Кіріспе

Уитни көлі – Техас штатындағы Бразос өзенінің бағытында орналасқан су тасқынына қарсы резервуар. Ол өзеннің 442 шақырымдық белгісінде жатыр және Техастың 17 656 шаршы милі (45 729 км²) және Нью-Мексиконың бір бөлігінен су жинау аймағын бақылайды. Резервуардың су беті 23 500 акрдан астам, ал жағалау сызығы 225 миль (362 км) ұзындықты құрайды. Аймақ төбелі, биік шөпті далалармен, ителгі ағаштармен, қатты ағаш тоғайларымен және 30 метрлік тік жарлар мен тасты түбектермен сипатталады. Уитни көлі Солтүстік Техастағы Техас көлдері жолы аймағының бір бөлігі болып табылады. Уитни бөгеті – бетонды гравитациялық және топырақты бөгет, оның биіктігі 166 фут, ол АҚШ Армиясының Инженерлік корпусына тиесілі және олар басқарады.

Тарих

Көл пайда болғанға дейін, Бразс өзені аңғары ғасырлар бойы адамдарға қолайлы жағдай туғызып, қоныстануға мүмкіндік берді. Археологтар 12 000 жылдан астам бұрынғы тарихи емес орындарының іздерін тапты. 1800 жылдардың басында комманч, таовая, каддо және хайнай тайпалары осы аймақтағы Бразс өзенінің жағалауларында қоныстанды. Ең белгілі тайпа – хайнайлар 1835 жылы Луизианадан көшіп келді. Ағылшын-американдық саудагерлер мен әскерлер олардың қонысын хайнай тайпасының басшысының атымен – Тоуаш ауылы деп атады. 1850 жылы көптеген ағылшын-американдық қоныс аударушылардың келуі хайнайлардың ауылын ығыстырып, оларды өзен ағысымен жоғары қарай көшуге мәжбүр етті. Ақ пионерлер бұрынғы жергілікті американдық қауымның орнында Товаш деген елді мекен құрған көрінеді. Осының салдарынан 1930 жылдары АҚШ үкіметі Техас өзендерінде су тасқынын болдырмау үшін бөгеттер салуды мақұлдап, рұқсат берді. Браз өзенінде су тасқынын бақылау және гидроэлектр энергиясын дамыту сияқты мақсаттармен Уитни су қоймасын құру жоспары 1941 жылы Конгресс тарапынан бекітілді. Бірақ, АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде, қаржы соғысқа жұмсалды. Бөгет құрылысы 1944 жылғы Су тасқынын бақылау заңымен қайта жаңғыртылды. Бөгет құрылысы 1947 жылдың мамырында басталды, ал Бразс өзені 1951 жылдың желтоқсанында тоқтатылды. Бөгеттің электр станциясының құрылысы 1951 жылдың сәуірінде басталып, 1953 жылдың маусым айында аяқталды. Бүгінде АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы Уитни көлі сияқты Бразс өзені бассейніндегі бірнеше су тасқынын бақылау резервуарларын пайдалануды жалғастыруда.