Кіріспе

Балық түрлері

Жазықты цихлида (Amatitlania nigrofasciata) – Орталық Америкаға тән, Cichlidae тұқымдасына жататын балық түрі, сондай-ақ "зебра цихлидасы" деп те аталады. Жазықты цихлидалар аквариумдарда танымал.

Таксономия

Альберт Гюнтер бұл түрді 1867 жылы Фредерик Дюкен Годман мен Осберт Салвин Орталық Америкадағы үлгілерді жинағаннан кейін сипаттады. 2007 жылы түр Archocentrus туысынан Хуан Шмиттер Сотоның Archocentus түрлерін зерттеуіне негізделген жаңа туыс, Amatitlania-ға көшірілді. Дегенмен, 2008 жылы Олдрих Ричан басқарған зерттеу Cryptoheros және Amatitlania туыстарындағы түрлерді, соның ішінде Amatitlania nigrofasciata-ны Hypsophrys туысына көшіруді ұсынды. Традициялық анықтамасы бойынша, тұтқындық циклид өте көп түс өзгерістерін көрсетеді. Осы аймақтық түрлердің кейбіреуі қазір басқа түрлер деп саналады. Бұрын осы түрлердің барлығын қамтитын типтік түр – A. nigrofasciata – Тынық мұхитының жағалауындағы Сальвадордан Гватемалаға және Атлантика мұхитының жағалауындағы Гондурастан Гватемалаға дейінгі солтүстік популяциясымен шектеледі.

Этимология

Тұтқын циклидінің жалпы атауы, түр атауындай, британдық тұтқындардың жолақты түрме киімдерін еске түсіретін денесіндегі тік қара жолақтарынан шыққан. Сол сияқты, түрлік есім nigrofasciatus сөзбе-сөз "қара жолақты" дегенді білдіреді.

Сипаттама

Жабайы түрдің көк сұр денесінде 8 немесе 9 қара тік жолақтары және оперкулумда қара дақ болады. Балықтың ең үлкен стандартты ұзындығы 10 сантиметрге жетеді, ал жалпы ұзындығы шамамен ... дейді. Балықтың салмағы шамамен ... граммды құрайды.

Аумағы мен тіршілік ету ортасы

Бұл түрме цихлидтері Орталық Американың көлдері мен ағындарына тән. Атап айтқанда, бұл түр Орталық Американың шығыс жағалауында Гватемаладан Коста-Рикаға дейін, ал батыс жағалауында Гондурастан Панамаға дейін таралған. Коста-Рикадағы түрме цихлидтерінің төрт табиғи мекенінде pH көрсеткіші 6.6–7.8 аралығында, ал карбонаттық қатаңдық (KH) 63–77 ppm құрады. Судың тәуліктік температурасы .

Жабайы жануарлар популяциясы

Бұл түр табиғи ареалынан тыс жерлерде де кездеседі, тіпті Австралияда да, Виктория штатындағы электр станцияларының жылы су шығындарында және тропикалық Квинслендте де табылған. Батыс Австралияның Перт қаласында да ұсталған, бірақ бұл алғашқы ұстау оның толық жойылуына соқтырды. Австралиядан өзге, бұл түр Реюньон, Жапония, Тайвань және АҚШ-қа да әкелінген.

Тамақтандыру

Табиғи ортасында бұл түрдің тамақтануы өсімдіктер, балдырлар және ұсақ балықтар, шаяңқылар, жәндіктер мен құрттар сияқты әртүрлі жемдерден тұрады. Балықтың жағы қалыпты ұзындығының 4,2%-ға дейін созыла алады, бұл оған әртүрлі тамақпен қоректенуге мүмкіндік береді. Төмен әлеуметтік статусы және осыған байланысты стресс жазабалықтардың (конвикт циклидтердің) ас қорыту функциясына әсер етеді.

Өмірлік цикл

Сотталған цихлид 16 аптаға жеткенде жыныстық пісіліске жете алады, бірақ жыныстық пісілу көбінесе 6 айда болады. Аналықтары жұмыртқаларын үңгірдің қабырғаларына жабыстырады. Oreochromis mossambicus сияқты көптеген цихлидтер сияқты, сотталған цихлидтер де жұмыртқаларын және еркін жүзетін шабақтарын (ата-аналық күтім көрсетеді) қорғайды. Жұмыртқалар ұрықтанғаннан кейін шамамен 72 сағаттан соң шығады. Осы уақытқа дейін ата-аналар ұяға жақындағандарды және жұмыртқаларды жеуге тырысатын жануарларды қуып шығарады. Олар сондай-ақ жұмыртқаларды желдетіп, қанаттарымен суды қозғалтып, оларды оттегімен қамтамасыз етеді. Олар жұмыртқаларды күні-түні желдетіп, түнде иіс сезу арқылы қараңғыда жұмыртқалардың орнын анықтайды және желдету үшін дұрыс қашықтықта болу үшін аналық қанаттарын жұмыртқаларға тигізіп ұстайды. Қараңғыда жұп иіс сезу арқылы бір-бірін таниды және жыртқыштарды анықтайды. Шабақтардан кейін, дернәсілдер 72 сағат бойы сары қабықшаларын сіңіріп, қанаттарын жетілдіреді, содан кейін еркін жүзетін шабақтарға айналады. Шабақтар күндіз тығыз топталып азық іздеп, түнде үңгірге немесе жарыққа қайтады. Басқа цихлидтер сияқты, ата-аналар да түн батпай тұрып, бірден үш-төрт шабақты сорып алып, ұяға жеткізеді. Ата-аналар түнді болжайды, уақытты сезу қабілетін пайдаланады; зертханалық тәжірибелерде сотталған цихлидтер түнек сияқты ешқандай сигнал болмаса да, түн жақындаған сайын шабақтарды жинауды жалғастырды. Түнде шабақтар үңгірдің немесе ұяның түбінде жиналады, ал ата-аналар оларды желдетіп ұйықтатады. Ата-аналар екі жақ та шабақтарды жететін жыртқыштардан қорғаумен айналысады және жапырақтарды жылжыту немесе қанаттарымен қазу (қанаттарымен субстратты қазу) сияқты тамақтандыруға көмектесетін мінез-құлықтар көрсетеді.

Жұптастыру жүйесі

Көлемді цихлидтер тізбектей моногамды болып келеді, сондықтан жұптасу алдымен олар бірлесіп аумақты белгілеуден бұрын қалыптасуы мүмкін, немесе еркек және әйел екі-екілеп аумақтарды алып, содан кейін жұптасады. Көлемді цихлидтер субстратқа жұмыртқаларын қоятындықтан, олардың аумағына жұмыртқа салуға арналған көбею орны да кіреді.

Жыныстық таңдау

Тұқымның тығыздығының жыныстық таңдаудағы әсері сотталған цихлидтерде зерттелді. Ұя тығыздығы жоғары болғанда, аналықтардың денесі ірілеу болады, бұл тығыздыққа байланысты жұптасу таңдауы мен жұптасудағы бәсекелестік арқылы, ал емес жыртқыштар мен ресурстар үшін бәсекелестік арқылы жақсы түсіндіріледі. Сонымен қатар, жоғары және төмен ұя тығыздығының екі режимін салыстырғанда, екеуі арасында ұяның тірі қалуында маңызды айырмашылық байқалмады; алайда, сотталған цихлидтер бір-бірінен алыс жерде көбейгенді ұнатады, жақын емес. Бұл жоғары тұқым тығыздығы бар ортада көбейтудің басқа да салдары бар екенін көрсетеді, мысалы, аумақты қорғағанда агрессияның күшеюінен туындаған энергия шығыны. Аналықтың аталыққа деген қалауы аталықтың дене мөлшері мен күш-қуатына қарай қарастырылды. Егер кішкентай аталық үлкен аталықтың жанында болса, аналық әрқашан үлкен аталықты таңдайды, ал егер үлкен аталық кішкентай аталықты жекпе-жекте жеңсе, онда бұл қағида сақталады. Егер аталықтар бір уақытта салыстыру үшін көрсетілмесе, аналықтың ерекше қалауы болмайды. Аналықтар үлкен аталықпен жұптасудан пайда көреді, себебі үлкен аталықтар көбірек ұрпақты тәуелсіздікке жеткізе алады, ұрпақтарға шабуыл жасайтын жыртқыштарды қууда жақсырақ, және көбейту орындары үшін бәсекелесуде табыстырақ. Аталықтың дене мөлшері агрессияның сенімді көрсеткіші болуы мүмкін, бұл ұрпаққа жақындаған басып кірушілерді қайтарады. Көбінесе қарсыласынан айтарлықтай үлкен жеке тұлғалар көп физикалық қақтығыссыз жекпе-жекті жеңеді. Аналық әдетте ұямен қалады және жұмыртқаларды желдету сияқты ұяға қатысты іс-әрекеттерді орындайды, ал аталық аймақты күздеп, басып кірушілерді қуумен және жыртқыштардан қорғаумен айналысады. Екеуі де ата-аналық күтімнің барлық міндеттерін белгілі бір деңгейде орындай алады. Алайда, олар екі ата-аналық күтімге жауапты болғандықтан, әр жыныс әсіресе белгілі бір мінез-құлыққа назар аударады, ол ұрық циклі кезінде өзгеруге бейім. Шындығында, жұптастардың біреуі алынғанда, екі ата-ана да ұрпақты тәуелсіз түрде тәрбиелей алады, себебі олардың барлық ата-аналық мінез-құлықтарын орындауға қабілетті. Жастар өсіп, еркін жүзуге қабілетті шабақтарға айналғанда, ата-аналық қызмет ата-аналар арасында тең бөлінеді, бұл басқа цихлидтерде де кездесетін әдеттегі мінез-құлық болып көрінеді.

Агрессивті мінез-құлық

Сотталған цихлидтер көбейген кезде өте агрессивті және аумақтық болып келеді, олардың күрделі мінез-құлықтары мен бейімделулері бар, бұл қоршаған ортаның жағдайлары, жеке дамуы және қасиеттерінің айырмашылығының нәтижесі деп саналады. Агрессивті табиғатының арқасында цихлидтер олардың мінез-құлқына ықпал ететін факторларды зерттеу үшін жиі зерттеледі. Сотталған цихлидтер әдетте тістеу және қуу арқылы агрессиясын көрсетеді, бұл шабуылшыға бағытталған жоғары жылдамдықты шабуылдарды қамтиды, сонымен қатар дене мөлшері арқылы да агрессиясын білдіреді. Температура мен бұрынғы қоныстану сияқты қоршаған ортаның параметрлері цихлидтің аумақтық агрессиясына әсер ететіні дәлелденген. Сотталған цихлидтер 26 °C-қа қарағанда 30 °C-да көбірек агрессия көрсетеді, бұл олардың көбейту орындарын 30 °C-да құруға және осы температурада жұмыртқалауға бейімділігімен түсіндірілуі мүмкін.