Кіріспе

H. William Burgess (13 наурыз 1929 – 16 наурыз 2016) – Гавайиде тұрған американдық адвокат. Ол Гавайи егемендігі қозғалысына және Гавайидің жергілікті халқына арналған үкіметтік бағдарламаларға қарсы шықты. Бёрджесс мұндай бағдарламаларды конституцияға қайшы деп тану үшін екі сотқа шағым түсірді.

Аракаки штаты Гавайи штатына қарсы

2000 жылдың шілдесінде Берджесс 13 талапкердің атынан Гавайи штатына қарсы сотқа шағымданып, олардың арасында Кеннет Р. Конклин де болды. "Аракки штаты қарсы Гавайи штаты" деп аталған сот процесі, Гавайи істері жөніндегі кеңсе (OHA) сенімділерінің гавайилік тегі болуы керек деген талапқа, АҚШ Конституциясының он төртінші және он бесінші түзетулері, сондай-ақ Дауыс беру құқығы туралы заң негізінде наразылық білдірді. 2000 жылдың тамызында АҚШ округтік судьясы Хелен Гиллмор OHA талабына қарсы шешім шығарды, бұл талапкер Конклинге – гавайилік емес адамға – сол қарашада OHA кеңсесіне сайлауға түсуге мүмкіндік берді, бірақ ол сайлауда жеңіліске ұшырады. Екі жыл өткен соң, 2002 жылдың желтоқсанында, Тоғызыншы апелляциялық округтік соты Гиллмордың шешімін күшінде қалдырып, гавайилік емес барлық адамдарға OHA сенімдісі лауазымына сайлауға қатысуға және сайланған жағдайда қызмет етуге жол берді. Алайда, бұл шешім он бесінші түзету негізінде қабылданды және он төртінші түзету бойынша шешім қабылдау қажеттігі жоқ деп танылды.

Аракаки Линглге қарсы

2002 жылдың наурызында Берджес тағы бір адвокат, Патрик В. Ханифинмен бірігіп, Араккиге қарсы Лингл ісін қозғады, онда 16 талапкер ОХА мен Гавайи үйлері заңының конституциялықтығына наразылық білдіріп, оларды таратуды талап етті. 2003 жылдың қарашасында АҚШ округтік судьясы Сьюзан Оки Моллвей Гавайи жерлеріне қатысты ұйымдарды және АҚШ федералды үкіметін істен шығарды, ал 2004 жылдың қаңтарында заң шығарушы органдардың, соттардың емес, даулы мәселелерді шешуі керек деген негізде қалған істің қаралуын тоқтатты. 2005 жылдың тамызында АҚШ-тың 9-шы апелляциялық соты 2:1 дауыспен Моллвейдің шешімін жойды, мемлекеттік салық төлеушілердің ОХА-ға салық ақшасын бөлуге қарсы шығуға құқылы екенін анықтады. 2006 жылдың 2 ақпанында Гавайи губернаторы Линда Лингл АҚШ Жоғарғы Сотына кассациялық шағыммен жүгінді, мемлекеттік азаматтардың "мемлекетке салық төлегендіктен" оның және басқа лауазымды тұлғалардың кейбір мемлекеттік қаражатты, жерді және жеңілдіктерді тек бір нәсіл үшін пайдалануына наразылық білдіруге құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Шағымда жоғары соттан "мемлекеттік салық төлеушілердің өте маңызды және негізгі мәселелерін" шешуді сұрады. Арыз берушілер, Эрл Аракки және Гавайидің тағы 13 тұрғыны губернатордың шағымын Жоғарғы Соттың барлық мәселелерді шешу мүмкіндігі ретінде қарады. 2006 жылдың 3 наурызында талапкерлер Жоғарғы Сотқа шартты қарсы кассациялық шағыммен жүгінді, егер сот губернатордың шағымын қабылдаса, олардың шағымын да қабылдап, барлық "құқық мәселелерін", соның ішінде талапкерлердің "өте маңызды және негізгі" сенімгерлік иегерінің құқығын, сондай-ақ олардың мемлекеттік салық төлеуші ретіндегі құқығын шектеу туралы бұйрықтарды қарастыруды сұрады. 2006 жылдың 7 наурызында талапкерлер губернаторға қарсылық білдіру туралы қысқаша мәлімдеме жасады, олардың "салық төлегендіктен" емес, мемлекет барлық салық төлеушілерге тең қарамайтынын атап өтті. Бұл талапкерлер мен басқа да салық төлеушілерді ерекшелендіріп, оларға салықтың тек қана артықшылықты нәсілдік тегі үшін пайдаланылатын бөлігін алудан бас тартады. 2006 жылдың 9 наурызында жиырма штат губернатордың шағымын қолдап, amicus curiae мәлімдемесін ұсынды. Олар "заңның нақтылығын қалпына келтіру үшін кассациялық шағымды қарау қажет" деп мәлімдеді. 2006 жылдың 8 мамырында АҚШ Бас прокуроры АҚШ-тың қарсылығын білдіріп, шағымды қайта қарауға қарсылық көрсетті. Бас прокурор талапкерлердің сенімгерлік иегері ретіндегі талаптарына қатысты, HHCA және Қабылдау заңы "АҚШ-тың бұрынғы сенімгерлік рөлін жойды" деп мәлімдеді. Талапкерлер 2006 жылдың 17 мамырында жауап мәлімдемесін ұсынды.

Барлық адамдар үшін Алоха

1999 жылы Берджесс және оның әйелі Aloha for All веб-сайтын құрып, Гавайи азаматының әрқайсысы, оның тегіне қарамастан, заң алдында тең қорғалуға құқылы екенін жеткізуді мақсат етті. 2003 жылы бұрынғы «Honolulu Advertiser» баспасының директоры Тёрстон Твигг Смит «Aloha for All» деп аталатын жауапкершілігі шектеулі компанияны құрды. 2005 жылдың 14 тамызында «Honolulu Advertiser» газеті Берджестің «Aloha for All» ұйымының бас адвокаты және Гавайидің «Grassroot» институтының заң кеңесшісі болғанын хабарлады. Оған жауап ретінде Берджесс пен Гавайидің «Grassroot» институты Берджестің мүше екенін, бірақ ешқашан «Grassroot» институтының заң кеңесшісі болмағанын, ал «Grassroot» институтының Акака заңына қатыстығы – қоғамдық білім беруді және пікір алмасуды дамытуға бағытталғанын мәлімдеді.