Голдманның сценарий жазуға сұраныс болмаған, өзі «жалаңаш» деп атаған кезеңінен кейінгі алғашқы сценарийі болды; ол өзінің қайта оралуын CAA агенттігімен байланыстырды. Жобаның көп бөлігі Чейстің жетекшілігімен студия арқылы іске асырылған жеке жоба болды. (Фильм «Корнелиус Продакшн» деп аталады: Корнелиус – Чеви Чейстің нағыз есімі.) Ол көрінбейтін адамның жалғыздығы туралы фильм жасағысы келді, бұл фильмті комедиялық емес рөлдерге көпір ретінде қарастырды. Голдман сценарийдің үш нұсқасын жасады, ал Warner Bros. фильмге жасыл жарық беруге дайын тұрды. Алайда Чейз сценарийге қанағаттанбады. Рейтман сценариймен жұмысты жалғастыруды қалады, бірақ студия Чейсті қолдады, ал Рейтман жобадан бас тартты. Чейз Голдманның сценарийін тым комедиялық деп тапты – «Кларк Грисвольдтың көрінбей қалуы» – және оны қайта жазу үшін сценарийшілерді іздеді, «көбірек оқиғалар мен шытырман оқиғалар» бар нәрсе жасауды көздеді, соңында Дана Олсен мен Роберт Коллекторға жүгінді. Ричард Доннер визуалды эффектілердегі тәжірибесіне байланысты сегіз ай бойы режиссер ретінде қарастырылды, бұл әртүрлі потенциалды режиссерлерді жобадан бас тартуға мәжбүр етті. Соңында біреу Джон Карпентерді ұсынды, және Чейс осы идеяны мақұлдады. Карпентер сол кезде «They Live» туындыру компаниясы Alive Films-пен келісімшартына байланысты заңдық дауға тартылған еді. Оның бірнеше жобасы сәтсіз аяқталды: Шермен бірге түсірілген «Пинкушюн», «Экзорцист III» және «Дракула» нұсқасы. Бастапқыда ол «Естеліктерді» түсіруге құштар болмады. «Егер сізде көп ақша мен уақыт болса, бұл өте қиын. Мен тәуелсіз болуды жақсы көремін, ал мұндай жағдайда тәуелсіз болу мүмкін емес. Бірақ кейін ойладым: «Неге жоқ?» Мен ұзақ уақыттан бері фильм түсірмедім». Актер Warner Bros. компаниясын Карпентердің, оны әлі де қорқыныш режиссері ретінде қарастыратын, фильм үшін жақсы жұмыс істей алатынына көндіруге тиіс болды.

In 1986, Harry F. Saint's Memoirs of an Invisible Man was still unfinished when Hollywood agent William Morris gave it to Chevy Chase to read. The actor instantly got interested, which led to a bidding war among studios. Warner Bros paid $1.35 million for the film rights. William Goldman was assigned to write the screenplay in the mid 1980s, by which time Ivan Reitman was attached to direct. It was Goldman's first screenplay after what he called his "leper" period when he was in no demand to write scripts; he attributes his comeback to being represented by CAA. The project was largely a vanity project shepherded by Chase through the studio. (The film is billed as "A Cornelius Production": Cornelius is Chevy Chase's real first name.) He wanted to make a film about the loneliness of invisibility, intending the film to be a bridge into less comedic roles. Goldman did three drafts of the script and Warners was prepared to greenlight the film. However Chase was unhappy with the script. Reitman wanted to proceed with the script, but the studio backed Chase, and Reitman left the project. Chase found Goldman's script too comedic—"Clark Griswold becoming invisible"—and sought screenwriters to rework it, reportedly to do something "more serious, with more adventure", eventually approaching Dana Olsen and Robert Collector. Richard Donner was attached to direct for eight months due to his experience with visual effects, something that made various potential directors turn down the project. Eventually someone suggested John Carpenter, and Chase approved the idea. Carpenter was then embroiled in a legal dispute with They Live production company Alive Films regarding his contract. He had several projects fall through: a film with Cher called Pincushion, Exorcist III, and a version of Dracula. He was reluctant to make Memoirs at first. "When you have lots of money and lots of time, it's really grueling. I enjoy being an independent, and it's not possible to be one in this situation. But then I thought. 'Why not?' I hadn't done a movie for a long time." The actor had to convince Warner Bros. that Carpenter, whom they still saw as a horror director, could work well for the picture.

Жазу

Карпентер Олсен мен Коллектормен бірге 18 ай бойы сценарийді "Солтүстік-батысқа қарай" және "Стармен" фильмдеріне ұқсату үшін жұмыс істеді, сонымен қатар басты кейіпкер Никтің жаулардан қашуға күштірек себеп беру үшін махаббат оқиғасын дамытты. Осы кезеңде Чейс 20 фунт салмақтан айырылды, өндіріс және арнайы эффекттер жұмысының физикалық тұрғыдан қиын болатынын білгендіктен.

Түсірілім

Фильмді түсіру 1991 жылдың сәуір және маусым айлары аралығында 84 күнге созылды. Карпентер Industrial Light & Magic компаниясының арнайы эффекттеріне байланысты, «бізге фильмді екі рет түсіруге тура келді» деді, себебі қалыпты түсірілімдерден кейін арнайы эффекттер тобы компьютерлік суреттер үшін цифрлық деректер жинағанда, бірдей кадрларды қайта түсіру үшін үлкен VistaVision қозғалыс бақылау камераларын орнататын. Визуалды эффекттер жөніндегі супервайзер Брюс Николсонның айтуынша, «Бұл фильмтегі табыс көрінбейтін нәрсені егжей-тегжейлі көрсету болды». Николсон осы тақырыптағы төрт фильмді тоғыз ай бойы зерттеді: «Көрінбейтін адам», Никтің басын бинтпен орап, үлкен қара көздікпен жүрген көрінісінде құрмет көрсетілген фильм; оның жалғасы «Көрінбейтін адам қайта оралады»; «Бейне және шолақ таяқшалар»; және «Жібек». Чейс киімдерінің астында көк түсті костюм киген, соның арқасында компьютерлік суретшілер оның денесін хромакей арқылы жойып, киімдерді компьютерлік көшірмелермен үйлестіре алатын, тіпті киімнің ішін де көруге болатын, сондай-ақ Чейстің денесінен шыққан көлеңкені де жою мүмкін болды. Ерекше эффекттердің бірі – Никтің көзге көрінбейтін бетін ет түсімен бояу. Чейске макияж жасау үшін оның басын жабысқақ көк косметикамен, тілін және тістерін көк тағамдық бояумен бояды, ал әр көзіне көк контактты линзалар салды, бұл маусымның ыстығы мен студия жарығынан одан да қиын болды. Балама аяқтамада Алиса көзге көрінбейтін бала табады. Кейін Карпентер бұл аяқтаманы кесіп тастау себебін «Warner Brothers көрермендердің көзге көрінбейтін балаға ерекше, бақытсыз және кінәсіз жаман бала ретінде қарайтынынан қорқып, алаңдады. Warner Brothers көрерменге ұнайтын, қиын емес фильмдер жасаумен айналысады. Мен бұл туралы [фильмге] келісім берген кезде білгенмін, сондықтан шағымдануға болмайды деп ойлаймын. Дегенмен, біз фильмнің күштірек нұсқасын шығаруға болатын еді. Бірақ бұл үлкен студиялық фильм болды және ол көптеген студиялық фильмдерге тән нәрседен зардап шекті: көрермендердің алдын ала көрсетілімдері, онда сіз барлық биік және төмен нүктелерді алып тастап, оны өте жайсыз етесіз». Карпентер фильмнің түсірілімі өте қиын және күшті болғанын айтты. Студия басшыларымен күрескен Карпентер Чейз бен Ханнаны «көңілді қорқыныш» және «басқаруға келмейтін» деп сипаттады. Атап айтқанда, Чейз арнайы эффекттер макияжына жиі бас тартатын және оны ертерек алып тастап, бір күндік түсірілімді тоқтатып тастайтын.

Filming lasted 84 days between April and June 1991. Carpenter said that due to the effects work by Industrial Light & Magic, "we essentially had to shoot the same movie twice", as after normal takes the effects team would set up their bulky VistaVision motion control cameras to film the same elements again while gathering digital data for the computer generated imagery. According to visual effects supervisor Bruce Nicholson, "Success in this movie was showing invisibility in detail". During nine months of preparation, Nicholson studied four previous films on the subject: The Invisible Man, which receives an homage in the scene where Nick is shown to have his head wrapped in bandages and is wearing large dark goggles; its sequel The Invisible Man Returns; Bedknobs and Broomsticks; and Ghost. Chase wore a blue bodysuit below his clothing, so that computer artists could erase his body through chroma key and match the clothes with computer generated replicas so that even the inside of the clothing could be seen, along with other touches such as erasing the shadow made by Chase's body. A particularly elaborate effect had Nick's invisible face being covered in flesh colored make up. The make up was applied to Chase as his head was covered in viscous blue cosmetic, tongue and teeth coated with blue food coloring, and the cornea of each eye covered with blue contact lenses, an uncomfortable makeover made worse by the June heat and heavy studio lighting. An alternate ending was filmed showing Alice giving birth to an invisible child. Carpenter later stated that this ending was cut because "Warner Brothers was worried that the audience would react to the invisible baby as if it were a freak, an unfortunate and innocent diabolical child. Warner Brothers is in the business of making audience friendly, non challenging movies. I was aware of this when I signed on [to the film], so I guess I shouldn't complain. Still, we could have released a somewhat stronger version of the picture. But it was a big studio film and it suffered from what a lot of studio movies suffer from: the audience preview process, when you cut every highpoint and lowpoint, and make it very bland." Carpenter would go on to say that the production of the film was very troubling and vigorous. While also battling studio executives, Carpenter claimed Chase and Hannah were "the stuff of nightmares" and "impossible to direct". In particular, Chase would often refuse to wear his special effects makeup and would remove it prematurely, ruining a day's worth of filming.

Музыка

Бұл Джон Карпентердің өзі музыка жасамаған сирек фильмдерінің бірі, музыканы Ширли Уокер жазған. Бұрынғы серіктестері Енио Морриконе ("Шынық" фильмі үшін) және Джек Ницше ("Жұлдызды адам" фильмі үшін) еді, ал Уокер Карпентермен қайта жұмыс істеп, екеуі бірлесіп "Лос-Анджелестен қашу" фильмінің музыкасын да жазды.

Кассалық жинақ

Фильм No. 2 орында дебют жасады. Ол 14 358 033 АҚШ доллары табыс әкелді.

Сыни қабылдау

Фильм сыншылар тарапынан көбінесе жағымсыз пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтында 34 рецензияға негізделген, орташа бағасы 4.8/10 құрайтын 26% мақұлдау көрсеткіші бар. Сайттың сыншыларының консенсусы былай деді: "Фильмде қызықты актерлік құрам мен жаңарулы арнайы эффектілер бар, бірақ олар "Көрінбейтін адамның естеліктері" фильмінің өкінішке орай, қарапайым сценарийін толықтыра алмайды". Metacritic 19 сыншының бағалауы бойынша 100 балдық шкала бойынша 48 бал берді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді. Роджер Эберт фильм туралы: "Сюжеті жалқау және конвенциялық. Фильмде жақсы нәрсе бар десек, ол Чейз бен Ханнаның ерекше қарым-қатынастарындағы логистикалық мәселелерді шешуі" деп жазды. "Вашингтон Пост" газетіне жарияланған рецензиясында Дессон Хоу былай деді: "Көрінбейтін адамның естеліктері" – фильм емес, ол жеке бастылық дағдарыс. Трейлерлер оны көңілді комедия ретінде көрсетсе де, әзілдер тым сирек және алыс. Егер бұл комедия болса, неге оны Джон Карпентер түсірді? Ол "Хэллоуин" фильмін жасаған адам. Егер фильм мазмұнды болуды көздесе, неге басты рөлде Шеви Чейз ойнайды? Ол "National Lampoon's European Vacation" фильмінде ойнаған актер". Фильмнің DVD нұсқасын қарап, Билл Чемберс Карпентердің эффектілерді пайдалануы фильмді көруге лайық етеді деп жазды. Ол Никтің денесінің жаңбыр тамшыларымен белгіленген көрінісі "Daredevil" фильміндегі ұқсас көрініске қарағанда әсерлірек екенін айтты. "Shout! Factory" дистрибьюторынан шыққан жаңа Blu-ray нұсқасы түпнұсқа фильмнің жаңа 2K сканерленген нұсқасынан жасалған. 2023 жылы Джон Карпентер былай деді: "Бұл маған жартылай мазмұнды фильм жасауға мүмкіндік берді. Бірақ Шеви Чейз, Сэм Нилл – оларды мен жақсы көремін және олармен ұзақ жылдар бойы дос болдым, сондай-ақ Warner Bros. компаниясымен жұмыс істедім, ол жағымды болды. Жоқ, мүлдем жағымсыз болды. Мен сізге жалған айтып тұрмын. Бұл қорқынышты шоу болды. Сол фильмнен кейін мен осы бизнестен кеткім келді. Құдайға шүкір, неге екенін айтқым келмейді, бірақ сол фильмдегі бір тұлғаның атын атамаймын, оны өлтіру керек. Жоқ, жоқ, жоқ, бұл қорқынышты. Оны өртеп жіберу керек. Жоқ, жоқ, жоқ. Дегенмен, бәрі жақсы, мен одан аман қалдым."

The film received mostly negative responses from critics. It has a 26% approval rating on Rotten Tomatoes, based on 34 reviews with an average rating of 4.8/10. The website's critical consensus reads: "It boasts an intriguing cast and the special effects were groundbreaking, but they can't compensate for Memoirs of an Invisible Mans sadly pedestrian script". Metacritic gives the film a weighted average score of 48 out of 100, based on 19 critics, indicating "mixed or average reviews". Roger Ebert wrote of the film, "The plot is lazy and conventional. What is good about the movie involves Chase and Hannah, who have to work out between them the logistical problems of their strange relationship." Reviewing the movie for The Washington Post, Desson Howe mused, "Memoirs of an Invisible Man isn't a movie. It's an identity crisis. The previews would have you believe it's a zany comedy. But the jokes are too far and few between. And if it's a comedy, why is John Carpenter directing it? This is the man who did Halloween if Memoirs wants to get serious, why is Chevy Chase in the lead? This is the man who starred in National Lampoon's European Vacation." While reviewing the DVD release of the film for Film Freak Central, Bill Chambers wrote that Carpenter's use of effects makes the film worth seeing. He feels that the scene where Nick's body is outlined by raindrops is more effectively imagined than an identical scene in Daredevil. A new Blu ray release from distributor Shout! Factory was from a new 2K scan of the original film elements. In 2023, John Carpenter said:It gave me a chance to make a quasi serious movie. But Chevy Chase, Sam Neill — who I love and had a longtime friendship with — and Warner Bros. I worked for them, and it was pleasant. No, it wasn’t pleasant at all. I’m lying to you. It was a horror show. I really wanted to quit the business after that movie. God, I don’t want to talk about why, but let’s just say there were personalities on that film he shall not be named who needs to be killed. No, no, no, that’s terrible. He needs to be set on fire. No, no, no. Anyway, it’s all fine. I survived it.