Кіріспе

1779 жылы американдық төңкеріс соғысының Грузияның ауылдық аймақтарындағы ұсақ қақтығысы.

Бұл жеңіс британдық күштердің штаттың ішкі аймақтарын бақылауға немесе олардың жанындағы лоялист сарбаздарын қорғауға бейшара екенін көрсетті. Бұрыннан Аугустаны тастауды шешкен британдықтар, бірнеше аптадан кейін Бриер-Крик шайқасында патриот әскерін күтпеген шабуылға алып, беделін жаңартты. Грузияның шет аймақтары 1780 жылғы Чарльстон қоршауынан кейін ғана, оңтүстіктегі патриот күштерінің күші әлсіреген соң, толыққанды британдық бақылауға көшті.

Өмірбаян

Британдықтар Оңтүстік стратегиясын 1778 жылдың желтоқсан айында Саванна, Джорджия портын басып алу мақсатымен Нью-Йорк қаласы мен Шығыс Флоридадағы Сент-Огюстиннен экспедициялар жіберіп бастады. Подполковник Арчибальд Кэмпбелл басқаратын Нью-Йорк экспедициясы бірінші болып 1778 жылдың 3 желтоқсанында Тиби аралына қонды және 1778 жылдың 29 желтоқсанында Саваннаны сәтті басып алды.

Аугустаның ағылшындық оккупациясы

Британдық бригадир генерал Августин Превост қаңтар айының ортасында Сент-Огастиннен келген кезде, ол гарнизонның басшылығын өз мойнына алды және Кэмпбеллдің басқаруымен Аугустаны бақылауға алып, лоялист күштерін жинау үшін күш жіберді. Саваннадан 24 қаңтарда аттанған Кэмпбелл мен 1000-нан астам сарбаз бір аптадан кейін Аугустаға жақын жерге жетті, жол бойы Джорджия патриоттарының ополченнясынан минималді қарсылық көрді. Аугустаны Оңтүстік Каролина генералы Эндрю Уильямсон қорғады, ол Джорджия мен Оңтүстік Каролинадан 1000-ға жуық ополченниктерді басқарды, бірақ Кэмпбелл жақындағанда ол көптеген әскерін кері шақырды. Оның тыл күзеті Кэмпбеллдің сарбаздарымен қысқаша шайқасып, Саванна өзенінен Оңтүстік Каролинаға шегінді. Кэмпбелл лоялистерді жұмысқа алуға кірісті. 1779 жылдың 10 ақпанына дейін шамамен 1100 адам тіркелді, бірақ олардың салыстырмалы түрде азы ғана әскери бөлімдер құрды, нәтижесінде Британ армиясының 20 ғана ротасы жасалды. Содан кейін Кэмпбелл мүлікті тәркілеу қаупімен адалдыққа ант беруді талап етті; көптеген адамдар шындықтан ауытқып ант берді және Уильямсонға өздерінің нағыз сезімдерін тез жеткізді. Жүрісінің басында Кэмпбелл майор Джон Гамильтонды Уилкс округінде лоялистерді жұмысқа алуға, ал лейтенант-полковник Джон Бойдты Солтүстік және Оңтүстік Каролинаның шалғай аймақтарында лоялистерді жинау үшін экспедицияға жіберді. Бойд сәттілікке жетіп, бірнеше жүз адамды жұмысқа алды. Оңтүстікке қарай Аугустаға қайта оралатын жолда, оның отрядына Оңтүстік Каролинаның орталық бөлігінде 600-дан астам лоялистер қосылды. Бұл колонна жылжу барысында, сарбаздар жол бойы тонаулар жасады, бұл болжамды түрде ашуланған патриоттарды қаруға көтеруге себеп болды.

Американың жауабы

Оңтүстік Континентальдық армияның қолбасшысы, генерал-майор Бенджамин Линкольн, Чарльстон, Оңтүстік Каролинада орналасқан, Саванна қаласының алынуына тиісінше жауап бере алмады. Ол шектеулі ресурстармен (адам да, қаржы да жетіспеді) Оңтүстік Каролинадан шамамен 1400 ополченник жинады, бірақ оларды штаттан тыс жерге жіберуге рұқсаты болмады. 30 қаңтарда ол Чарльстонда генерал Джон Аш бастаған 1100 Солтүстік Каролина ополченнигі келгеннен кейін күшейді. Содан кейін ол оларды дереу Уильямсонға, Аугуста маңындағы Саванна өзенінің Оңтүстік Каролина жағына, қосылуға жіберді. Аугуста аймағындағы Саваннаның Грузия жағалауын полковник Дэниел Макгирт басқаратын лоялист әскерлері, ал Оңтүстік Каролина жағалауын полковник Джон Дули басқаратын Грузия ополченниктері бақылады. Полковник Джон Дули Элиджа Кларкпен жақын байланыста болды және серіктес еді. Полковник Эндрю Пикенстің 250-ге жуық Оңтүстік Каролина ополченнигі келгенде, Пикенс пен Дули Грузияға шабуыл жасау үшін күш біріктірді, ал Пикенс бас қолбасшы болды. Кейін оларға Солтүстік Каролинаның жеңіл атқыштар ротасы да қосылды. 10 ақпанда Пикенс пен Дули Аугустаның оңтүстік-шығысындағы британдық лагеріне шабуыл жасау үшін Саванна өзенін кесіп өтті. Лагерьті бос екенін көрген соң, олардың рота ұзақ мерзімдік күзетте екенін білді. Пикенс олардың Карр форты деп аталатын шекаралық бекетке баратынына күмәнданып, негізгі күшін британдықтарды қуалауға жібергенде, тікелей сол жерге адамдарды жіберді. Пикенс фортты қоршап алды, бірақ Бойдтың Оңтүстік Каролинаның 96-шы ауданы арқылы 700-800 лоялистпен Грузияға қарай келе жатқанын білген соң, қоршауды көтерді және Бойдты тоқтатуға бағыт алды. Пикенс Broad өзенінің сағасына жақын жерде бекінді, Бойдтың сол жерден өтуге тырысатынын күтті. Бірақ Бойд, әскері 800 адамға жеткен соң, солтүстікке бет бұрды. Ол алдымен Саванна өзенінің ең оңтүстік жеріндегі Чероки Фордын сынады, онда Макгоуэн бекінісіндегі шайқаста қорғанысқа тап болды. Шайқаста капитан Роберт Андерсон басқарған екі кішкентай айналмалы зеңбірегі бар сегіз патриот жасағы болды, олар Бойдтың Чероки Фордына жақындауына кедері келтірді. Бойд солтүстікке қарай 8 шақырымға жылжып, Саванна өзенін кесіп өтті, Грузия жағында оның қозғалысын бақылаған шағын патриот күшімен шайқасты. Бойд шайқаста 100 адамын жоғалтқанын, өлтірілген, жараланған немесе дезертир болғанын хабарлады. Бойд өзін осылай тыңшылықпен бақылап отырғанын білмеген, лагері күзетшілер орналастырылған болса да, аса сақ болған жоқ. Пикенс орталыққа полковник Дулимен, оң қанатына полковник Дулимен, сол қанатына Грузия подполковнигі Элиджа Кларкпен басшылық етіп алға жылжыды. Патриоттық тыңшылар мен лагерь күзетшілері арасындағы атыс Бойдты жағдайға хабардар етті. Бойд лагерінің арт жағында қорғаныс шебін құрып, 100 адамнан тұратын күшпен Пикенске қарсы шықты, қоршау мен құлаған ағаштардан жасалған шикі бекініске қарсы тұрды. Пикенс, алға жылжуы оған биік жердің артықшылығын бергендіктен, бұл позицияны қоршауға қабілетті болды, тіпті оның қанаттары сазды жерлерге байланысты баяулаған болса да. Ауыр шайқаста Бойд өлімге душар болды, ал оның кішкентай жасағы лоялисттердің негізгі шебіне шегінді.

Тұтқындарға қатысты шаралар

Пикенс 75 тұтқынға алды, олардың ішінде көптеген жарақат алғандар да болды, ал 40-тан 70-ке дейін лоялистер қаза тапты. Ол шайқаста 7-9 адамды жоғалтты, 14–23 адам жараланды немесе хабарсыз кетті. Бойдтың көптеген әскерлері (айқас алаңынан қашқандар мен Пикенс босатып жібергендер) үйлеріне қайтты. Көптеген адамдар тұтқындалды немесе шайқастан кейінгі күндері патриоттарға өздері тапсырды, ал кейбіреулерінің тағдыры белгісіз. Полковник-лейтенант Кэмпбелл Бойдтың 270 жаңа серкерісі оған қосылғанын хабарлады. Лоялистер тұтқындарының шамамен 20-ға жуығы ғана жараларынан аман қалды. Пикенс оларды алдымен Аугустаға, содан кейін Тоқсан алтыға алып барды, онда олар көптеген басқа лоялистермен бірге ұсталды. Оларды үлгі ретінде көрсету үшін Оңтүстік Каролина билігі осы лоялистердің бірнешеуін мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыптап сотқа берді. Олардың 50-ге жуығы кінәлі деп танылды, ал бес адам, соның ішінде Кетл-Крикте тұтқындалғандар, дарға асылды. Британ әскери басшылары сот басталмас бұрын, оларды соғыс тұтқындары деп есептегендерге жасалған осындай қарым-қатынасқа ашуланды. Генерал Превост өзі ұстап отырған патриот тұтқындарына қарсы кек алумен қорқытты, бірақ американдықтар ұстап алған британ тұтқындарына зиян келтіруі мүмкін деген қорқыныштан әрекет етпеді. 1779 жылдың сәуір айында Оңтүстік Каролинаға жасаған шабуылы, генерал Линкольннің Джорджияны қайтарып алу әрекетіне қарсы шабуыл болды, бұл Оңтүстік Каролина шенеуніктерін көптеген айыптауларды күштен шығаруға итермеледі.

Британдықтардың реакциясы

12 ақпанда Аугустада өткен кеңесте Кемпбелл Аугустадан бас тартуға шешім қабылдады және 14 ақпанда таңғы сағат 2-де Саваннаға кері шегінуді бастады, бұл шайқас күніне сәйкес келді. Кейбір тарихшылардың айтуынша, Кемпбелл шайқастың нәтижесіне байланысты кеткен жоқ. Ол Аугустадан кеткеннен кейін ғана шайқас туралы білді; оның кетуіне себеп – патриот генерал Джон Аштің 1200 әскерінің генерал Эндрю Уильямсонның лагеріне, Саванна өзенінің арғы бетіне келуі, азық-түлік жетіспеушілігі және Бойдтың міндетін орындай алатынына деген күмәні болды. Кетл-Криктегі жеңіс, 3 наурыздағы Бриер-Крик шайқасында британдықтардың жеңісімен біршама жойылды, бұл оқиға Кэмпбеллдің қазіргі Скривен округіне шегінуі кезінде болды. 1780 жылғы маусымда Аугуста британдықтар тарапынан қайта басып алынды. Чарльстон қамалынан кейін патриот әскерлерінің күші әлсіреген соң, 1781 жылғы 5 маусымда патриоттар оны қоршау арқылы қайтадан иеленді.

Мұра

Кеттл Крик шайқас алаңы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Шайқас алаңының көп бөлігі Уилкс округіне тиесілі, ал 2008 жылы Ламар институтының Дэниел Эллиот жүргізген археологиялық зерттеулер ұрыс болған жердің нақты орнын анықтады. Ол Уилкс округіндегі Тайрон жолынан тыс жерде орналасқан. 2013 жылы Kettle Creek Battlefield Association жеке тұлғалар мен басқа да мұражайлық ұйымдардан түскен қаржылай көмектерді пайдаланып, шайқас алаңының 60 акр жерін сатып алды. Kettle Creek Battlefield 2021 жылдың қаңтар айында Ұлттық саябақтар қызметінің (NPS) "серіктес аймақ" мәртебесімен марапатталды.