Кіріспе
Нигериялық футболшы және менеджер
Санди Огочукву Олисе (14 қыркүйек 1974 жылы туған) – нигериялық футбол менеджері және бұрынғы футболшы. Ойыншылық карьерасында қорғаныс жартылай қорғаушысы ретінде ойнаған. Дене қуатымен және техникалық дағдыларымен ерекшеленетін ол «Аякс», «Боруссия Дортмунд» және «Ювентус» сияқты Еуропаның жетекші клубтарында доп теуіп, барлық уақыттағы ең үздік африкалық жартылай қорғаушылардың бірі саналады.
Ойын мансабы
Олисех Нигерия құрамасы сапында 63 халықаралық матч өткізіп, үш гол соқты. 1994 және 1998 жылғы Футболдан әлем чемпионаттарында ойнады. Ол сондай-ақ 1996 жылы Олимпиадада алтын медаль жеңіп алған команданың құрамында болды. 1998 жылы Африка Конфедерациясы (CAF) бойынша Олисех Африканың үшінші үздік футболшысы деп танылды. Ол 1998 жылғы әлем чемпионатының топтық кезеңіндегі Испанияға қарсы матчтағы жеңіс голын соққаны үшін есімдеріне іліккен, сол кезде Нигерия 3:2 есебімен жеңіске жеткен. Испания жартысындағы допты Фернандо Иерро басып алғаннан кейін, Олисех 25 метрден күшті соққы жасап, испан қақпашысы Андони Зубизарретаны толығымен алаңдатты. 2002 жылғы Африка Ұлттары кубогында Нигерия құрамасының капитаны болғанына қарамастан, Олисех сол жылы тәртіптік бұзушылықтарға байланысты елдің әлем чемпионаты құрамасына алынбады. Әлем чемпионатына қатыспағаннан кейін, Олисех 2002 жылдың маусымында команда төленбеген жәрдемақыларын және қарыздарын талап еткендіктен халықаралық футболдан кетуін жариялады. 2004 жылдың наурызында Олисех Боруссия Дортмундтан VfL Bochum клубындағы шартты кезеңінде командаласы Вахид Хашемианды басымен ұрғандығы үшін босатылды, бұл жағдайға нәсілдік ұстанымдар себеп болған деген күдік бар. 2006 жылдың қаңтарында 31 жасқа толған Олисех Бельгияның бірінші дивизионындағы K.R.C. Genk клубында жарты маусым ойнағаннан кейін кәсіби футболдан зейнеткерлікке шықты.
Басқарушылық мансап
Ол өзінің жаттықтырушылық карьерасын Бельгияда бастады, «Вервьерс» клубының жастар командаларымен, атап айтқанда 19 жасқа дейінгі құрамамен Бельгияның 3-ші дивизионында жұмыс істеді. 2008-09 маусымында «Вервьерс» командасының бас бапкері болды. 2014-15 маусымында Бельгияның 3-ші дивизионындағы RCS VISE клубының бас бапкері және клуб менеджері болып тағайындалды. 2015-16 жылдары Нигерия футбол федерациясы (NFF) оны Нигерия ұлттық құрамасының (Нигерияның «Супер Бүркіттері») бас бапкері етіп тағайындады, онда ол мынадай әсерлі статистика көрсетті: 14 ойын (бар болғаны 2 жеңіліс), 19 гол соғылды, 6 гол жіберілді. Ол Нигерияны Руандадағы CHAN турниріне, 2018 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирінің топтық кезеңіне шығарды және Нигерия құрамасының бас бапкері ретіндегі алғашқы ойынында АФКОН іріктеуінде Танзаниямен тең түсті. 2016 жылдың 26 ақпанында, Нигерия құрамасының Мысырмен (перғауындар) АФКОН іріктеу кезеңіндегі ойынына бір ай қалғанда, ол ұлттық құраманың бас бапкері лауазымынан кетті (сағат 2:28 шамасында). Ол келісімшарт бұзушылықтары, қолдаудың болмауы, ойыншыларға, көмекші бапкерлерге және өзіне жалақы мен сыйлықтар төленбегеніне байланысты, жаттықтырушылық қызметін 8 айға жетпей тоқтатты. 2016 жылдың 27 желтоқсанында Олисехтің «Фортуна Ситтард» клубының жаңа бас бапкері болып тағайындалғаны жарияланды. 2018 жылдың 14 ақпанында жұмыстан босатылды, себебі ол клубтағы заңсыз әрекеттерге қатысудан бас тартты. Екі жыл клубсыз болғаннан кейін, 2020 жылдың наурызында Олисех «Бельгиялық клубтардан екі ұсынысты қабылдамағанын», бірақ дұрыс ұсыныс күтіп отырғанын мәлімдеді. 2022 жылдың маусымында ол неміс клубы SV 19 Straelen-нің жаңа бас бапкері болып тағайындалды. 2022 жылдың тамызында, команда бес ойында бес жеңіліске ұшырағаннан кейін, ол қызметінен кетті.
Ойын стилі
Олисех физикалық тұрғыдан да, техникалық тұрғыдан да дамыған жартылай қорғаушы еді. Карьерасының көп бөлігін қорғаныс жартылай қорғаушысы ретінде өткенімен, 2013 жылы The Guardian газетінде жарияланған мақаласында Джонатан Уилсон оның осы рөлді жаңаша, шығармашылықпен түсіндіретін алғашқы ойыншылардың бірі екенін айтты. Ол допты ұстауға және пастарға көбірек назар бөлді, тек допты қайтарып алуға ғана емес.
Жеке өмір
Оның кіші ағалары Азубуике мен Егиту да кәсіби футболшылар; тағы бір ағасы Черчилль Олисе, ал оның сіңілі баласы – Секу Олисе.