Кіріспе

Миннесота штатындағы қала, АҚШ. Улен (['/j//uː//l//ə//n/ YOOlən) – АҚШ-тың Миннесота штатының Клей округінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 476 адамды құрайды. Осы шағын қауымдастықтың жанында 1911 жылы Ханс О. Хансен далада «Улен қылы» деп белгілі болған, мүмкін викингтердің нағыз қылышын тапқан. Қылыш қазір Улен мұражайында қойылған. Улен және оның төңірегіндегі аймақтарда көбінесе кейінгі ұрпақтың норвегиялық-американдықтары тұрады. Улен – Агасзиз демалыс жолының оңтүстік соңы, тасталған теміржолдың үстіне салынған 53 мильдік көп мақсатты жол, оның солтүстік соңы Крукстон, Миннесотада орналасқан. 2022 жылғы мәліметтер бойынша Улен қаласының мэрі – Мэри А. Кнопфлер.

Тарих

Улен қалашығы аймаққа қоныс аударған алғашқы еуропалық Оле Уленнің атымен аталады. Улен 1896 жылдың 12 қарашасында ауыл ретінде құрылды. 1881 жылдың 7 маусымында Нельс Вигердің үйінде Улен қалашығын ұйымдастыру мақсатында жиналыс өтті. Роберт Хансон, Элиас Рост және Оле Меллум сайлау төрешілері болды, ал Нельс Вигер кеңсе қызметкері қызметін атқарды. Алғашқы қалашықтардың бірінші мәселесі жол салу болды. Бұл мақсатқа арналған салық қаражаты болмағандықтан, әрбір еңбекке жарамды адам жылына екі күн жол салуға міндетті болды. Алғашқы жол 1883 жылы салынды. Пошта бөлімі 1884 жылы ашылды, 1885 жылы Оне Однеланд (Таллак Анеланд) – пошта бастығы және жалпы дүкен иесі есімімен Онеландқа өзгертілді, бірақ кейде Онеланд және Онланд деп те жазылатын. 1886 жылы теміржол келгенде, Однеландтың (Анеландтың) дүкені рельс жолының үстінде қалды, сондықтан ол Регельстадтың шаруашылығының солтүстік-батыс бұрышындағы рельс жолының шығыс жағына көшірілді. 1866 жылы, Улен құрылған жылдың өзінде, Дулут және Манитоба теміржол компаниясы, Солтүстік Тынық мұхиты теміржолының еншілес компаниясы, қазіргі Манитоба түйіспесі мен Ред-Лейк-Фолс арасындағы теміржолды салды, бұл теміржол тікелей Улен арқылы өтті. Оле Аслесон қалашықты жоспарлады, ал атауы Оденландтан Уленге өзгертілді, ол 1887 жылы пошта бөлімі қайта ұйымдастырылғанға дейін пошта бастығы болды. Оле Кристиан Мелби өзінің азық-түлік дүкенінде пошта бастығы қызметін атқарды; Мелби 1887 жылы ауыл шегінде салынған алғашқы үйге көшіп барды. Уленге көбінесе норвегиялық иммигранттар қоныстанды, ал қала өзінің скандинавиялық мәдениетін сақтап келеді. Улен тарихи қоғамы 1963 жылдың қыркүйегінде құрылды. 2004 жылы жаңа Улен тарихи қоғамы құрылды. Улен тарихи қоғамы Улен мұражайын басқарады, онда Улен қылысы сақталады. Улен қылысы – 19 ғасырға жататын қылыш, бұрын викингтердің қылышы деп есептелген, және қала оны үлкен мақтан тұтады. Бұл қылышты 1911 жылы Ханс О. Хансен өзінің шаруашылығында егіс егіп жүргенде тапқан. Улен мұражайының бұрынғы атауы – Викингтер қылышы мұражайы. Қала жылдар бойы баяу өсіп, ішінара Солтүстік-Батыс банкінің арқасында дамыды. 1941 жылы банк Уленге көшіп, өзінің атауын Солтүстік-Батыс банкі деп өзгертті. Банктің тарихи оқиғаларының бірі 1958 жылы депозиттерде 1 миллион долларлық көрсеткіштің тіркелуі болды. Бұл Улендегі алғашқы филиал әлі де экономикалық маңызға ие. Жылдар өте келе ол баяу өсіп, кеңейді. Ақырында Моурхедте және Миннесотаның солтүстік-батысындағы басқа да ауылдық қауымдастықтарда филиалдар ашылды. Алайда, Улендегі филиалы әлі де өркендеп келеді және жергілікті экономика мен қоғамда маңызды бизнес болып табылады, маңызды қызметтер ұсынады. 2005 жылы Улен суындағы мырыш мөлшерін анықтау қажет болды. Қаланың сумен жабдықтау құдықтарындағы химиялық заттардың концентрациясы жоғары болды, ол 10 бөлік бір миллиардқа дейін тазалау стандартынан екі есе асып кетті. Сондай-ақ, қалада су құбырының көп сынуы болды және оның ескірген инфрақұрылымын ауыстыру қажет болды. Нәтижесінде, Мур Инжиниринг сумен жабдықтаудан мырыш алу үшін гравитациялық сүзгі жүйесін жоспарлап, жобалады және ескірген су құбырларын ауыстыруды жоспарлады. Қаладағы жаңа су тазарту зауыты мырыш мөлшерін миллиардта 5 бөлікке дейін азайтты, бұл қажетті мөлшерден 50 пайыз артық. Су қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, шағын қалаларды дамыту бағдарламасынан 600 000 доллар грант және несиелер берілді. Тарихи тұрғыдан ауыл шаруашылығы қауымдастығы ретінде танымал болған Улен ауыл шаруашылығы мен шағын отбасылық бизнестің өсуімен гүлденуін жалғастыруда. Батыс Орталық Агроқызметтері Улендегі астық көтеру машинасын басқарады.

География

Улен – Солтүстік Дакота штатының Фарго қаласынан шамамен 40 миль (65 шақырым) шығысқа қарай орналасқан Клей округіне қарасты Миннесота штатының батыс жазығындағы шағын ауылшаруашылық қаласы. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 1,07 шаршы миль (3 шаршы километр), оның барлығы құрлық. 32 мемлекеттік тас жолы қаланың маңызды көліктік артериясы болып табылады. Уленнің пошталық индексі – 56585. Улен – Агасзиз демалыс жолының оңтүстік басты нүктесі, бұл 53 мильдік (85 шақырымдық) көп мақсатты жол, ол бұрынғы пайдаланылмаған темір жолдың негізінде салынған. Оның солтүстік басты нүктесі Крукстон, Миннесота қаласында орналасқан.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 547 адам, 234 шаруашылық және 130 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 268 тұрғын үйден орташа есеппен құралды. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 93,1% ақ нәсілді, 0,4% афроамерикалық, 3,7% американдық үндістер, 0,2% азиялық, 0,5% басқа нәсілдерден және 2,2% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,5% құрады. Улен қаласының көп бөлігі норвегиялық текті. 234 шаруашылықтың 26,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 43,2%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 8,1%-ында күйеуі жоқ әйелдер, 4,3%-ында әйелі жоқ ерлер және 44,4%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 39,7%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 21,8%-ы 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдардан құралды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,16 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,89 адамды құрады. Қала тұрғындарының орташа жасы 46,6 жас. Тұрғындардың 21,2%-ы 18 жасқа дейін, 5,3%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 21,5%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 23,9%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 28%-ы 65 жастан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 49,4% ер адам және 50,6% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 532 адам, 203 шаруашылық және 120 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 228 тұрғын үйден орташа есеппен құралды. Қала халқының этникалық құрамы: 99,25% ақ нәсілді, 0,75% американдық индейлер. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 0,19% құрады. Улен тұрғындарының көп бөлігі норвегиялық текті. 203 шаруашылықтың 28,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 44,3%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,9%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 40,4%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 35,5%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 26,1%-ында 65 жасқа толған және одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,24, ал отбасының орташа мүше саны 2,88 адамды құрады. Қала халқының жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 23,3%, 18-24 жас аралығындағылар – 5,8%, 25-44 жас аралығындағылар – 19,9%, 45-64 жас аралығындағылар – 16,9%, 65 жасқа толған және одан асып кеткендер – 34,0%. Орташа жас 46 жасқа тең. Әр 100 әйелге 88,7 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 78,2 еркек шақ келді. Шаруашылықтың орташа табысы 27 813 доллар, ал отбасының орташа табысы 42 188 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 33 036 доллар, ал әйелдердің 20 000 долларға жуық. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 16 593 доллар болды. Шамамен 5,0% отбасы және халықтың 8,5%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 8,3%-ы және 65 жастан асқандардың 15,6%-ы.

Үкімет

Уленде әкімдік-кеңестік үкімет жүйесі қолданылады. Уленнің қазіргі мэрі – Мэри А. Кнопфлер, ол 2018 жылы сайланды және 2022 жылы қайта сайланды. Улен қаласын өкілдік ететін орган – қалалық кеңес. Кеңес құрамына Джеймс Эшмор, Джереми Багг, Рэнди Циммерман және Ким Сайверсон кіреді. Санди Брэсэт – тағайындалған хатшы/қазынашы. Дереккөздің сенімділігі жоқ: көрсетілген күн – 2023 жылғы ақпан.

Мемлекеттік заң шығарушы органда Уленді Дебра Л. Киль өкілдік етеді, ол 1B округінде. 2020 жылғы округтерді қайта бөлуге дейін Улен 4B округіне қарасты. Уленнің штат сенаторы – Марк Джонсон, ол 1-округта. 2020 жылғы округтерді қайта бөлуге дейін Улен 4-округке қарасты. Екеуі де республикашыл. Федералдық деңгейде Эми Клобучар мен Тина Смит – Миннесота штатының сенаторлары, олар демократтар. Мишель Фишбах Миннесота штатының 7-округінен АҚШ Өкілдер палатасында Уленді өкілдік етеді және республикашыл.

Экономика

Улен экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы қызметтері мен фермалардан құралған. Улендегі астық көтеру орны West Central Ag Service компаниясымен басқарылады және Миннесота штатындағы ең ірілерінің бірі болып табылады, қазіргі таңда 190-нан астам жұмыскер жұмыс істейді. Бұл Уленге және айналасындағы аймаққа зор пайда әкеледі, соның арқасында Улен аймақтағы қалалардың ауыл шаруашылығы орталығына айналды. West Central Ag Service компаниясының кеңсесі мен сервистік орталығы екеуі де Уленде орналасқан. Nordic Lounge, Viking Manor, Sanford Health Clinic, Northwestern Bank, Ulen Building and Supply, және West Central Ag Service Ulen Convince Store қауымдастықтағы маңызды кәсіпорындар болып табылады.

Коммуналдық қызметтер

Otter Tail Power Company компаниясы қалаға электр энергиясын жеткізеді, ал Arvig компаниясы телефон және кабельдік теледидар қызметтерін ұсынады.

Белгілі бизнесмендер

Олен қалашығының белгілі тұрғыны, қазір қайтыс болған Оле Эванс, 1881 жылы отбасымен Олен қалашығына көшіп келген Арне (сонымен қатар қайтыс болған) және Джулия (Улен) Эванстың ұлы болды. Оле 1871 жылдың 12 қарашасында Миннесота штатының Бекер округіне қарасты Куба қаласында дүниеге келді және 1903 жылдың қазанында қайтыс болды. 1898 жылдың 9 тамызында Гюста Хансонға үйленді және олардың бір ұлы болды – Реймонд. Эванс бірінші кезекте ауылдық мектептерде білім алды, содан кейін Солтүстік Дакота штатының Гранд-Форкс қаласындағы, Мурхедтегі колледжде және соңында Миннесота штатының Ред-Винг қаласындағы семинарияда оқыды. Ол ата-анасымен Уленге келгенде он жаста болды, онда ол достарының ең жоғары құрметіне ие болып өсті. Оның алғашқы кәсіптік әрекеті 1894 жылы болды, ол Уленде аппараттық дүкен ашты, ал келесі жылы О. П. Олсонды серіктес етіп алды, және шамамен төрт жыл бойы бизнес «Олсон және Эванс» фирмасы атымен жүргізілді. Содан кейін Эванс Олсонның үлесін сатып алып, дүкенді сол кезден бастап өзі басқарды, және қайтыс болған кезде Улендегі ең ірі аппараттық дүкенге ие болды. Ол ауылдағы алғашқы велосипедті және алғашқы автомобильді сатып алды. Эванс Біріккен лютеран шіркеуінің мүшесі болды және бизнесте де, қоғамдық өмірде де округтың ең танымал адамдарының бірі болды. Оның қаназасында Улен қаласының музыкалық тобы орындады, және сол күні барлық жұмыстар тоқтатылды.

Ulen Бидай

2006 жылы АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментіне (USDA) Улен аймағында егілген бидайды «Улен» бидайы деп жіктеу туралы мақала жарияланды. Бұл Уленнің өсуге қолайлы аймақта орналасқандығына байланысты.

Білім

Улен Хиттердаль мемлекеттік мектебі – №914 тәуелсіз мектеп округінің мектебі. Ол Улен қауымдастығы мен көршілес Хиттердал қаласына қызмет етеді. Бұл мекеме К-12 білім беретін, заманауи жабдықтармен жабдықталған оқу орны. Мектепте бірнеше спорт командасы бар. Мектеп талисманы – Титан, ал мектеп түстері – қара, көк және алтын. Уленде бір кітапхана бар, ол – Ulen LINK сайты. Бұл Ағассиз көлінің аймақтық кітапханасының LINK бөлімшесі. Эми Нельсон – Ulen LINK сайтының қазіргі кеңсе меңгерушісі.

Мәдениет

Уленде өте көп норвегиялық-американдық тұрғындар бар. Улен мұражайы, бұрынғы Викинг қылыштары мұражайы, Викинг сарайы және аймақта табылған көптеген норвегиялық және викингтік артефактілер қаланың норвегиялық тамырына деген терең құрметін көрсетеді. Осы құрметтің тағы бір көрінісі – Ленаның лефсесі, лефсе және басқа скандинавиялық нан-пыташықтарды дайындайтын дәмхана.

Ескерткіш

Улен қаласының орталығында, Басты көшеде, американдық соғыстарда күресіп, қаза болған Улен тұрғындарының құрметіне арналған Улен ардагерлерінің ескерткіш қабырғасы орналасқан. Бұл ескерткіш VFW және Улен Арыстандарының бірлескен жобасы болды.

Мұражай

2007 жылдың 4 тамызында Улен мұражайы (бұрынғы Викинг қылышы мұражайы) ашылды. Улен мұражайы Улен қаласының басты көшесінде (Мемлекеттік тас жол 32) орналасқан. Ол Спартан даңғылы мен 1-ші көшесінің солтүстік-батыс бұрышында жайласқан. Мұражайды Улен тарихи қоғамы басқарады және ол Уленнің бай тарихын сақтауға арналған. Улен мұражайында Улен қылышы сақталады. Улен қылышы – 19 ғасырға жататын, бір кезде викингтердің қылышы деп есептелген қылыш. Бұл қылышты 1911 жылы Ханс О. Хансен шаруа қожалығында жыртып жатқанда тапқан. Улен мұражайының бұрынғы атауы – Викингтер қылышы мұражайы.

Фестиваль

Ұлан күндері (бұрынғы Ұлан түйеқұс барбекю күндері) - әр жылдың тамыздың үшінші демалыс күнінде өткізілетін жыл сайынғы шара. Түйеқұс барбекюі тамыздың ортасында өткізілетін көптеген іс-шараларды қамтиды. Фестивальдің ең танымал бөлігі – түйеқұс, ол әдетте сенбі күні сағат 15:30-дан 18:00-ге дейін "әлемдегі ең үлкен шашлык пісіретін тістік" деп аталатын жерде пісіріледі. Оған түрлі шаралар кіреді: қойылымдар, спорттық ойындар мен турнирлер, лотереялар және жылжымалы асханалар.

Театр

"Жоғарғы бас киім" театры Улен қаласындағы театрлық үйірме ретінде жұмыс істейді. Ол 2005 жылы құрылған. Көрсетулер Барри Дж. Хоуглум аудиториясында өтеді, ол Улен-Хиттердал мемлекеттік мектебінің 350 орындық театры болып табылады.

Ұйымдар

Ұлан тарихы бойында көптеген ұйымдарға ие болды. V. F. W, Америка легионы, музыкалық топтар, оркестрлер және тағы да көптеген ұйымдар сияқты. Олардың көптегені жылдар өте жойылғанмен, қазіргі Ұланның қалыптасуында маңызды рөл атқарды.

V.F.W. Post 5115

VFW бөлімі 1945 жылдың 2 желтоқсанында құрылды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызмет барысында қаза болған Сандр Джейкобсонның құрметіне аталды. VFW-нің алғашқы отырысы Форсайт залында 65 негіздейтін мүшемен өтті. 1946 жылы алғашқы кездесулер үшін ескі картоп қоймасы жалға алынды және картоп жинау маусымы осы ұйымды жаңа орын іздеуге мәжбүр еткенше, ол кездесу орны ретінде қолданыла берді. Содан кейін отырыстар 1948 жылы Брандвольд дүкені деп белгілі болған ескі дүкен сатып алынғанға дейін барлық қол жетімді жерлерге көшірілді. Бұл ғимарат 1961 жылға дейін пайдаланылды, содан кейін бұзылып, қазіргі ғимарат салынды. 1974 жылы 40х80 фут көлемінде жаңа қосымша салынды. Өткен жылдар ішінде VFW мектеп стипендиялары, «Демократия дауысы», бейсбол командалары, софтбол командалары, коньки тебу айдыны, зират қорлары, әскери жерлеу рәсімдері, Еске алу күні шаралары, қатерлі ісіктерді зерттеу, «Кэмп Курейдж», өрт сөндіру бөлімі, Ұлттық үй, үйлердегі және мұқтаж адамдарға арналған коляскалар мен таяқшалар және көптеген басқа да қайырымдылық ұйымдарын демеушілік етіп, көмектесті.

Ұлты:

1972 жылдың 7 желтоқсанында Халықаралық «Лайонс» клубтар қауымдастығы «Улен Лайондарына» жарғы берді. Соңғы жылдарда «Улен Лайондары» көптеген ірі қайырымдылық шараларын өткізді. Олар көбінесе туған күн күнтізбелері, бинго және лотереялар сияқты арқылы қауымдастыққа қаржы жинайды. Лайондар бұл ақшаны «Улен Хиттердал» жоғары мектебінің бітірушілеріне стипендия беруге, сондай-ақ қауымдастықтағы және мектептегі мұқтаж жандарға көзілдірік беруге пайдаланады. Лайондар жоғары мектеп футбол алаңына баспасөз орталығын демеушілік етіп, төледі, софтбол алаңы мен трибунаны жақсартты, бір кезде мотоциклдерді қауіпсіз пайдалану бойынша сабақтар ұсынды, «Улен» саябағын жыл сайын тазалайды, мектептің спорттық банкетіне, «Улен» құтқару жасағына, «Улен» өрт сөндіру бөліміне, «Викинг Манор» зейнеткерлер үйіне, «Улен» қауымдық хорына, мектептегі бейнежабдықтарға, көше табельдеріне қайырымдылық жасады және «Уленнің» жүз жылдық мерекесін бейнелейтін шеру платформасын жасады, ол жақын және жергілікті шерулерге қатысты. Халықаралық деңгейде «Улен Лайондары» жыл сайын LCIF, «Лидер иттің қорына», «Көз банкіне», «Есту қорына» және жаңа клубтарға жарғылық сыйлықтар береді. Көптеген қазіргі Лайондар мүшелері аймақтық жиналыстарға және қысқы конвенцияларға белсенді қатысады. «Улен Лайондары» сондай-ақ «Хиттердал» және «Флом» Лайондар клубтарына демеушілік етеді. «Улен» аймақтағы қарт адамдарға денсаулық сақтау көрсетуде маңызды орынға ие. «Улен» зейнеткерлер орталығы – «Улендегі» зейнеткерлер үшін қоғамдық жиналатын орын. «Викинг Манор» зейнеткерлер үйі – «Улендегі» тағы бір денсаулық сақтау мекемесі. Бұл ұзақ мерзімді күтім мен зейнеткерлер үйі. «Викинг Манор» зейнеткерлерге арналған 45 төсек-орынға ие.

Танымал мәдениетте

2013 жылғы America Unearthed эпизодының бір бөлігі аймақта табылған ежелгі сүйектер мен Улен қылышына арналған. Эпизодта сонымен қатар қаланың норвегиялық тарихына және аймақтағы викингтердің болуына қатысты көптеген сілтемелер келтіріледі.