Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Фредерик Вильгельм, Брансвик-Вольфенбюттель герцогы (Friedrich Wilhelm; 9 қазан 1771 – 16 маусым 1815), неміс ханзадасы және Брансвик-Люнебург және Ольс герцогы. "Қара герцог" лақап атымен белгілі, ол Германиядағы француз үстемдігіне қарсы "Қара Брансвикерлер" әскерін басқарған әскери шенді болды. Ол 1806 жылдан 1807 жылға дейін және 1813 жылдан 1815 жылға дейін Брансвик-Вольфенбюттель мемлекетін қысқа мерзімге басқарды.
Frederick William, Duke of Brunswick Wolfenbüttel (Friedrich Wilhelm; 9 October 1771 – 16 June 1815), was a German prince and Duke of Brunswick Lüneburg and Oels. Nicknamed "The Black Duke", he was a military officer who led the Black Brunswickers against French domination in Germany. He briefly ruled the state of Brunswick Wolfenbüttel from 1806 to 1807 and again from 1813 to 1815.
Өмір
Брансвик-Вольфенбюттельлік Фредерик Вильгельм Брауншвейгте Брансвик-Люнебург герцогы Карл Вильгельм Фердинандтың (соңғысының 36 жасында) және Ұлыбритания ханшайымы Августаның төртінші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Ұлыбританияның ханзадасы, кейіннен король Жорж IV (1811 жылдан) досының туысы және қайын інісі болды. 1789 жылы капитан шындығында Пруссия армиясына қосылып, Революциялық Францияға қарсы шайқастарға қатысты. 1805 жылы оның емілгені Фредерик Август, Оэльс герцогы, баласыз қайтыс болғаннан кейін, Фредерик Вильгельм Пруссия короліне бағынышты Силезиядағы шағын медиатизацияланған княздік – Оэльс герцогтігін мұра етті. 1806 жылдың қазан айында Фредерик Вильгельм Пруссия армиясының генерал-майоры ретінде Йена-Ауэрштедт шайқасына қатысты, оның әкесі фельдмаршал болды. Оның әкесі осы шайқаста алған жарақатынан қайтыс болды, ал Фредерик Вильгельм Брансвик-Вольфенбюттельді мұра етті, себебі оның үлкен ағасы екі ай бұрын баласыз қайтыс болды, ал екінші және үшінші ағалары ақыл-есі кем болған. Пруссияның Төртінші коалицияда жеңілгеннен кейін оның мемлекеті Францияның бақылауында қалды және 1807 жылы қысқа ғұмырлы Наполеонның Вестфалия корольдігінің бір бөлігіне айналды. Фредерик Вильгельм 1806 жылы Франциск II Киелі Рим империясын таратып, егемендігін сақтап қалған Баденнің Ұлы Герцогтігіндегі Брухсалдағы қайын ата-анасына қашып кетті, онда ол келесі бірнеше жыл өмір сүрді. 1809 жылы Бесінші коалиция соғысы басталғанда Фредерик Вильгельм бұл мүмкіндікті пайдаланып, Австрия империясының қолдауымен партизандық корпусты құрды. Олар өздерінің басып алынған елі үшін қара киім кигендіктен, бұл корпус «Қара Брансвиктер» деп аталды. Ол Оэльстегі княздігін сатқанынан түскен қаржымен корпусты өздігінен қаржыландырып, Австрияның Богемиясы арқылы француздық одақтас Саксония мен Вестфалиядан Солтүстік теңіз жағалауына жол тартты. 1809 жылдың тамызында Фредерик Вильгельм Брауншвейг қаласын қысқа мерзімге қайта басып алды, бұл оған жергілікті халық батыры мәртебесін сыйлады. Содан кейін ол Англияға қашып, кейіннен король болатын Жорж IV-тің інісімен күш біріктірді. Оның әскерлері британдық жалақыға алынды және герцогқа 1809 жылдың 1 шілдесінде британ армиясының генерал-лейтенанты атағы берілді. Оның бастапқыда 2300 сарбаздан тұратын корпусы Пиреней соғысы кезінде Испания мен Португалиядағы шайқастарда көп шығынға ұшырады. Фредерик Вильгельм 1813 жылдың желтоқсанында Пруссия Брауншвейг-Люнебургтегі француз билігін тоқтатқаннан кейін Брауншвейгке оралды. 1815 жылы Наполеон «Жүз күн» кезінде саяси аренаға оралғанда, Фредерик Вильгельм жаңа әскер жинады. Ол 16 маусымда Квар-Бра шайқасында атылғаннан қаза тапты, ол бұрынғы күні Бриссельдегі Ричмонд герцогинясының кешінде болған және өзінің жауынгерлік шеберлігін көрсету мүмкіндігіне ие болғаны үшін қуанған еді.
Prince Frederick William of Brunswick Wolfenbüttel was born in Braunschweig as the fourth son of Charles William Ferdinand, Duke of Brunswick Lüneburg (on the latter's 36th birthday), and Princess Augusta of Great Britain. He was the first cousin and brother in law (from 8 April 1795) of his friend George IV, Prince Regent of the United Kingdom (from 1811). He joined the Prussian army in 1789 as a captain and participated in battles against Revolutionary France. In 1805, after his uncle, Frederick Augustus, Duke of Oels, had died childless, Frederick William inherited the Duchy of Oels, a small mediatized principality in Silesia subordinate to the King of Prussia. In October 1806, Frederick William participated in the Battle of Jena Auerstädt as a major general of the Prussian army, of which his father was the field marshal. His father died from a wound he received in this battle, and Frederick William inherited Brunswick Wolfenbüttel, since his eldest brother had died childless two months earlier, and both the second and third brother were mentally retarded. After the defeat of Prussia in the Fourth Coalition, his state remained under the control of France, however, and was formally made a part of the short lived Napoleonic Kingdom of Westphalia in 1807. Frederick William fled to his parents in law in Bruchsal in the Grand Duchy of Baden, which had remained a sovereign state with the dissolution of the Holy Roman Empire in 1806 by Francis II, where he lived for the next few years. When the War of the Fifth Coalition broke out in 1809, Frederick William used this opportunity to create a corps of partisans with the support of the Austrian Empire. This corps was called the Black Brunswickers because they wore black uniforms in mourning for their occupied country. He financed the corps independently by mortgaging his principality in Oels, and made his way from Austrian Bohemia through the French allied states of Saxony and Westphalia to the North Sea coast. Frederick William briefly managed to retake control of the city of Braunschweig in August 1809, which gained him the status of a local folk hero. He then fled to Britain to join forces with his brother in law, later to be King George IV. His troops were taken into British pay and the Duke was granted the rank of lieutenant general in the British Army on 1 July 1809. His corps of originally 2,300 soldiers was largely destroyed in battles in Spain and Portugal during the Peninsular War. Frederick William returned to Braunschweig in December 1813, after Prussia had ended French domination in Braunschweig Lüneburg. When Napoleon returned to the political scene in 1815 during the Hundred Days, Frederick William raised fresh troops. He was killed by a gunshot at the Battle of Quatre Bras on 16 June, the night after he had attended the Duchess of Richmond's ball in Brussels and left it happy to have a chance to show his fighting ability.