«Black Friday» (1940) фильмі – Борис Карлофф пен Бела Лугоси жұлдыздықтағы қорқынышты ғылыми фантастика. Миды трансплантациялау тақырыбы, құпиялар мен өлім.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1940 жылы Артур Любин режиссерлік еткен америкалық ғылыми фантастика фильмі
1940 American science fiction film directed by Arthur Lubin
«Қара жұма» – 1940 жылы түсірілген, Борис Карлофф пен Бела Лугоси бас рөлдерде ойнаған америкалық ғылыми фантастикалық қорқыныш фильмі. Сценарист Курт Сиодмак бұл тақырыпқа «Донованның миы» (1953) және «Хаузердің естелігі» (1970) фильмдерінде қайта оралады.
Black Friday is a 1940 American science fiction horror film starring Boris Karloff and Bela Lugosi. Screenwriter Curt Siodmak would revisit this theme again in Donovan's Brain (1953) and Hauser's Memory (1970).
Сюжет
Доктор Эрнест Совак өлім жазасын орындау үшін камерасынан шығарылады, бірақ оны алып келе жатқанда, өзінің тарихын баяндайтын репортерге жазбалар тапсырады. Бұрын, Совацтың ең жақын досы, кітап оқуға құштар колледж профессоры Джордж Кингсли көшеден өткенде машинаның соғымынан қаза табады. Досының өмірін сақтап қалу үшін Совак басқа бір адамның миының бөлігін профессордың миына импланттайды. Апатқа кінәлі адам – бандит екені және полиция мәліметінше, оған электр орындығы қарап тұрған. Профессор жазылып шығады, бірақ кейде бандит сияқты мінез-құлық танытады. Совак қорқып, сонымен бірге таңғалады, себебі бандит Нью-Йорк қаласының бір жерінде 500 мың доллар ақшаны жасырған. Дәрігер білмейтін досын емдеуді жалғастырады және оны Нью-Йоркке демалысқа шақырады; Совак осылайша бандиттің естелігін оятып, Кингслиді ақшаға жеткізеді деп ойлайды, ал ол ақшаны зертханаға жұмсауды жоспарлап отыр. Бірақ дәрігердің жоспарына қарамастан, профессордың мінезі одан да күшті өзгереді, тіпті бұрынғы тобының мүшелерінен кек алуды жоспарлайды. Кингсли (бандит мінезінде) дәрігердің қызын өлтіруге тырысқанда, Совак оны атқылап өлтіреді. Осы сәттен кейін, Совак өлім жазасына кесіледі.
Dr. Ernest Sovac is taken from his cell for his execution, but is able to give notes to a reporter, which recount his story, as he is led to a chamber. Sometime earlier, Sovac's best friend, bookish college professor George Kingsley, is run down while crossing a street. In order to save his friend's life, Sovac implants part of another man's brain into the professor's. Unfortunately, the other man was a gangster who was involved in the accident and was apparently heading for the electric chair, according to the police. The professor recovers but at times behaves like the gangster. Sovac is horrified but also intrigued, because the gangster has hidden $500,000 somewhere in New York City. The doctor continues to treat his unwitting friend and persuades him to take a vacation in New York; Sovac hopes this will revive the gangster's memory so that Kingsley will lead him to the fortune which he hopes to spend on a laboratory. Unfortunately for the doctor's plans, the professor's personality change becomes more extreme, including plotting revenge against other members of his former gang. When Kingsley (behaving as a gangster) attempts to murder the doctor's daughter, Sovac shoots him dead. Returning to present, Sovac is executed.
Өндіріс
Бастапқыда сюжеттің атауы "Жұма, он үшінші" ("Friday the Thirteenth") болып, кейін "Қара жұма" ("Black Friday") болып өзгертілді. 1939 жылдың қаңтарында Universal Уилис Купердің сценариймен жұмыс істеп жатқанын, Бела Лугози мен Борис Карлоффтың рөлдерді ойнауы мүмкін екенін хабарлады. Тамыз айында Курт Сиодмак пен Эрик Тейлорға сценарий жазу жұмысы тапсырылды. Universal Лугозиді дәрігер рөліне, ал Карлоффты профессор рөліне бекітті. Белгісіз себептермен Карлофф дәрігер рөлін ойнауға талап қойды. Бірақ тікелей ауыстырудың орнына, Лугозиге тағы бір бандиттің екінші рөлі берілді, ал профессор рөлін сомдау үшін кейіпкерлік актер Стэнли Риджес шақырылды. Кейінірек, жазушы Курт Сиодмак Карлоффтың мейірімді профессордың кейіпкеріне айналатын қылмыскердің рөлін ойнауға өзін жеткілікті актер деп санамағанын айтты, бірақ оның сыртқы келбеті мен дауысын толығымен өзгертуге мүмкін болмады, сондықтан ауыстыру сенімді болмас еді. (Карлофф 1935 жылы түсірілген "Қара бөлме" фильмінде екі рөлді ойнады, бірақ екі кейіпкер де біртекті егіздер болған.) Бұл фильм Риджеске сирек кездесетін мүмкіндік берді. Желтоқсан айына қарай атау "Қара жұма" деп өзгертілді. Артур Любин "Үлкен жігіт" фильміндегі жұмысының нәтижесінде режиссер болып тағайындалды деген аңыз бар. Суретке түсіру 1939 жылдың 27 желтоқсанында басталды. Түсірілім кезінде Мэнли Холлдың Лугозиге куәлікпен әсер еткені хабарланды.
The original story treatment was titled Friday the Thirteenth before being changed to Black Friday. In January 1939, Universal announced that Willis Cooper was working on the script, with Bela Lugosi and Boris Karloff probably to star. In August, Curt Siodmak and Eric Taylor were assigned to write the script. Universal cast Lugosi as the doctor and Karloff as the professor. For unknown reasons, Karloff insisted on playing the doctor. Rather than a straight switch though, Lugosi was given the minor role of another gangster, while character actor Stanley Ridges was brought in to play the professor. In later years, writer Curt Siodmak claimed Karloff felt he was not a good enough actor to play the dual role of the kindly professor turned murderous gangster, but it is more likely that his appearance and voice could not be changed completely enough to make the switch convincing. (Karloff played a dual role in the 1935 film The Black Room but the two characters were identical twins.) The film provided a rare opportunity for Ridges. By December, the title had changed to Black Friday. Arthur Lubin reportedly got the job of directing on the strength of his work on The Big Guy. Filming started 27 December 1939. During filming, Manley Hall reportedly hypnotised Lugosi on set.
Шығару
1940 жылы 29 ақпанда Чикаго қаласында «Қара жұма» фильмінің әлемдік тұңғыш көрсетілімі өтті. Ол 1940 жылы 12 сәуірде Universal Pictures компаниясы таратып шығарған кинотеатрларда көрсетілді. Diabolique журналы 2019 жылы оны «Любиннің ұзаққа созылатын мұрасын қалдырған тұңғыш фильмі деп сипаттады, себебі онда Борис Карлофф пен Бела Лугози екеуі де түскен, бірақ олардың ешқайсысы да бірге түспеген. Бұл миды ауыстыру тақырыбын қамтыған қылмыстық қорқыныш фильмі (сценарийін жазған Курт Сиодмак миды ауыстыруды өте жақсы көретін). Стенли Риджс Карлофф ойнауы тиіс рөлді орындайды, ал Карлофф Лугози ойнауы керек рөлді орындайды, ал Лугози кез келген актердің орындай алатын рөліне толыққанды пайдаланылмаған. Фильм классикалық туынды емес, бірақ айқын да, ненің болғанын түсінікті көрсетеді, Universal студиясының мүмкіндіктерін толық пайдалана отырып, керемет темппен дамып өтеді; Джо Данте кейіннен бұл фильмді Универсал емес, Warner Bros фильміне көбірек ұқсайды деп айтты, және Любиннің осы кезеңдегі көптеген фильмдеріне де осы пікір қатысты болуы мүмкін».
Black Friday had its world premiere in Chicago on February 29, 1940. It was released theatrically April 12, 1940 where it was distributed by Universal Pictures. Diabolique magazine in 2019 described it as "Lubin's first film to have any kind of lasting legacy because it features both Boris Karloff and Bela Lugosi, though neither share a scene together. It's a sort of gangster horror film that involves a brain transplant (Curt Siodmak, who worked on the script, loved brain transplants). Stanley Ridges plays a part clearly meant for Karloff with Karloff playing a role that should have been played by Lugosi and Lugosi being wasted in a part that could have been played by anyone. The film is no classic but it is crisp and no nonsense, taking advantage of Universal's studio resources, with excellent tempo; Joe Dante later commented it was more like a Warner Bros film in that respect than a Universal one, a judgement that could be made of many Lubin movies from this period."
Үй медиасы
Black Friday 2005 жылдың 6 қыркүйегінде The Bela Lugosi Collection жинағының бір бөлігі ретінде DVD форматында жарық көрді. The New York Times газетінен Дейв Кехр бұл жинаққа "Қара мысық", "Қара қарга", "Көрінбейтін сәуле" және "Қара жұма" фильмдері бір дискіге енгенін айта келіп, бейне сапасы қанағаттанарлық болғанын, бірақ "көп мөлшерде бейне сығылымы" болғанын атап өтті.
Black Friday was released on a DVD as part of The Bela Lugosi Collection on September 6, 2005. Dave Kehr of The New York Times noted that the compilation compiled The Black Cat, The Raven, The Invisible Ray and Black Friday on a single disc, stating that the video quality was acceptable but contained "a lot of video compression".