Кіріспе

Британдық композитор, пианист, радиохабаршы және жазушы (1914–1992)

Гарольд Трускотт (23 тамыз 1914 – 7 қазан 1992) – британдық композитор, пианист, радиохабаршы және музыка туралы жазушы. Өмірінде композитор ретінде көп назардан тыс қалған ол британдық фортепиано репертуарына маңызды үлес қосты және көбінесе қазіргі заманға сай емес музыканы кеңінен танытуға ықпал етті.

Өмір

Лондонның шығысындағы Севен Кингсте жұмысшы отбасында дүниеге келген Трускотт көбінесе өздігінен білім алды. 15 жасында оның шығарма жазуға деген күшті құштарлығын әкесі психикалық аурудың белгісі деп қабылдады, осы пікірді қолдайтын психиатр тауып, ұлын Ромфордтағы психиатриялық емханаға жатқызды. 20 аптадан кейін Трускотт бұл шешімінен мойын бұрмады. Кейін ол 1934 жылы Гильдхолл музыка мектебінде Орландо Морганнан фортепиано, ал 1943-1945 жылдары Лондондағы Корольдік музыка колледжінде жартылай штатпен оқыды; соңғысында Ангус Моррисоннан фортепиано, Франк Пробинден валторна, ал Герберт Хауэллден композиция сабақтарын алды. Трускотт мансабының көп бөлігін музыка оқытумен өткізді және ақырында Хаддерсфилд политехникалық колледжінің Музыка кафедрасының бас оқытушысы болды. Ол композитор және радиоведуші Роберт Симпсонмен жақын қарым-қатынаста болды, 1950 жылдары BBC үшін көптеген концерттер орындады, ал оның кейбір шығармаларын Джон Огдон сияқты танымал орындаушылар эфирге шығарды.

Жазбалар

1950 жылдардың соңында сэр Уильям Глок бастаған BBC музыка саясатының өзгеруінен кейін Трускоттың музыкасына назар аударылмады, бірақ ол радио сөздерін көптеп берумен және түрлі тақырыптар бойынша журналдарға материалдар жазумен белсенді айналысып жүрді. Ол классикалық дәстүрдегі негізгі композиторлардан бастап, сол кезде сәннен шығып кеткен 19- және 20-ғасырлардағы маргиналды тұлғаларға дейін, зор білім мен құштарлыққа ие болды. Гранвилл Банток, Хавергал Брайан, Дюсек, Медтнер, Ханс Пфицнер, Макс Регер, Франц Шмидт, Роберт Волкман және тағы басқаларын қолдауы, Шуберттің фортепианолық сонаталары немесе Хайднның скрипкалық квартеттері туралы пікірталастары сияқты, шынайы және музыканы жақсы білуге негізделген болды. Оның маңызды жазбаларына Бетховеннің «Соңғы скрипкалық квартеттері» (Добсон, 1968) және Франц Шмидттің «Оркестрлік музыкасы» (Toccata Press, 1984) кітаптары, сондай-ақ Роберт Симпсон редакциялаған «Симфония» (Penguin Books, 1966) еңбегі кіреді. Өмірінің соңында ол Шмидттің камералық музыкасы туралы том, Корнгольдтың музыкасын зерттеу, Бетховеннің Тоғызыншы симфониясы туралы тағы бір еңбек және Шуберт пен фортепиано туралы жартылай дайын кітап қалдырды. Сондай-ақ ол «Қараңғыдағы күлкі» атты аяқталмаған автобиографиясын да қалдырды.

Музыка

Композитор ретінде Трускотт контрапунктілік күрделілік пен кейде тікелей, әдемі әсер қалдыратын кеңейтілген тоналды стильді жетілдірді, бірақ оның шығармаларында мистикалық ағым да кездеседі, мысалы, жалғыз аяқталған симфониясының финалында. 1944 жылы жазылған, бірақ өмірінде ешқашан орындалмаған скрипкалық оркестрге арналған Элегиясы – таңғажайып романтикалық сезімділікпен айтылған сөз. Бетховен, Шуберт, Медтнер және Нильсен – оның жеке музыкалық тіліне сіңген айқын ықпал етушілердің қатарында. Ол вокалдық және оркестрлік музыканы салыстырмалы түрде аз жазды, алайда Е мажордағы симфониядан басқа бірнеше симфония жоғалып кетті немесе аяқталмай қалды. Ол сонымен қатар едәуір танымал камералық музыка туындыларын жазды, олардың ішінде кларнет пен фортепианоға, виолончель мен фортепианоға арналған сонаталар, сондай-ақ жеке скрипкаға арналған сонаталар жинағы бар. Бірақ оның шығармаларының көп бөлігі – оның өзі ойнаған аспабына, яғни фортепианоға арналған, және олардың арасында 22 соната бар, олардың кейбіреулері эпикалық көлемде, ал қалғандары – қысқа да нәрлі. Ол Шуберттің аяқталмаған фортепиано сонаталарының бірнешеуін аяқтауға да үлес қосты.