Кіріспе

2006 жылғы 9 сәуірде Перуде 2006–2011 жылдарға арналған Президент, екі вице-президент, Конгрестің 120 депутаты және Анд Парламентіне бес депутат сайлау үшін жалпы сайлау өтті. Ешбір президенттік кандидат көпшілік дауыс жинамағандықтан, 4 маусымда ең көп дауыс жинаған екі кандидат – Ольянта Умала мен Алан Гарсия арасында екінші тур өтті. Гарсия 52,63% дауыспен жеңіске жетті, ал Умала 47,37% дауысқа ие болды. Ол Перудің тәуелсіздік күніне орай 2006 жылғы 28 шілдеде қызметке кірісті.

Сайлау жүйесі

Конгрестің 120 мүшесі 24 департамент және Кальяо конституциялық провинциясы негізінде құрылған 25 сайлау округінен сайланды. Конгрестегі әр округтің орын саны сол округтегі дауыс беруге құқылы азаматтардың санымен анықталды. Саяси партия Конгресте өкілдік ету үшін екі сайлау округінде кемінде бес орын жеңіп алуы немесе жалпыұлттық жарамды дауыстардың 4% -ын алуы тиіс. Партия Анд Парламентіне орын алу үшін жалпыұлттық жарамды дауыстардың кемінде 4% жинауы қажет болды.

Анд парламенті

Барлығы 21 партия Анд Парламентіне әрқайсысы 15 кандидаттан ұсынды, жалпы саны 315 кандидат. Ұлттық сайлау жюрисі 73 кандидатты қабылдамады, нәтижесінде 19 партиядан 242 кандидат қалды. Қатысушы партиялардың арасында Конгресске кандидаттары бар барлық партиялар бар, бірақ "Оны Перу деп атайды", "Децентрализация коалициясы", "Демократиялық күш", "FREPAP" және "Перуде дамуға көмектесейік" партиялары қатыспады.

Негізгі президенттік кандидаттар

Лурдес Флорес консервативті, оңшыл Ұлттық бірлік коалициясының жетекшісі. Ол бұрынғы конгрессмен және 2001 жылғы президенттік сайлауда үшінші орын алды. Ол байлардың үміткері ретінде жиі көрсетіліп, қарсыластары кедейлерге немқұрайлы екеніне айыптады. Оның серігі – танымал кәсіпкер Артуро Вудман болды, ол 2004 жылғы Америка Кубогы мен 2005 жылғы U17 әлем чемпионатын ұйымдастыруға жетекшілік етті. Алан Гарсия – солшыл Перудың Априста партиясының жетекшісі және 1985 жылдан 1990 жылға дейін Перу президенті болды. Оның президенттігіндегі кезең гиперинфляциямен, экономикалық дағдарыспен, сондай-ақ кең таралған терроризммен және халықаралық қауымдастықтан оқшауланумен сипатталды. Дегенмен, ол 2001 жылғы президенттік сайлауда екінші орын алды, бірақ екінші турда Алехандро Толедоға жеңілді. Сыншылар оның басқаруын, егер ол сайланса, қайталанатын сәтсіздік деп жиі атады. Олланта Хумала – солшыл Перу Ұлттық партиясының жетекшісі, бірақ «Перу үшін одақ» атынан сайлауға түсті. Ол лейтенант-полковник (зейнеткер) және 2000 жылдың қазан айында сол кездегі президент Альберто Фухимориге қарсы көтеріліс ұйымдастырды, Фухиморидің қарашадағы құлауынан кейін Конгресс оған кешірім берді. Ол елді «Екінші Республика» ретінде «қайта құру» туралы айтты және Конституциялық ассамблея арқылы Конституцияны жаңадан жазуды талап етті. Оппозиция оның саяси тәжірибесінің жетіспеушілігін, авторитарлық бейімділігі мен популизмді сынады. Науқан барысында ол үнемі ағалары Улисес пен Антауромен байланысты болды, бірақ олардың этнокасерист қозғалысы оның ұлтшыл қозғалысынан гөрі радикалдырақ. Улисес осы сайлауда «Avanza País» партиясынан президенттікке де үміткер болды; 2000 жылғы көтеріліске қатысқан Антауро 2005 жылдың қаңтарында президент Алехандро Толедоға қарсы қысқа мерзімді көтеріліс жасағаннан кейін түрмеде отыр, бірақ «Avanza País» аясында Конгресске де үміткер болды.

Басқа кандидаттар

Марта Чавес – «Болашақ үшін» про-фухимористтік альянстың кандидаты болды. Қазіргі уақытта ол конгрессмен және Конгрестің алғашқы әйел президенті. Бұрынғы президенттің жақтаушысы болған ол 2002 жылы сыбайлас жемқорлық айыптары бойынша Конгрестен шеттетілді, бірақ 2005 жылы қайта қызметке орналасты. Вице-президенттікке үміткер Сантьяго Фухимори – Альбертоның інісі. Барлық фухимористтер сияқты, ол да жемқор және авторитарлық деп есептелетін әкімшілікті қорғағаны үшін сынап-талапқа іріккен. Валентин Паниягуа – Орталық фронттың басшысы, бұл сайлау үшін құрылған орталық бағытталған партиялардың коалициясы. Фухимори әкімшілігінің құлауынан кейін ол Конгресс төрағасы болып, Перудің уақытша президенті болды (2000 жылдың қарашасы – 2001 жылдың шілдесі). Вице-президенттікке үміткер Альберто Андраде 1996 жылдан 2002 жылға дейін Лима қаласының мэрі болды. Natale Amprimo («Прогресс альянсы»), Javier Diez Canseco («Социалистік партия») және Luis Guerrero («Perú Ahora») – қазіргі Конгресс мүшелері. Герреро сонымен қатар Кахамарка қаласының мэрі болды. Альберто Бореа («Демократиялық күш») – бұрынғы депутат және сенатор. 1992 жылы ол Хайме Салинас Седо басқарған Фухимориге қарсы сәтсіз төңкеріске қатысты, ал оның ұлы Хайме Салинас осы сайлауда «Ұлттық әділет» партиясынан кандидат болды. Хумберто Лей Сун («Ұлттық жаңару») – евангелистік пастор және 1980-1990 жылдардағы қылмыстарды зерттеу үшін құрылған Ақиқат және келісім комиссиясының мүшесі. Вице-президенттікке үміткер Максимо Сан Роман – Фухиморидің вице-президенті болған, бірақ 1992 жылғы өзіне қарсы төңкерістен кейін одан бөлініп кетті. Сусана Вилларан («Децентрализация коалициясы») Паниягуаның өкілеттігі кезінде әйелдерді қолдау және әлеуметтік даму министрі болды. Альберто Фухиморидің кандидатурасы Конгресс 2011 жылға дейін билікте болуға тыйым салған шешімі күшіне енгеннен кейін қабылданбады. Үкіметтік «Мүмкін Перу» партиясы және оның серігі «Тәртіпті моральдық фронт» (ТМФ) кандидаттарын қайтарды. «Мүмкін Перу» партиясының үміткері Рафаэль Белаунде партия мүшесі емес еді және конгресс кандидаттарының тізіміне қатысты партия жетекшілерімен келіспеді, тізімде оған ұнамайтын адамдар бар еді. ТМФ жетекшісі Фернандо Оливера президенттік жарыстағы аз мүмкіндіктерін түсініп, Конгресске үміткер болу үшін қызметтен кетті.

Президенттік талқылау

Президенттік дебаттың жалғыз ресми кездесуі 2006 жылғы 21 мамырда Оланта Умала мен Алан Гарсия арасында, журналист Аугусто Альварес Родрихтің модераторы ретінде Ұлттық археология мұражайында өтті. Бірінші турдан бұрын ешқандай дебат өткен жоқ. Умала кеш келгендіктен, Гарсия өздігінен дебатты бастады, қарсыласы "бір дәмханада сэндвич жеп отырған" деді және оны "елге деген құрметсіздікке" кінәлады. Умала Априста жақтастарын оның келуін кешіктіргені үшін айыптады. Альварес Родрих Умаладан екі үміткердің де бейнесі тең болуы үшін алғашқы сөзінен бұрын подиумдағы Перудің кішкентай туын алып тастауын сұрады. Үміткер бас тартты, ұлттық нысанға ұялудың қажеті жоқ екенін және оны қолдануға тыйым салмағанын айтты, нәтижесінде модератор өзі туды алып кетті. Перу үшін одақ кандидат Гарсияның АҚШ-пен екіжақты еркін сауда келісімі бойыншағы ұстанымын "белгісіз" деп сынады; Владимиро Монтесинос қарсыласына дауыс беретінін айтты (өйткені бұрынғы барлау қызметінің бастығы жақында 2001 жылғы Умаланың көтерілісі оның елден қашуына кедергі келтіру үшін жасалғанын мәлімдеген); Монтесинос Перудің Априста партиясының бұрынғы бас хатшысы Агустин Мантилланы пара беруі көрсетілген жазбаны еске салды; Гарсияның президенттігі кезінде жұмыс істеген жартылай әскери топқа сілтеме жасады; сайланса, жалақысын алмайтынын, бірақ зейнеткер лейтенант-полковник ретіндегі төлемдерін ғана алатынын уәделеді; 1979 жылғы нұсқасы негізінде Конституцияны жаңадан жазу үшін Конституциялық ассамблея құруды ұсынды; және Гарсияға қарсы жасырын шабуыл ретінде жемқор үкімет шенеуніктері мен "бұрынғы президенттер" жіберілетін түрмеді қайта ашу мүмкіндігін ұсынды. Гарсия Умаланы отын бағасын 30 пайызға төмендетуге уәде бергені үшін "демагог" деп атады; қарсыласына Францияда және Оңтүстік Кореядағы әскери атташе ретінде алған табысын еске салды; Умаладан Гарсиядан Монтесиносты босату туралы сұрағаны үшін кінәлады, мұндай шешім сот саласының құзырында екенін және мұндай билікті иеленуге талпыну демократияға қайшы екенін, "(Уго) Чавес стилінде" деді; Умаланың 2005 жылы ағасы Антауроның көтерілісін қолдағанын тікелей айтты, бұл төрт полицейдің қазасына әкелді; және қосымша жұмыс уақыты үшін төлемді қамтамасыз етуге, жұмыстан шығаруды тоқтатуға және зейнетақы жүйелерінің кейбір аспектілерін өзгертуге уәде берді. БАҚ және саяси сарапшылар дебатты көбінесе "жалықтыратын" және жеке шабуылдарға толы деп сипаттады, Гарсия өзінің саяси тәжірибесіне қарамастан шешуші жеңіске жете алмады. Лима мен Каллаодағы сауалнамалар Гарсияның Умаладан басымдығын көрсетті, бірақ бұл қалалар науқан бойы Умалаға қарсы болды. 28 мамырда Ұлттық мұражайда екі кандидаттың техникалық командалары арасында дебат өтті.

Басты беттер

Үгіт-насихат кезінде маңызды мәселелер экономикалық саясат, жұмыссыздық, білім беру, денсаулық сақтау, есірткі айналымы, террористік іс-әрекеттер, Камизия табиғи газ қоры, порттарды шетелдік компаниялар басқару, Чилимен теңіз шекарасы туралы дау, тууды бақылау және аборт және Конгресс жаңарту. 2006 жылдың қаңтар айында Оланта Хумала Боливияның сол кездегі президенті Эво Моралес құрметіне Венесуэла президенті Уго Чавестің Хюмаланы ашық қолдаған рәсіміне қатысты. Чавес сондай-ақ Лурдес Флоресті "Перу олигархиясының кандидаты" деп атады. Бұл оқиғалар Чавес пен Перу үкіметі арасында дау тудырды, олар оны Перудің ішкі істеріне араласып жатыр деп айыптады. Кейін Хумала Бразилия мен Аргентина президенттері Лула да Силва мен Нестор Киршнермен кездесті. Бұрынғылар Флорес пен Гарсияны да шақырған еді, бірақ олар бас тартты. Сәуір айының соңында, егер Колумбия, Эквадор және Перу АҚШ-пен еркін сауда келісімдерін жасау жоспарларынан бас тартпаса, Венесуэла Анд қауымдастығынан шығатынын жариялағаннан кейін, Алан Гарсия оны сынға алды. Ол бұл шантажға тең деп, Венесуэладан АҚШ-қа мұнай экспорттау көлемін ескере отырып, өте екі жүзді деп мәлімдеді. Чавес Гвардианы "сыбайлас жемқор" және "ұр" деп атады, ол Флорес жеңілгеннен кейін Перу мен АҚШ байларының жаңа кандидаты болды. Ол сондай-ақ Хумаланы қайтадан қолдады және Гарсия жеңсе, Перудегі елшісін кері қайтарып аламын деп қорқытты. Гарсия мен Перу үкіметі Венесуэла президенті сайлауына араласты деген айыптаудан кейін, Толедо мен Гарсияны "бір құдықтан шыққан каймандар" деп атады, ал бұрынғысын АҚШ президенті Буштың "құмырасы" және Чавес "офис жігіті" деп атады. Бұл елшілердің өзара кері қайтуына әкелді. Гвардиола Гвардиоланың қаңтарда Чавеспен кездесуі туралы сынға ерекше назар аударды, бұл оның президенттік кезінде аймақта солшыл одақтас болуы мүмкін Чавеспен кездесуден аулақ болу үшін жасалды. 25 мамырда Кускода Оланта Хумала мен Алан Гарсияның жақтастары арасындағы қақтығыста бес адам жарақат алды, оның ішінде екеуі (басқа мәлімет бойынша - үш адам) оқпен жарақат алды. Ұлттық бірлік партиясы үміткерлерді сатып алып, жарыстан шығып кетті деп айыпталды, соның ішінде Фернандо Оливера және Хайме Салинас. Оливераның FIM партиясы кейіннен теледидар жарнамаларында Алан Гарсияға тікелей шабуыл жасады және Ұлттық сайлаудың қазылар алқасы тоқтатуды бұйырды. Бұл шешімге құлақ аспады және Перудің Априста партиясының бас хатшысы және Конгресс мүшесі Хорхе Дель Кастильо Гарсияға жасалған шабуылдарды растайтын FIM мен Лурдес Флорестің Unidad Nacional партиясы арасындағы құпия келісімді дәлелдейтін құжаттарды көрсетті. Оливера оған қарсы құжат жасалмасы үшін сотқа берген. Ұлттық бірліктің бір бөлімі Перудің Априста партиясын сайлау алаяғы үшін айыптады, бұл сайлауда Алан Гарсияның екінші турда Лурдес Флореске қарсы жеңіске жеткенін білдірді. 7 сәуірде, бірінші турдан екі күн бұрын, Жозе Кардо Гуардас (Демократиялық қайта құру) және Сиро Гальвес (Андийлік қайта өрлеу) президенттік жарыстан шығып, Лурдес Флорес кандидатурасын қолдап, Оланта Хумалаға қарсылық білдіргендерін мәлімдеді. Тек Кардо ғана Ұлттық сайлаулар алқасына ресми түрде отставкаға кетуін ұсынды, бірақ оның дауыстары әлі де ресми түрде саналды. Бір күн бұрын өзінің кандидатурасын бұған дейін алып тастаған, кейін қайтарып алған Рикардо Вонг (And It's Called Peru) жарыстан Алан Гарсияға ауысқанын мәлімдеді. Сайлаудың жақын екенін ескерсек, дауыс беру бюллетенінде өзгерістер болған жоқ. Перу сайлауының екінші турда Аргентинаның футбол жұлдызы Диего Марадона Перудің бұрынғы футболшыларымен жолдастық кездесу өткізу үшін 4 мамырда Перуге баратынын мәлімдеді. Марадона Хумаланың сайлауалды кампаниясын қолдайтынын білдірді және Куба президенті Фидель Кастро мен Венесуэла президенті Уго Чавестің жеке досы. Марадона Перуге Хумланы қолдауға барады деген хабарға жауап ретінде АПРА партиясының кандидаты Алан Гарсияның "Марадона Куба мен Венесуэладағы достарының тапсырысы бойынша келеді, бірақ Оланта Хумла бізге гол соға алмайды" деген сөзі келтірілді. Марадонаның саяси пікірін де жоққа шығарған жоқ. Олланта Хумала 1992-1993 жылдары джунглидегі әскери базаның командирі болған кезде "Капитан Карлос" атты әскери атымен шаруаларды азаптап, өлтірген деп айыпталды. Ұлттық бірлік оған қарсы куәгерлерді сатып алды деп айыпталды. Оның ағасы Антауро өзінің сол есімді қолданғанын растап, "Әскердің ережелеріне сәйкес" әреке�...

Конгресс

Перу үшін одақ Конгресстегі 120 орынның 45-ін алды, бұл кез келген басқа партиядан көп, бірақ 25 сайлау округінің 16-сында жеңіске жеткеніне қарамастан, абсолютті көпшілікке жетпеді. Перулік Априста партиясы алты округте ең көп дауыс жинап, 36 орын алды. Ұлттық бірлік 17 орынға ие болды және Лимада жергілікті жеңіске жетті; Болашақ үшін одақ 13 орын алды және Паскода жеңіске жетті; Орталық фронт 5 орынға ие болды; 2001-2006 жылдар аралығындағы ең күшті партия болғаннан кейін, биліктегі «Мүмкін Перу» партиясы тек 2 орынға ие болды; ал Ұлттық жаңғыру қалған 2 орынды және Мадре-де-Диоста ең көп дауысты алды. Соңғы екеуі Конгресске өту үшін бүкіл ел бойынша жарамды дауыстардың ең төменгі 4% шегінен асып түсті. Үш негізгі партияның бекіністері президенттік сайлаудағыдай болды: Оңтүстік Анд – «Перу үшін одақ», Солтүстік-орталық жағалау – Перулік Априста партиясы, ал Лима (осы сайлау округінің бөлігі саналатын шетелдегі сайлаушылармен бірге) – Ұлттық бірлік. Бұрынғы президент Альберто Фухиморидің қызы Кеико, «Болашақ үшін одақ» партиясынан 602 869 дауыс жинады, бұл бүкіл ел бойынша ең көп дауыс көрсеткіші (бірақ оның Лимадағы сайлау округінде сайлаушылардың ең көп саны екенін ескеру керек). Одан кейін 193 374 дауыс жинаған бұрынғы Тұрғын үй, Құрылыс және Санитария министрі Карлос Брюс келді. Ең көп дауыс жинаған кандидат жаңа Конгресс құруға дайындық кеңесінің төрағасы болады. Алайда, бұл «Перу үшін одақ» партиясынан екінші вице-президенттікке кандидат болған Карлос Торрес Кароға сәйкес келді, ол Густаво Эспиноза мен Росио Гонсалеспен бірге екінші турдан кейін партиядан кетіп, Хюмаланың оппозициялық партия ретіндегі әрекеттері тым радикалды екенін мәлімдеді. Конгресске сайланған үш депутат 26 маусымда жаңа Перу Демократиялық партиясын таныстырды. Орталық фронт, «Мүмкін Перу» және Ұлттық жаңғыру партиялары 9 мүшеден тұратын бірлескен топ құруға келісіп, оған бірінші партияның атын берді. Бұл жаңа топ Перулік Априста партиясының басшысы Мерседес Кабаниллас төрағалық ететін жаңа Конгрестің көппартиялық Басқару кеңесінде өкілдіксіз қалды.

Анд парламенті

Тек үш негізгі партия ғана Анд Парламентіне өкілдік алды, Перу үшін одақ және Перудің Априста партиясы әрқайсысы 2 орын (плюс 4 орынбасар) алды, ал Ұлттық бірлік бір орын (және екі орынбасар) алды. Перу үшін одақ ең көп дауыс жинады, жарамды дауыс бюллетеньдерінің 24,0% құрады. Ұлттық бірлік партиясының конгрессмені Рафаэль Рей 611 638 жеке дауыспен ең көп дауыс жинады, содан кейін ол өзінің және Ұлттық жаңарту партиясының коалициядан шығуын жариялады.