Үнді диваны Баммера Потана: Өмір және шығармашылығы
Pothana
Баммера Потана – 15 ғ. телугу ақыны, «Шримад Бхагаватамды» санскриттен телугуға аударған. Телугу әдебиетінің маңызды тұлғасы, өлеңдері «Потана Бхагаватам» деп белгілі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістандық телугу ақыны
Indian Telugu poet
Баммера Потана (1450–1510) – "Шримад Бхагаватамды" санскриттен телугу тіліне аударғанымен танымал телугу ақыны. Ол телугу және санскрит тілдерін білген ғалым. Оның "Шримад Бхагаватам" шығармасы телугу тілінде "Потхана Бхагаватам" деп аталады.
Bammera Pothana (1450–1510) was a Telugu poet best known for his translation of the Srimad Bhaagavatam from Sanskrit to Telugu. He was a Telugu and Sanskrit Scholar. His work, Srimad Bhagavatamu, is popularly called as Pothana Bhagavatam in Telugu.
Ерте өмір
Потана Телангананың Жангаун ауданындағы Бамера ауылында нейоги брахмандарының отбасында дүниеге келген. Тарихшылар Потананың нақты туған жері туралы әртүрлі пікірде, бірі – Телангананың Жангаун ауданындағы қазіргі Бамера ауылы дейді, енді бірі – Андхра-Прадеш штатының Кадапа ауданындағы қазіргі Вонтимитта дейді. Оның әкесі Кесана, анасы Лаккамамба болған. Ол «Сахажа Кави» (табиғи ақын) деп есептелген, сондықтан оған ұстаздың қажеті болмаған. Ол өте әдепті және шаруашылықпен айналысқан адам ретінде танымал болды. Зор ғалым болса да, егін шаруалығымен жұмыс істеуден тартынбаған.
Pothana was born into a Niyogi Brahmin family at Bammera Village in Jangaon District of Telangana. Historians has some differences about the exact birth place of Pothana, some claim it is as present day Bammera Village in Jangaon District of Telangana and some claim it as present day Vontimitta in Kadapa district of Andhra Pradesh. His father was Kesana and his mother Lakkamamba. He was considered to be a 'Sahaja Kavi' (natural poet), needing no teacher. He was known to be very polite and was an agriculturist by occupation. Though he was a great scholar, he never hesitated to work in the agricultural fields.
Әдеби мансап
Жас кезінде ол Шри Синга Бхупала патшасының күңі Бхогиниді мадақтап жазған "Бхогини Дхандакам" атты өлеңін жазды. Бұл оның алғашқы поэзиялық тәжірибесі болды және оның ұлы поэтикалық дарынының бастауын білдірді. "Бхогини Дхандакам" – телугу тіліндегі ең ерте сақталған Дхандака (бір ғана немесе тақырыптық ұйқас түрінің барлық өлеңдерінде қолданылатын жыр). Оның екінші туындысы – "Вирабхадра Виджаяму", онда Шива құдайының бір бөлігі – Вирабхадраның ерліктері суреттеледі. Негізгі тақырыбы – Дақша Пражапатидің Шива құдайының қатысусыз өткізген "Дакша Ягнясын" жойғаны. Жастық шағында ол Шива құдайына адал жандардың бірі болды. Кейіннен Потана Рама құдайына құлшылық ете бастады және құтқарылуға көбірек қызығушылық танытты. Потананың пікірінше, Шива мен Вишну арасында ешқандай айырмашылық жоқ, және бұл оның "ЧеттуЛараңга Сивуни Поожимпадени Ноору Новванга хари кеерти салупадени дхаяну сатьямулунуга талупадени калуганетики талула кадупучету" атты өлеңінде көрініс тапты. Бір күні таңертең, ай тұтылу кезінде, Годавари өзенінің жағасында Потана Шива құдайы туралы ойланып отырғанда, Рама құдайы патшалық киіммен пайда болып, Потанадан "Бхагаватамды" телугу тіліне аударып, оған арнауын сұрады. Бұл оны Вьясаның санскрит тіліндегі "Бхагаватам"ын телугу тіліне "Шри Андхра Маха Бхагаватам" деп аударуға шабыттандырды.
At an early age he wrote Bhogini Dhandakam, a poem written in the praise of king Sri Singa Bhoopala's concubine Bhogini. This was his first poetic venture which had the seeds of his great poetic talents. Bhogini Dhandakam is the earliest available Dhandaka (rhapsody which uses the same gana or foot all through) in Telugu. His second work was Virabhadhra Vijayamu which describes the adventures of Lord Virabhadhra, element of Lord Shiva. The main theme was the destruction of 'Daksha Yagna' performed in the absence of Lord Siva by Daksha Prajapathi. As a young man, he was a devotee of Lord Siva. Later, Pothana became a devotee of Lord Rama and more interested in salvation. In the view of Pothana, there is no difference between Siva and Vishnu and the same was reflected in his padyam "ChethuLAranga Sivuni Poojimpadeni Nooru Novvanga hari keerthi salupadeeni dhayanu satyamulonuga thalupadeni kaluganetiki thallula kadupuchetu". One early morning during a lunar eclipse, on the banks of river Godavari, Pothana was meditating on Lord Siva. At that auspicious moment, Supreme Lord Rama appeared dressed like a king and requested Pothana to translate Bhagavatam into Telugu (Andhramu) and dedicate it to Him. This inspired him to translate Vyasa's Sanskrit Bhagavatam into Telugu as Sri Andhra Maha Bhaagavatamu.
Қуғын-сүргін
Рачаконданың (қазіргі Налгонда ауданы) патшасы Падма Наяка Потананың «Шри Маха Бхагаватамды» өзіне арнауын тіледі. Патшаның өзі ғалым болған және «Рудранавасудакара» сияқты санскрит тіліндегі танымал драманы қоса алғанда, көптеген еңбектер жазған. Бірақ Потана патшаның бұйрығына бағынбай, үлкен құлшыныспен табынған Рамаға «Бхагаватамды» арнады. Потана: «Өмірлік патшаларға арнағаннан гөрі, ең жоғарғы Вишнуға арнаған абзал» деген пікір білдірген. Ол поэзияның құдайдан келген сый екенін және оны құтқарылу үшін Құдайға арнап пайдалану керектігін айтты. Потананың мансабының басында осы патша оған демеушілік көрсеткен, ал Потана өзінің алғашқы маңызды еңбегін осы патшаға арнаған. Патшаның өзі де ғалым болған және замандастары арасында зор беделге ие болған. Көптеген ақындар сол кездегі рухани шығармаларын патшаларға емес, тікелей Құдайға арнауды қалыпты практика еткен. «Караната Кираата Киечакулуды» жерлейтін өлең – Потанаға жатқызылатын шатуву (апокрифтік) өлең, бірақ оны оның өзі жазғанына дәлел жоқ. Егер ол оны жазған болса да, Караната зұлымдарының кімдер екені белгісіз, бұл сол кезде Рачакондаға шабуыл жасаған Карната Самарайямның (Виджаянагара империясының сол кездегі атауы) билеушілері болуы мүмкін. Рачаконда патшалығы сол кезде қатты қырқыстарда болды, батыстан Бахаманилер, оңтүстіктен Караната (Виджаянагара) империясы және шығыстан Редди патшалығы шабуылдаған. Рачаконда мен оның патшасы 15 ғасырдың ортасында Бахамани патшалығына сіңіп, құлап кетті. Оның туған жері туралы тағы бір нұсқа бар. Ол бір шумағында өзінің «Екасила Нагарамға», яғни жалғыз тастан тұрған қалаға тиесілі екенін көрсеткен, ол кейін Орукалу деп, содан кейін Оругалу (Вараңгал) деп атала бастады, Орукалу – жалғыз тас деген мағынаны білдіреді.
The Padma Nayaka king of Rachakonda (in present day Nalgonda District) wanted Pothana to dedicate ‘Sri Maha Bhagavatam’ to him. The king himself is a scholar and wrote many works including Rudranavasudhakara, a well known Sanskrit drama. But, Pothana refused to obey the king's orders and dedicated the Bhagavatamu to Lord Rama, whom he worshiped with great devotion. It is said that Pothana remarked, ‘It is better to dedicate the work to the supreme Lord Vishnu than dedicate it to the mortal kings.’ He was of opinion that poetry was a divine gift and it should be utilized for salvation by devoting it to the God. It is known that Pothana was patronized by this king in his early career, Pothana dedicated his first great work to this king, the king himself was a scholar, his contemporary reputation was immense. It was common practice for many poets of the time to dedicate their devotional works to God himself and not necessarily to their patron kings. The poem containing the derision against the "Karanata Kiraata Keechakulu" is a chatuvu (apocryphal) attributed to Pothana with no proof that he actually wrote it. Even if he did, it is unclear who the Karanata villains were, very likely the rulers of Karnaata Samrajyam (the contemporary term for the Vijayanagara empire) who were raiding Rachakonda at the time. The Rachakonda kingdom was under intense turmoil at the time, under attack by the Bahamanis from the west, Karanata (Vijayanagara) empire from the south and the Reddy Kingdom from the east. Rachakonda and its king ceased to exist by the mid 15th century, absorbed into the Bahmani kingdom. There is yet another version about his birthplace. He indicated in one stanza that he belonged to 'Ekasila Nagaram', meaning single stone city which was also called as Orukallu later changed to Orugallu (Warangal) in usage, Orukallu meaning single stone.
Стиль
Ол жазу стиліне ұлы сұлулық сыйлайтын ырғақ пен дыбыстарды қайталауды ұнататын. Ол теңеулер мен метафоралар сияқты әсемдеулерді (аланқараларды) қолдануда өте шебер болды. Потана Шри Маха-Бхагаватам арқылы телугу халқына құдайлық біліммен қатар этика және саясат туралы сабақтарды үйретті. Ол алпыс жыл өмір сүрді.
He was quite fond of using rhythm and repetition of sounds giving a majestic grace to the style of writing. He was very skillful in using Alankaras (figures of speech) like similes and metaphors. Pothana imparted the knowledge of the divine to the Telugu people along with lessons in ethics and politics through Sri Maha Bhagavatamu. He lived for sixty years.
Маңыздылығы
Тіпті телугу тілін жақсы білмейтін адамдар да оның "Шри Маха Бхагаватам" шығармасының "Гажендра Мокшаму" және "Прахлада Чаритра" тарауларынан өлең жолдарын оңай айта алады, бұл шығарма телугу әдебиетінің ең бағалы інжу-маржаны болып саналады.
Even people with little knowledge in Telugu can readily quote verses from chapters 'Gajendra Mokshamu' and 'Prahlada Charitra of his work, ‘Sri Maha Bhagavatamu,’ the crown jewel of Telugu literature.